Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2016 r., I FSK 194/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2016 r., I FSK 194/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.), Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia WSA (del.) Joanna Tarno, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 475/14 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 29 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji odmawiającej uchylenia w całości decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do grudnia 2003 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z 5 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 475/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M.K. (zwanego dalej: "podatnikiem" lub "skarżącym") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 29 lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji odmawiającej uchylenia w całości ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do grudnia 2003 r.

3 2. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z 29 lipca 2014 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 17 marca 2014 r. nr [...].

4 Dyrektor Izby Skarbowej, wskazując na przesłanki z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz 749 ze zm.; dalej zwaną "O.p."), stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Strona nie podjęła nawet próby wskazania okoliczności, które skutkowały przekroczeniem terminu do wniesienia odwołania. Postępowanie to jest konsekwencją stanowiska strony, że decyzja organu pierwszej instancji nie została jej doręczona, natomiast wniosek o przywrócenie terminu złożony został z ostrożności procesowej.

5 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zgodził się ze stanowiskiem organu, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 17 marca 2014 r. nr [...] nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.

6 Sąd zaznaczył, że strona występując o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazała jedynie, że nie ponosi winy w jego uchybieniu, bowiem nie posiadała wiedzy o tym, że decyzja z 17 marca 2014 r. nr [...] miała być doręczona przesyłką odebraną 18 marca 2014 r. Strona podniosła, że wiedzę taką jej pełnomocnik uzyskał dopiero 18 czerwca 2013 r. W ocenie Sądu przedstawiona przez stronę argumentacja może zmierzać do kwestionowania faktu doręczenia decyzji, a nie do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skoro bowiem profesjonalny pełnomocnik odebrał decyzję, nie można uznać, że nie ponosi winy w tym, że nie złożył w terminie odwołania od tej decyzji, ponieważ następnie decyzje tę w nieokreślony sposób utracił. Takie postępowanie świadczy bowiem o braku po jego stronie należytej staranności.

7 4. Pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając, w oparciu o podstawę przewidzianą w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), naruszenie:

8 a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 3 rozporządzenia Ministra administracji i Cyfryzacji z 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego ( dalej zwane rozporządzeniem) zw. z art. 152 § 1 i w zw. z art. 194 par. 1 O.p., przez ich wadliwe zastosowanie, skutkujące bezzasadnym przyjęciem, że: w niniejszym stanie faktycznym działa domniemanie doręczenia pełnomocnikowi skarżącego decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z 17 marca 2014 r., co stanowi dowód, że doręczenie pełnomocnikowi skarżącego przedmiotowej decyzji nastąpiło w niniejszym stanie faktycznym skutecznie, a w następstwie również wydaniem zaskarżonego wyroku;

9 b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 180 § 1 O.p., przez ich wadliwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu uznania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku winien był uznać, że organ administracji prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie zaniechał zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym że:

10 – zaniechał wzięcia pod uwagę okoliczności wynikających z oświadczeń M.K., A.P., R.M. oraz

11 – dokonał oceny treści oświadczenia K.M. w sposób wadliwy (dowolny),

12 – zaniechał dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków (wnioskowanych we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w niniejszej sprawie),

13 – dokonał w sposób dowolny oceny dokumentu mającego stanowić dowód doręczenia skarżącemu decyzji, co w następstwie prowadziło do wadliwego uznania, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 17 marca 2014 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącego 18 marca 2014 r. oraz, że w niniejszym stanie faktycznym działa domniemanie doręczenia przedmiotowej decyzji, a w następstwie wydaniu zaskarżonego wyroku;

14 c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 O.p., przez ich wadliwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu uznania, że WSA dokonał wadliwej wykładni i nieprawidłowo zastosował art. 162 § 1 O.p., co doprowadziło do uznania, że:

15 – skarżący zobowiązany był jedynie do uprawdopodobnienia (nie zaś udowodnienia) braku winy w niezłożeniu odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z 17 marca 2014 r. w zakreślonym prawem terminie;

16 – w niniejszym stanie faktycznym ziściła się przesłanka uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w niezłożeniu odwołania od decyzji w terminie , a w następstwie wydaniu zaskarżonego wyroku;

17 d) art. 151 p.p.s.a. przez jego wadliwe zastosowanie, polegające na braku kontroli nad postępowaniem prowadzonym przez organy administracji podatkowej, skutkujące oddaleniem skargi podlegającej uwzględnieniu, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło również do zaniechania kontroli w zakresie gromadzenia i właściwej oceny materiału dowodowego przez organy podatkowe.

18 W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

19 5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

20 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

21 Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

22 6.1. Mimo, że sprawa ta dotyczy odmowy przywrócenia przez organ odwoławczy terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, to w większości zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się na kwestionowaniu doręczenia wskazanej wyżej decyzji. Ocena tej kwestii była jednak przedmiotem badania w odrębnym postępowaniu odnoszącym się do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Zarzuty związane z kwestionowaniem doręczenia decyzji i w związku z tym naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 152 § 1 w związku z art. 194 § 1 O.p. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 187 § 1 w związku z art. 180 § 1 O.p. w sprawie tej nie mogą więc odnieść pozytywnego skutku. Stawiając te zarzuty w tej sprawie autor skargi kasacyjnej jest też niekonsekwentny. Z jednej bowiem strony domaga się przywrócenia terminu, z drugiej zaś twierdzi, że termin ten nie rozpoczął biegu, podnosi bowiem, że nie otrzymał decyzji, od której miał biec termin do wniesienia odwołania.

23 6.2. Przywrócenia terminu można domagać się jeżeli termin ten został uchybiony. W myśl bowiem art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z § 2 art. 162 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynność, dla której był określony termin. Przesłankami przywrócenia terminu jak wynika z powyższych regulacji są: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, dopełnienie czynności, dla której był określony termin.

24 6.3. W związku z tym, że kwestia związana z prawidłowością doręczenia decyzji, w odniesieniu do której w tej sprawie strona domagała się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, była jak to już wyżej wskazano, przedmiotem badania w odrębnej sprawy, to wskazać należy, że wyrokiem z 5 listopada 2014 r. w sprawie sygn. akt I SA/Bk 476/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. Kuligowskiego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług od czerwca do grudnia 2003 r., a następnie wyrokiem z 13 lipca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt 195/15 oddalił skargę skarżącego od tegoż wyroku. W odrębnej sprawie przesądzone więc zostało, że doszło do prawidłowego doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony.

25 6.4. Nie doszło też w tej sprawie do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 O.p. Nie ma racji bowiem skarżący by Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 162 § 1 O.p. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd ten nie przyjął, że skarżący zobowiązany był do udowodnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Na stronie 6 uzasadnienia, Sąd ten wskazując przesłanki przywrócenia terminu, stwierdził wyraźnie, że jedną z tych przesłanek jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Oceniając zaś wniosek skarżącego o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji na stronie 10 stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy, gdyż mimo powinności uwiarygodnienia, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do upływu ostatniego dnia terminu wskazywał jedynie na brak wiedzy o tym, że decyzja miała być doręczona przesyłką odebraną 18 marca 2014 r. Zarzuty w tym zakresie uznać więc należy za chybione.

26 6.5. Nie budzi też wątpliwości, wbrew temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej, stanowisko przyjęte w tej sprawie, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminowi przyjmować należy obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zauważyć przy tym też należy, że działania, czy zaniedbania osób, którymi posługuje się strona czy też jej pełnomocnik są działaniami czy zaniedbaniami strony, czy też jej pełnomocnika. Brak winy strony w uchybieniu terminowi zachodzić może wówczas, gdy strona nie dopełniła czynności w terminie z powodu przeszkody, której nie mogła w danych warunkach, mimo największego wysiłku, usunąć ( vide B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2010, Wydawnictwo UNIMEX, s. 724 i n). Na żadne z takich okoliczności w skardze kasacyjnej nie wskazywano, powoływano się jedynie na nie doręczenie decyzji. Okoliczność ta, jak to już wyżej wskazano, nie może jednak stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji.

27 7. Wobec powyższego nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej należało stosownie do art. 184 p.p.s.a orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.