Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2008 r., I FSK 1298/06

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2008 r., I FSK 1298/06

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik (sprawozdawca), Sędzia del. NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Protokolant Karolina Szulc, po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. I. P. I. - L. S.A. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Lu 166/06 w sprawie ze skargi P. I. P. I. - L. S.A. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 grudnia 2005 r. [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P. I. P. I. - L. S.A. w L. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 14.06.2006 r., sygn. I SA/Lu 166/06, Wojewódzki Sąd w Lublinie oddalił skargę Przedsiębiorstwa Instalacji Przemysłowych "I." S.A. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29.12.2005 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego z dnia 08.11.2005 r., w którym określono skarżącej spółce należne koszty egzekucyjne w kwocie 12.639, 90 zł.

3 Wyrok ten Sąd wydał w oparciu o stan faktyczny ustalony przez organy egzekucyjne. W tych ramach wskazano, że w dniu 19.07.2005r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w L. wystawił na skarżącą spółkę w Lublinie tytuł wykonawczy, którym objęta była zaległość w podatku VAT za maj 2005 r. w kwocie 208.573 zł z odsetkami za zwłokę.

4 W celu egzekucji tej należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 25.07.2005r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczony został zobowiązanemu w dniu 28.07.2005 r. W tym dniu bank przekazał z zajętego rachunku kwotę 223.536 zł, a zarazem tego samego dnia zobowiązany wpłacił przelewem tytułem tej zaległości kwotę 210.893,20 zł. Pismem z dnia 24.08.2005 r. zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego o zwrot kosztów egzekucyjnych w kwocie 12.639,90 zł, pobranych w związku z dokonanym zajęciem. W odpowiedzi postanowieniem z dnia 08.11.2005 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego w L. określił spółce należne koszty egzekucyjne w wysokości 12.639,90 zł powstałe wskutek przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego.

5 Na postanowienie to zobowiązany wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 26 § 5, art. 45 § 1 oraz 64c § 3 ustawy z dnia 17.06.1966r . o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 110, poz. 968 ze zm.) - zwanej dalej "p.e.w.a." i żądając jego uchylenia oraz orzeczenia o zwrocie kosztów. Zdaniem zobowiązanego naliczone koszty nie powstały w związku z prowadzoną egzekucją, bowiem spółka dobrowolnie zapłaciła należność objętą tytułem wykonawczym w dniu 28.07.2005r. przelewając kwotę 210.893,20 zł 6 minut przed wykonaniem zajęcia przez bank.

6 Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 144 Kpa i art. 18 p.e.w.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu odwoławczego spółka uregulowała należność w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a zatem nie można twierdzić, że organowi egzekucyjnemu nie należała się opłata egzekucyjna.

7 W skardze do Sądu administracyjnego zobowiązana spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji oraz zobowiązanie organu egzekucyjnego do zwrotu stronie skarżącej pobranych kosztów wraz z odsetkami. W opinii zobowiązanej spółki naruszono art. 26 § 1 i § 5 p.e.w.a., art. 32 p.e.w.a. w zw. z art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 7 § 3 w zw. z art. 45 § 1, art. 32 w zw. z art. 80 § 1 i 3 p.e.w.a. przez ich błędną wykładnię niewłaściwe zastosowanie oraz art. 64c § 3 p.e.w.a. przez jego niezastosowanie w sprawie.

8 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

10 Odnośnie sprzeczności między treścią art. 80 § 3 p.e.w.a. a art. 26 § 5 pkt 2 p.e.w.a. Sąd stwierdził, że przepisy te ze sobą korespondują. Tym samym Sąd nie zgodził się z twierdzeniem strony, że z art. 80 § 3 p.e.w.a. wynika konieczność zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego przed doręczeniem tego zawiadomienia bankowi, w którym ma dojść do zajęcia.

11 W dalszej części uzasadnienia Sąd uznał za bezzasadne twierdzenia strony, że zapłata egzekwowanej należności na 6 minut przed dokonaniem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego obligowała organ egzekucyjny od odstąpienia od czynności egzekucyjnych. Zdaniem Sądu odstąpienie takie byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdy zobowiązany okazałby dowody stwierdzające wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby przed podjęciem czynności egzekucyjnych strona powoływała się na takie okoliczności. Co oznacza, że stronie nie przysługiwało żądanie zwrotu naliczonych kosztów postępowania w trybie art. 64 c § 3 p.e.w.a., albowiem nie wykazała ona, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem.

