Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014 r., I FSK 120/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014 r., I FSK 120/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Arkadiusz Cudak po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. T. sp. z o.o. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1263/13 odrzucającego skargę I. T. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania i wydania potwierdzenia zarejestrowania jako podatnika podatku VAT oraz podatnika VAT UE postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1263/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę I. T. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "spółka", "skarżąca"), na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy zarejestrowania i wydania potwierdzenia zarejestrowania jako podatnika podatku VAT oraz podatnika VAT UE.

3 Sąd pierwszej instancji podał, że w odpowiedzi na skargę wniesioną przez skarżącą 8 lipca 2013 r., organ wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie. Wskazał, że zaskarżona decyzja była prawidłowo przesłana na adres podany przez stronę i pomimo dwukrotnej awizacji (29 kwietnia 2013 r. oraz 7 maja 2013 r.) nie została podjęta w terminie. Zdaniem organu, decyzja została doręczona zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.) w dniu 13 maja 2013 r.

4 W piśmie z 20 sierpnia 2013 r. skarżąca zaprzeczyła, aby decyzja była prawidłowo awizowana. Do pisma dołączono odpowiedź Poczty Polskiej na złożoną przez stronę skargę, w której Poczta Polska potwierdziła, że przesyłka została skierowana do doręczenia 29 kwietnia 2013 r. "jednakże z nieustalonych przyczyn nie została doręczona, lecz zwrócona do placówki pocztowej jako awizowana". Z ww. pisma wynikało również, że urząd pocztowy 7 maja 2013 r. sporządził drugie awizo, które zostało pozostawione w recepcji budynku, w którym mieścił się lokal skarżącej. Poczta wyjaśniała, że nie jest w stanie stwierdzić, czy postępowanie listonosza w dniu 29 kwietnia 2013 r. było prawidłowe.

5 W piśmie z 10 września 2013 r. organ wskazywał, że ustalenia o prawidłowości dokonanego doręczenia zostały dokonane na podstawie pisma Poczty Polskiej z 24 czerwca 2013 r., z którego wynikało, że pierwsze awizo zostało umieszczone na drzwiach biura.

6 W związku z dostrzeżonymi wątpliwościami, co do treści wyjaśnień Poczty Polskiej, Wojewódzki Sąd Administracyjny z urzędu zbadał okoliczności faktyczne dotyczące daty i sposobu doręczania zaskarżonej decyzji.

7 W odpowiedzi na zapytanie sądu poczta wyjaśniła, że pierwotna informacja, zawarta w piśmie skierowanym do Izby Skarbowej o pozostawieniu pierwszego awiza na drzwiach lokalu adresata, została uzyskana "od pracownika stale obsługującego ten punkt doręczeń". Natomiast w drugim z pism, kierowanym do strony skarżącej "(...) nie zajęto stanowiska odnośnie prawidłowości awizacji oraz miejsca pozostawienia pierwszego zawiadomienia, z uwagi na brak możliwości wyjaśnienia z pracownikiem doręczającym przesyłki rejestrowane w dniu 29 kwietnia 2013 r.". Poczta Polska dodała, że w odpowiedzi na skargę strony na sposób doręczenia wskazany został "(...) sposób doręczenia powtórnego awiza razem z listowymi przesyłkami nierejestrowanymi".

8 W postanowieniu z dnia 24 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wskazano gdzie pozostawione zostało pierwsze zawiadomienie o doręczeniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że prawidłowo organ (nadawca przesyłki) postąpił wyjaśniając tę kwestię w odrębnej korespondencji z Pocztą Polską. Zdaniem sądu, odpowiedź Poczty Polskiej udzielona organowi nie budzi wątpliwości. Ponieważ w sposób wyraźny stwierdzono, że "W związku z nieobecnością adresata bądź innej osoby mogącej odebrać przesyłkę, listonosz sporządził zawiadomienie o miejscu oraz terminie odbioru listu i umieścił je na drzwiach biura". Powyższe okoliczności zostały potwierdzone przez Pocztę Polską w piśmie z dnia 4 września 2013 r. w związku z zapytaniem sądu. Ponadto, Poczta Polska wskazała, że informacja została uzyskana bezpośrednio od "pracownika stale obsługującego ten punkt doręczeń", co zdaniem sądu pierwszej instancji, wzmacnia wiarygodność opisanych okoliczności doręczenia pierwszego zawiadomienia (awiza). Sąd uznał więc, że ostatecznie Poczta Polska potwierdziła prawidłowe doręczenie awiza w dniu 29 kwietnia 2013 r., które miało nastąpić poprzez umieszczenie zawiadomienia na drzwiach biura.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny odnosząc się do twierdzenia strony o pracy biura w godzinach od 8 do 20 w stałej obsadzie dwóch pracowników, uznał je za niewiarygodne.

10 Badając prawidłowość doręczenia drugiego zawiadomienia, sąd pierwszej instancji przyjął na podstawie wyjaśnień stron, że nastąpiło to 7 maja 2013 r., poprzez doręczenie awiza na recepcję budynku, w którym znajdował się lokal "wirtualnego biura" strony skarżącej – razem z innymi nierejestrowanymi przesyłkami. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "widocznym miejscem" w którym można pozostawić awizo może być recepcja lub portiernia funkcjonująca dla potrzeb całego budynku przy wejściu do tegoż budynku.

