Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2016 r., I FSK 161/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2016 r., I FSK 161/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 630/15 w sprawie ze skargi M. sp. z o. o. z siedzibą w S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 20 maja 2015 r. nr ... w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec 2015 r. 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na rzecz M. sp. z o. o. z siedzibą w S. kwotę 360 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Skarga kasacyjna Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. dotyczy wyroku z 20 października 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 630/15, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z/s w S., uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 20 maja 2015 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec 2015 r.

3 Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 kwietnia 2015 r. do wymienionego wyżej organu podatkowego wpłynęła deklaracja VAT-7 za marzec 2015 r., w której skarżąca wykazała kwotę 105 000 zł nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w terminie 25 dni na rachunek bankowy.

4 Postanowieniem z 20 maja 2015 r., wydanym na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "Uptu", organ podatkowy przedłużył termin zwrotu tej nadwyżki do czasu zakończenia postępowania kontrolnego. W uzasadnieniu organ podał, że nie mógł zakończyć w ciągu 25 dni kontroli podatkowej, wszczętej w celu zbadania zasadności zwrotu, z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez inne urzędy skarbowe czynności sprawdzających w zakresie prawidłowości transakcji pomiędzy spółką a jej kontrahentami. Organ podniósł także potrzebę przeprowadzenia w toku postępowania kontrolnego dodatkowych czynności dowodowych w postaci przesłuchania świadków, którzy nie stawili się w wyznaczonym terminie. Wskazał również, że nie wyklucza, iż dla oceny zasadności zwrotu, będą musiały być podjęte kolejne czynności weryfikacyjne.

5 Pismem z 31 maja 2015 r. skarżąca wezwała Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie wpłynęło do organu 1 czerwca 2015 r. W piśmie z 8 czerwca 2015 r. organ udzielił odpowiedzi na to wezwanie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko o konieczności przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy spółki.

6 Przed otrzymaniem odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, 3 czerwca 2015 r., M. sp. z o.o. z/s w S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie z 20 maja 2015 r. W skardze wniosła o wydanie orzeczenia nakazującego organowi niezwłoczne dokonanie zwrotu.

7 Pismem z 24 czerwca 2015 r. organ udzielił odpowiedzi na wniesioną skargę, ustosunkowując się do zawartych w niej zarzutów i wnosząc o jej oddalenie.

8 W wymienionym na wstępie wyroku z 20 października 2015 r., I SA/Bd 630/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uchylając zaskarżone postanowienie podniósł, że przedłużenie terminu zwrotu nie zostało przez organ należycie umotywowane. W szczególności zaskarżone postanowienie nie zawierało wystarczającego uzasadnienia wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 87 ust. 2 Uptu. Zdaniem Sądu, organ wskazał jedynie, że zostały podjęte czynności weryfikacyjne, nie przedstawił jednak okoliczności przemawiających za wystąpieniem "istotnych wątpliwości" co do zasadności zwrotu.

9 Na powyższe orzeczenie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., działający za pośrednictwem pełnomocnika - radcy prawnego, złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o zastosowanie art. 189 Ppsa i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz odrzucenie skargi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

10 Jako podstawę kasacyjną organ powołał naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 3 oraz art. 53 § 2 Ppsa, polegające na nieodrzuceniu skargi i błędnym uznaniu, że skarżąca wyczerpała tryb zaskarżenia, mimo że wniosła skargę zanim doręczono jej odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

11 Organ wniósł ponadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 176 § 2 Ppsa.

12 W uzasadnieniu organ, powołując się na stanowisko zawarte w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia NSA: z dnia 3 października 2012 r. II FSK 2123/12, z dnia 10 września 2014 r. II FSK 2715/12, z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 3422/14, z dnia 4 sierpnia 2015 r. II FSK 1127/15 i II FSK 1128/15; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 9 października 2015 r., I SA/GL 760/15), stwierdził, że wniesienie skargi przez spółkę było przedwczesne. W tej sprawie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało skierowane do organu w niedzielę 31 maja 2015 r. o godz. 21.22 za pomocą ePuap. Z kolei skargę wniesiono już 3 czerwca 2015 r. Pozostawiało to organowi 2 dni robocze na realne ustosunkowanie się do pierwotnego wezwania, co obiektywnie jest terminem niewystarczającym. Organ podkreślił, że zarówno wniesienie skargi, jak i wydanie zaskarżonego wyroku miało miejsce już po zmianie linii orzeczniczej sądów administracyjnych, dotyczącej wykładni art. 52 § 1 i 3 w zw. z art. 53 § 2 Ppsa. Zdaniem organu, strona, wnosząc skargę, świadomie powołała się na stanowisko NSA, od którego Sąd odstąpił w swoim najnowszym orzecznictwie. Dlatego też powinna ponieść ujemne konsekwencje swojej decyzji procesowej.

13 W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka M., działająca za pośrednictwem pełnomocnika - radcy prawnego, wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko podniosła, że zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie posiadają waloru istotnego wpływu na wynik sprawy. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ podtrzymał bowiem stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Co więcej, po wydaniu wyroku przez WSA w Bydgoszczy w dalszym ciągu nie dokonał zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy i ponownie przedłużył termin zakończenia kontroli podatkowej do 29 lutego 2016 r.

14 Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r., I FSK 161/16, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 187 § 1 Ppsa, przedstawił składowi siedmiu sędziów NSA do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy w przypadkach spraw, o których mowa w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. strona może wnieść skargę po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, nie czekając na doręczenie odpowiedzi organu na to wezwanie, czy też, wniesienie skargi powinno nastąpić między trzydziestym a sześćdziesiątym dniem, licząc od dnia wniesienia takiego wezwania, chyba że z uwagi na doręczenie odpowiedzi na takie wezwanie zastosowanie znajdzie termin, o którym mowa w art. 53 § 2 tej ustawy ?"

15 W orzeczeniu tym NSA odroczył rozpoznanie sprawy do czasu wyjaśnienia powyższego zagadnienia.

16 W dniu 27 czerwca 2016 r. skład poszerzony NSA podjął uchwałę o sygn. akt I FPS 1/16, w której udzielił odpowiedzi na zadane pytanie prawne.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Skarga kasacyjna jest niezasadna.

19 Przed przystąpieniem do oceny postawionych zarzutów kasacyjnych należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w uchwale z dnia 27 czerwca 2016 r., sygn. akt I FPS 1/16 orzekł, że "przepis art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, skargę można wnieść najwcześniej następnego dnia, po dniu wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie czekając na doręczenie odpowiedzi organu na to wezwanie".

20 W świetle powyższej uchwały nie może budzić wątpliwości, że spółka M., przed wniesieniem skargi, wyczerpała tryb zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Skargę do Sądu pierwszej instancji złożyła 3 czerwca 2015 r., tj. 3 dni po wezwaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. do usunięcia naruszenia prawa, co nastąpiło w dniu 31 maja 2015 r. Nie miało przy tym znaczenia, że skargę wniosła nie czekając na odpowiedź organu. Skargę mogła złożyć bowiem po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, co w niniejszej sprawie uczyniła.

21 Tym samym, Sąd pierwszej instancji, wbrew stanowisku organu podatkowego, nie mógł uznać wniesionego środka zaskarżenia za niedopuszczalny i odrzucić go na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 3 oraz art. 53 § 2 Ppsa.

22 Z tych też względów skarga kasacyjna, oparta na zarzucie naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 3 oraz art. 53 § 2 Ppsa, okazała się pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

23 W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 184 oraz art. 204 pkt 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.