12 Powyższy wyrok zaskarżony został skargą kasacyjną Przedsiębiorstwa Instalacji Przemysłowych "I." S.A. w L., w której wniesiono o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając:

13 - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 26 § 1 i § 5, 32 p.e.w.a., przez przyjęcie, iż datą wszczęcia egzekucji był "dzień" 28.07.2005 r. w sytuacji, gdy przepis art. 26 § 5 pkt 2 p.e.w.a. mówi o tym, iż wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z "chwilą" doręczenia dłużnikowi zajętej egzekucji czyli bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności,

14 - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 80 § 2 p.e.w.a. w zakresie prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego przez przyjęcie, iż datą zajęcia rachunku bankowego był dzień 28.07.2005 r., podczas, gdy wspomniany wyżej przepis mówi o chwili zajęcia rachunku bankowego, nie zaś o dacie zajęcia,

15 - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 80 § 2 p.e.w.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 2 p.e.w.a. przez nieokreślenie "chwili" doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności na rachunku bankowym o którym mowa w art. 80 § 2 p.e.w.a. i przyjęcie w to miejsce "daty" zajęcia tegoż rachunku a w konsekwencji uznanie, iż termin dobrowolnej zapłaty zobowiązania przez spółkę nastąpił w dacie zajęcia rachunku bankowego oraz nieuwzględnienie faktu, iż dobrowolny termin zapłaty zobowiązania wykonany przez spółkę nastąpił przed wszczęciem egzekucji w rozumieniu art. 26 § 5 ust. 2 w zw. z art. 80 § 2 p.e.w.a.,

16 - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 § 3 w zw. z art. 45 § 1 p.e.w.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego i pobranie kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy obowiązek o charakterze pieniężnym został przez skarżącą dobrowolnie wykonany, a mimo to organ I instancji nie odstąpił od czynności egzekucyjnych,

17 - niezastosowanie przepisu art. 64c § 3 p.e.w.a. przez nie uwzględnienie podniesionego w niniejszej sprawie niezgodnego z prawem sposobu prowadzenia egzekucji i ustalenie, iż koszty egzekucyjne zostały przez Urząd Skarbowy pobrane zgodnie z prawem.

18 Uzasadniając pierwszy z podniesionych zarzutów autor skargi kasacyjnej wywiódł, że nie doręczenie spółce tytułu wykonawczego stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 p.e.w.a. stanowi naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca spółka uważa, że wystawienie tytułu wykonawczego jest przystąpieniem do czynności egzekucyjnych w rozumieniu art. 32 p.e.w.a. Ta zaś okoliczność nakłada na organ egzekucyjny obowiązek doręczenia tytułu wykonawczego.

19 Strona wnosząca skargę kasacyjną nie zgodziła się z poglądem Sądu, iż w niniejszej sprawie wszczęcie egzekucji nastąpiło przed uiszczeniem przez spółkę egzekwowanej należności. Zdaniem skarżącej ani organy, ani Sąd nie ustaliły chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Bezkrytycznie podano jedynie datę rozpoczęcia postępowanie egzekucyjnego. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że zarówno art. 26 § 5 pkt 1 i 2 oraz art. 80 § 2 p.e.w.a. używają zwrotu "chwila" a nie "data", to ustalenie rzeczywistej chwili wszczęcia egzekucji ma kluczowe znaczenie w sprawie. Podkreślono przy tym, że przyjęcie, jako momentu rozpoczęcia egzekucji, chwili wykonania przez bank zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, oznacza, iż wszczęcie egzekucji nastąpiło po dobrowolnym wykonaniu przez spółkę zapłaty egzekwowanej należności, gdyż kwotę tę spółka przelała na rachunek urzędu skarbowego 6 minut wcześniej niż nastąpiło zajęcie jej konta bankowego.

20 W opinii strony Sąd błędnie stwierdził, że spółka nie wykazała, iż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego wykonała obowiązek objęty tytułem wykonawczym. Wywiedziono, że to organy egzekucyjne nie wykazały chwili doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, co jest równoznaczne z chwilą wszczęcia egzekucji.