11 W związku z powyższym sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że skoro przesyłka została doręczona 13 maja 2012 r., to 30 dniowy termin na wniesienie skargi upływał 12 czerwca 2013 r., a więc skarga wniesiona 8 lipca 2013 r. była skargą wniesioną po terminie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę odrzucił.

12 Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak i o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

13 Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

14 - art. 149 oraz art. 150 § 1a i § 2 O.p., przez błędną wykładnię i zastosowanie polegające na uznaniu, że: doręczenie przesyłki było prawidłowe, pomimo stwierdzenia, że druk potwierdzenia odbioru przesyłki nie zawierał informacji o miejscu pozostawienia pisma; zawiadomienie nie zostało pozostawione w żadnym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 O.p.,

15 - art. 122 w związku z art. 180 i art. 191 O.p., poprzez uznanie za udowodnioną konieczność powtórnego awizowania przesyłki z 29 kwietnia 2013 r. w oparciu o wyjaśnienia Poczty Polskiej z 4 września 2013 r., i jednocześnie odmówienie wiarygodności wyjaśnieniom skarżącego, pomimo że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, zwłaszcza niewypełniony prawidłowo druk potwierdzenia odbioru oraz pismo Poczty Polskiej z dnia 30 lipca 2013 r. nie potwierdzają prawidłowego doręczenia przesyłki.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

18 Przepis art. 150 O.p. ustanawia fikcję prawną doręczenia pisma. Taka forma doręczenia może być zastosowana dopiero wtedy, gdy nie ma możliwości dokonania doręczenia w sposób właściwy (art. 148 O.p.) lub zastępczy (art. 149 O.p.). Do skutecznego doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 150 O.p. może dojść tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie pismo zostanie złożone na czas wskazany w tym przepisie w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone w miejscu, o którym mowa w § 2 powołanego przepisu.

19 W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że dla uznania, iż decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata o nadejściu pisma.

20 W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że przesyłka zawierająca odmowę zarejestrowania i wydania potwierdzenia zarejestrowania skarżącej, jako podatnika podatku VAT oraz podatnika VAT UE została przesłana przez organ podatkowy na adres wskazany przez stronę, zaś po dwukrotnym awizowaniu 29 kwietnia 2013 r. oraz 7 maja 2013 r. została zwrócona do organu z adnotacją "zwrot − nie podjęto w terminie". Kwestią sporną jest to, czy zostały dochowane wymogi z art. 150 O.p., w szczególności wymóg zawiadomienia o nadejściu pisma.

21 W skardze kasacyjnej strona twierdzi, że doręczenie przesyłki było wadliwe, ponieważ druk potwierdzenia odbioru przesyłki nie zawierał informacji o miejscu pozostawienia pisma, a powtórne zawiadomienie nie zostało pozostawione w żadnym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 O.p.

22 Rozpoznając niniejszą sprawę należy wskazać, że doręczenie decyzji powinno nastąpić według zasad określonych w Ordynacji podatkowej. W literaturze i w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna (Nowosielska Małgorzata, Pasternak Robert, Doręczenie w postępowaniu podatkowym, Monitor Podatkowy 2000/6/25).

23 W rozpatrywanej sprawie organ podobnie jak sąd pierwszej instancji powziął wątpliwość, co do materiału dowodowego, który stanowiło zwrotne potwierdzenie odbioru. Do Poczty Polskiej z prośbą o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji zwrócili się skarżąca, organ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza ww. korespondencji prowadzi do wniosku, że odpowiedzi poczty były niejednoznaczne i budzące wątpliwości interpretacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przesłanki doręczenia powinny być przestrzegane w sposób rygorystyczny, ponieważ tylko takie postępowanie zapewnia stronie gwarancję prawa do udziału w postępowaniu. Podczas konwalidacji braków doręczenia powinno się mieć na uwadze to, że odbywa się ono w sposób, którego warunków nie można odtworzyć w późniejszym postępowaniu. Nawet późniejsze jednoznaczne wykazanie przekazania korespondencji – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca − nie powinno być elementem przesądzającym o skuteczności doręczenia w tym trybie. Należy podkreślić, że oświadczenia dotyczące wcześniejszych zachowań doręczyciela mogą być z dużym prawdopodobieństwem obarczone błędem. (por. wyroki NSA: z dnia 11 października 2007 r., I FSK 1371/06, z dnia 11 października 2007 r., I FSK 1374/06)

24 W przedmiotowej sprawie doręczyciel bezsprzecznie pominął część informacji stanowiącej dowód właściwego doręczenia w trybie zastępczym. Nie został więc dopełniony podstawowy obowiązek podmiotu dokonującego doręczenia, tj. prawidłowe udokumentowanie tej czynności polegające na precyzyjnym wypełnieniu druku potwierdzenia odbioru. W konsekwencji dowód w postaci potwierdzenia odbioru, nie potwierdza spełnienia wymogów określonych w art. 150 § 2 O.p, a pisma Poczty Polskiej oparte na późniejszych oświadczeniach doręczyciela nie mogą konwalidować wskazanej wady doręczenia. Jedyną okolicznością, która mogłaby doprowadzić do konwalidacji wadliwego doręczenia, byłoby oświadczenie adresata o otrzymaniu przesyłki. Takie zaś oświadczenie nie zostało złożone na żadnym etapie postępowania podatkowego lub sądowego.

25 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 149 O.p. i art. 150 O.p. za zasadny.

26 Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny − działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. − orzekł jak w sentencji.