Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2023 r., I FSK 2494/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2023 r., I FSK 2494/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku S. sp. z o.o. z siedzibą w L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 243/21 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 29 grudnia 2020 r. nr 1001- IOV2.4103.31.2019.25.U71.SD w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy lat 2011 – 2013 postanawia 1. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 29 grudnia 2020 r., 2. odmówić wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Łodzi z dnia 2 lutego 2023 r. nr 1071-SEW.4263.10.2023.7.

Uzasadnienie

2 1.1. Wyrokiem z 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 243/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej jako: Spółka, Skarżąca lub Wnioskodawczyni) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej jako: Dyrektor IAS) z 29 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy lat 2011–2013 r.

3 1.2. Od powyższego wyroku Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną. Kolejno pismem z 21 sierpnia 2023 r. (data wpływu 29 sierpnia 2023 r.) Skarżąca za pośrednictwem swojego pełnomocnika złożyła pismo procesowe, w którym wniosła o:

4 1) przyspieszenie rozpoznania przedmiotowej sprawy i niezwłoczne wyznaczenie terminu rozprawy ze względu na przemawiający za tym ważny interes Skarżącej oraz interes publiczny,

5 2) na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, a stanowiącej przedmiot rozpoznania niniejszego postępowania,

6 3) jednocześnie z uwagi na wniosek zawarty w pkt 2, na podst. art. 61 § 3 p.p.s.a. wniesiono również o wstrzymanie w całości wykonania decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Łodzi z dnia 2 lutego 2023 r. nr 1071-SEW.4263.10.2023.7, której przedmiot stanowi udzielenie pomocy de minimis poprzez rozłożenie na raty kwoty ustalonej w w/wym. decyzji wymiarowej,

7 4) na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci fotokopii protokołu kontroli podatkowej.

8 1.3. Przedmiotem rozpoznania w ramach niniejszego postępowania wpadkowego są wnioski o wstrzymanie wykonania aktów zawarte w pkt. 2 i 3 w/wym. pisma. W uzasadnieniu tych wniosków wskazano, że zaskarżoną decyzją określono skarżącej zobowiązanie podatkowe w wysokości 1.810.218,00 zł, zaś Spółka znajduje się obecnie w krytycznej sytuacji finansowej, z uwagi na społeczno-gospodarcze zdarzenia, jakie miały miejsce na terenie naszego kraju na przestrzeni ostatnich lat, chociażby w postaci znaczącego wzrostu kosztów finansowania spółki spowodowane wzrostem stóp procentowych oraz znacznymi wzrostami cen surowców wywołanymi wojną rosyjsko-ukraińską, w wyniku której ceny surowców podlegają ciągłym zmianom (zamiast zakupów z odroczonym terminem płatności, co było powszechną praktyką w branży, obecnie konieczne jest dokonywanie przedpłat bądź płatności w momencie dokonywania transakcji. Dodatkowo, z uwagi na regulowanie zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji Spółka zmuszona została do zamrożenia znacznej ilości środków, celem zabezpieczenia prawidłowej realizacji zaskarżonej decyzji wymiarowej oraz decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Łodzi, której przedmiot stanowi udzielenie pomocy de minimis poprzez rozłożenie na raty kwoty ustalonej w decyzji wymiarowej.

9 Wskazano, że dalsze wykonywanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczne pogłębienie problemów finansowych spółki, a w dalszej mierze jej niewypłacalność i niechybne ogłoszenie upadłości, co powodować będzie nieodwracalną szkodę dla samej Spółki, ale i również dla Skarbu Państwa, bowiem taki stan rzeczy wiązać się będzie z likwidacją miejsc pracy, jak i nie pozostanie to bez wpływu na możliwość opodatkowania dochodów z tego źródła w przyszłości. Wskazano przy tym, jak kształtowało się zatrudnienie w Spółce, oraz wyliczono kwoty naliczonych zobowiązań budżetowych w latach 2020-2023 z tytułu składek ZUS, podatku PIT i podatku VAT.

10 Dodatkowo wskazano na argumentację, że zasadnym będzie również wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Łodzi z dnia 2 lutego 2023 r. w przedmiocie rozłożenia na raty kwoty zobowiązania podatkowego ustalonego zaskarżoną decyzją wymiarową, gdyż wstrzymanie wykonania wyłącznie decyzji wymiarowej byłoby nieefektywne ze względu na prawno-kształtujący charakter decyzji z 2 lutego 2023 r.

11 2.1. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Wnioski nie zasługują na uwzględnienie.