21 Ostatecznie autor skargi kasacyjnej zauważył, że nawet gdyby podzielić pogląd Sądu, iż wszczęcie egzekucji następuje w dacie (a nie chwili) doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, to nie ma podstaw, aby w sytuacji gdy w tej dacie spółka dobrowolnie zapłaciła egzekwowaną kwotę, obciążać ją kosztami egzekucyjnymi i przyjmować, że zapłata nastąpiła po wszczęciu egzekucji.

22 W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

23 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:

24 Skarga kasacyjna uzasadniona nie jest.

25 W niniejszej sprawie jako sporna jawi się kwestia legalności obciążenia strony wnoszącej przedmiotową skargę kosztami postępowania egzekucyjnego. Niekorzystne dla siebie stanowisko Sądu I instancji, sankcjonujące rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych, skarżąca zwalcza przy tym zarzutami: > błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów:

26 - art. 26 § 1 i § 5 oraz art. 32;

27 - art. 80 § 2;

28 - art. 80 § 2 w zw. z art. 26 § 5 pkt 2;

29 - art. 7 § 3 w zw. z art. 45 § 1

30 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.) - dalej "pewa", oraz

31 > niezastosowania przepisu art. 64c § 3 tejże ustawy.

32 Istota powyższych zarzutów sprowadza się do kwestii momentu, w którym dochodzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Skarżąca uważa mianowicie, że momentem tym jest konkretna chwila a nie dzień - jak przyjął to w swych ocenach Sąd I instancji.

33 Odnosząc się w związku z tym do tego zagadnienia zauważyć trzeba, że żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie definiuje pojęcia "chwila wszczęcia postępowania egzekucyjnego", podobnie zresztą jak ma to miejsce na gruncie przepisów regulujących egzekucję prowadzoną w oparciu o przepisy cywilne. Pozwala to na przyjęcie, iż co do zasady "chwilą wszczęcia egzekucji" w rozumieniu art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest "dzień" (konkretna data dniowa), w którym dochodzi do prawem określonego zdarzenia wywołującego po myśli tej regulacji określony w niej skutek w postaci wszczęcia egzekucji (por.: M. Kłoda, Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego dnia 24.06.1999 r., sygn. I CKN 269/99 oraz do uchwały tegoż Sądu z dnia 20.07.1999 r., sygn. III CZP 15/99, Mon. Praw. z 2000 r., nr 4, str. 248). Stąd nie można stawiać Sądowi I instancji zarzutu, iż wskazane wyżej przepisy interpretował w roztrząsanym tu zakresie w sposób błędny, która to konkluzja przesądza o bezzasadności wszystkich wskazanych wyżej zarzutów.

34 Gdyby wszakże, jak chce tego skarżąca, przyjąć, iż pojęcie "chwili" rozumieć należałoby w sposób potoczny, zwłaszcza wobec faktu, iż w praktyce mogą pojawiać się sytuacje, gdy dwa zdarzenia wywołujące określone, wzajemnie wykluczające się skutki prawne, zachodzą w tym samym dniu, to spór należałoby przenieść na grunt ustaleń stanu faktycznego danej sprawy. W opisanym przypadku koniecznym byłoby bowiem badanie chronologii konkretnych zdarzeń, która to materia nierozerwalnie wiąże się ze sferą faktów. Tych zaś w sprawie skutecznie nie podważono. Co prawda formułując zarzuty skarżąca wskazywała na błędne zastosowanie wymienionych wyżej przepisów lecz zarzutów w tym zakresie nie powiązała z tym regulacjami ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej "popsa", które wiążą się z dokonywaną przez Sąd administracyjny oceną stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Mankamentu tego tut. Sąd nie jest przy tym władny usunąć we własnym zakresie bowiem na przeszkodzie stoi regulacja art. 183 § 1 popsa, zakreślająca temu Sądowi granice rozpatrywania sprawy. W konsekwencji należało stan faktyczny sprawy przyjąć za bezsporny, co dodatkowo przesądziło o bezzasadności zgłoszonych w sprawie zarzutów.

35 W tym stanie rzeczy kierując się zaprezentowanymi wyżej względami Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia przedmiotowej skargi kasacyjnej w związku z czym orzekł, z mocy art. 184 w zw. z art. 204 pkt 1 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w wyroku.