Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2015 r., I FSK 1541/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2015 r., I FSK 1541/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 527/15 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 27 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2010 r. wraz z należnymi odsetkami od wymienionych zaległości podatkowych oraz kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 527/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę A. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. (dalej: organ odwoławczy) z dnia 27 lutego 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2010 r. wraz z należnymi odsetkami od wymienionych zaległości podatkowych oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

3 W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 9 marca 2015 r., zatem wskazany w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 8 kwietnia 2015 r. Pełnomocnik skarżącego w dniu 9 kwietnia 2015 r., czyli po terminie, nadał w placówce pocztowej skargę, równocześnie do organu odwoławczego (tj. w trybie art. 54 § 1 p.p.s.a.) i bezpośrednio do sądu pierwszej instancji. Złożenie skargi z uchybieniem terminu skutkuje jej odrzuceniem, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

4 W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

5 Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi.

6 Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

9 Należy przede wszystkim zauważyć, że w rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie są kwestionowane ustalenia faktyczne przyjęte przez sąd pierwszy instancji, czyli ani to, że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona w dniu 9 marca 2015 r., ani to, że skarga została wniesiona w dniu 9 kwietnia 2015 r. Co więcej, pełnomocnik skarżącego wprost stwierdza, że odpisy skarg zostały nadane przez jego syna właśnie w dniu 9 kwietnia 2015 r., tłumacząc, że było to spowodowane jego złym stanem zdrowia i nieobecnością w kancelarii w dniach 7-10 kwietnia 2015 r. Pełnomocnik skarżącego wskazał przy tym na przekonanie, że skarga została nadana w terminie i zorientowanie się dopiero po zapoznaniu się z treścią postanowienia o odrzuceniu skargi o tym, że skarga została wniesiona po terminie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego z decyzją sądu pierwszej instancji nie sposób się zgodzić, bo odrzucił on skargę mimo braku winy w uchybieniu terminowi ze strony pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego podkreślił równocześnie – powołując się na postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., II OZ 251/12 – że argumenty dotyczące choroby pełnomocnika (...) stanowią przesłankę do przywrócenia terminu, a przeciwne stanowisko może pozbawić skarżącego możliwości dochodzenia własnych praw. Nadto pełnomocnik wskazał na bardzo mocno ugruntowane w doktrynie stanowisko, zgodnie z którym wszelkie działania pełnomocnika nie mogą powodować negatywnych konsekwencji dla skarżącego.

10 Odnosząc się do tak sformułowanego stanowiska należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z treścią jedynego przepisu, którego naruszenie zarzucił skarżący, czyli art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej jako niedopuszczalne należy uznać sugerowanie w petitum skargi kasacyjnej, że doszło również do naruszenia innych przepisów – zwrot "w szczególności" nie umożliwia poznania intencji skarżącego i nie zobowiązuje, ani nie uprawnia Sądu do domyślania się, jakie ewentualnie inne przepisy mogły zostać naruszone), sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W myśl art. 53 § 1 p.p.s.a. natomiast skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu (w okolicznościach sprawy – jego pełnomocnikowi) rozstrzygnięcia w sprawie. Jak już wskazano wyżej, to że w sprawie termin z art. 53 § 1 p.p.s.a. nie został dochowany, nie ulega wątpliwości – przyznaje to wprost pełnomocnik skarżącego w rozpatrywanej skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji sąd pierwszej instancji, z uwagi na jednoznaczną treść art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przewidującą obowiązek odrzucenia skargi ("Sąd odrzuca skargę") w przypadku wniesienia jej po terminie, nie miał kompetencji do odstąpienia od zastosowania tego przepisu. Należy zauważyć, że ustawodawca przewidział sytuację, w której strona nie dokonuje w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy – w takim przypadku powinna ona złożyć (oczywiście w określonym trybie i terminie) wniosek o przywrócenie terminu (por. art. 86-87 p.p.s.a.). W postępowaniu wpadkowym toczącym się właśnie w tym trybie skarżący mógł podnosić brak swojej winy w spóźnionym wniesieniu skargi, okoliczność ta pozostaje natomiast bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, gdyż dla stwierdzenia, że sąd pierwszej instancji postąpił prawidłowo, tj. zasadnie zastosował art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wystarczy niekwestionowana przez skarżącego okoliczność, że skarga została istotnie wniesiona po terminie. Podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna nie jest pismem procesowym mogącym zastąpić prawidłowo wniesiony wniosek o przywrócenie terminu, skarżący zatem nie może w skardze kasacyjnej skutecznie domagać się uwzględnienia argumentacji mającej świadczyć o braku jego winy w uchybieniu terminowi. Zbadanie zasadności tego stanowiska mogłoby nastąpić jedynie w postanowieniu merytorycznie rozstrzygającym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (takim postanowieniem jest też przywołane w skardze kasacyjnej postanowienie II OZ 251/12), tymczasem w przedmiotowej sprawie wniosek taki został przez sąd pierwszej instancji odrzucony (postanowienie z dnia 18 czerwca 2015 r.).

11 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska pełnomocnika skarżącego co do tego, że jego działania nie mogą powodować negatywnych konsekwencji dla skarżącego. Autor skargi kasacyjnej, prezentując taki pogląd, odwołuje się do "bardzo mocno ugruntowanego w doktrynie" stanowiska, znamienne jest jednak, że nie przywołuje żadnego przykładu takiego stanowiska. Abstrahując już nawet od tego, że kwestia ta również co do zasady dotyczy badania spełnienia przesłanki braku winy, należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada przeciwna do postulowanej w rozpatrywanej skardze kasacyjnej, tj. że strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika (por. np. postanowienia NSA z dnia: 23 września 2014 r., II GZ 523/14; 4 września 2014 r., I FZ 500/13; 5 października 2012 r., II OZ 866/12; 29 czerwca 2011 r., II OZ 525/11; 26 listopada 2007 r., I FZ 509/07; 18 października 2007 r., I FZ 421/07). Zatem wniesienie skargi kasacyjnej po terminie przez syna pełnomocnika, któremu powierzył on jej złożenie, stanowi uchybienie pełnomocnika obciążające mocodawcę.

12 Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że skoro w okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że skarga została wniesiona po terminie wskazanym w art. 53 § 1 p.p.s.a., sąd pierwszej instancji był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a działanie takie nie stanowiło naruszenia tego przepisu.

13 Z tych to względów skarga kasacyjna, jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a.