13 2.2. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z kolei w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.

14 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ubieganie się o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 oraz z 9 września 2010 r., sygn. akt I OZ 671/10 i z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 988/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Z kolei brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61).

15 Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub powrót do stanu pierwotnego (np. grozi utratą przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu). Trudne do odwrócenia skutki to takie, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji służy zabezpieczeniu strony przed takimi skutkami egzekucji, których nie naprawiłoby nawet wygranie sporu sądowego. Skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne – w przypadku uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem.

16 Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10 (publ. CBOSA) "Podmiot skarżący, w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania, opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym".

17 2.2. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji wymiarowej zawarty w piśmie procesowym z 21 sierpnia 2023 r. nie może zostać uwzględniony. Skarżąca nie wykazała bowiem występowania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, od czego przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. uzależnia możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Wnioskodawczyni w uzasadnieniu swojego wniosku poprzestała na przywołaniu ustawowych klauzul generalnych warunkujących możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu i przywołania powierzchownego orzecznictwa co do nich, a także przywołała ogólne okoliczności społeczno-gospodarcze odbijające się na prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (m.in. wojna w Ukrainie, wzrost stóp procentowych i zmiany warunków zawieranych transakcji). Wskazano ponadto na wysokość ponoszonych przez Spółkę zobowiązań publiczno-prawnych, liczbę zatrudnianych pracowników oraz wskazano wysokość zobowiązania podatkowego ukształtowanego zaskarżoną decyzją wymiarową.

18 Taka argumentacja, w świetle przywołanego orzecznictwa jak i notoryjnej zgodności judykatury w przedmiotowym zakresie jest dalece niewystarczająca. W świetle zaprezentowanych we wniosku informacji zupełnie niemożliwa pozostaje do rozstrzygnięcia kwestia tego jaki wpływ na Skarżącą ma obecnie wykonywanie zaskarżonej decyzji, zwłaszcza w sytuacji, że jest ona wykonywana już od wielu lat, o czym dobitnie świadczą przywołane przez Stronę decyzje (z 2021 i 2023 r.) w przedmiocie rozłożenia tej należności na raty. Zaprezentowana argumentacja jest niepełna, przedstawiając wyłącznie nominalną sumę zobowiązania podatkowego określonego decyzją z 29 grudnia 2020 r. w zestawieniu z wybranymi publicznoprawnymi należnościami uiszczanymi w toku prowadzonej działalności gospodarcze. Nie sposób z treści wniosku wywnioskować ani całokształtu kondycji finansowej Skarżącej, a także tego jaki wpływ na nią wywiera dalsze wykonywanie zaskarżonej decyzji.

19 Mając na uwadze przywołane powyżej rozważania judykatury, Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować Strony postępowania w formułowaniu argumentacji i poszukiwaniu dowodów w toku postępowania wnioskowego jakim jest postępowanie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wymiarowej nie zasługuje na uwzględnienie.

20 2.3. Odnosząc się zaś do wniosku o wstrzymanie decyzji Naczelnika US w przedmiocie rozłożenia na raty należy wskazać, że z wniesionego pisma procesowego wysuwa się intencja Skarżącej, iż wnosi ona o wstrzymanie wykonania tej decyzji wyłącznie w razie pozytywnego orzeczenia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej. Niemniej zaznaczyć należy, że decyzja Naczelnika US nie należy do katalogu aktów podlegających instytucji wstrzymania wykonania. Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania (por. postanowienia NSA z dnia 30 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GZ 306/15, z dnia 14 września 2021 r., sygn. I GZ 260/21).

21 Decyzja w przedmiocie rozłożenia na raty spłaty zobowiązania podatkowego nie jest aktem administracyjnym podlegającym wykonaniu i nie prowadzi do podjęcia przez organy jakichkolwiek działań, których wstrzymania można byłoby się domagać. Skutki materialnoprawne wynikają z decyzji ustalającej Skarżącej zobowiązanie podatkowe i to ona podlega wykonaniu. Wstrzymanie wykonania jego egzekucji jest możliwe jedynie w postępowaniu związanym z tą decyzją. Na marginesie zaznaczyć należy, że intencja skarżącego w zakresie zwolnienia od obowiązku bieżącej spłaty rat ustalonych w decyzji Naczelnika US winna byłaby się ziścić już po wstrzymaniu wykonania samej decyzji wymiarowej, gdyż w tej sytuacji upada możliwość dalszej egzekucji należności wynikłych z tej decyzji.

22 2.4. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

23 art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji.