Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2006 r., I FSK 1079/05

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2006 r., I FSK 1079/05

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Marek Zirk-Sadowski (sprawozdawca) Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Sędzia WSA (del.) Hanna Kamińska Protokolant Tomasz Grzybowski po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Michała K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Kr 85/05 w sprawie ze skargi Michała K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 listopada 2004 r. (...) w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2001 r. i od stycznia do maja 2002 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 22 lutego 2005 r., I SA/Kr 85/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Michała K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 listopada 2004 r., w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 i 2002 r.

3 W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wyjaśnił, że decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 2 grudnia 2004 r. Skarga została wniesiona przez Michała K. osobiście w dniu 6 stycznia 2005 r., a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 53 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, dalej p.p.s.a. Wobec tego skarga ta podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 par. 1 pkt 2 i par. 3 p.p.s.a.

4 W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia domagano się uchylenia rozstrzygnięcia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 53 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 42 par. 1, 43 i 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./, w skrócie Kpa, poprzez przyjęcie, że decyzję doręczono w dniu 2 grudnia 2004 r.

5 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że osobą, która odebrała przedmiotową decyzję, była matka skarżącego, która w dniu rzekomego doręczenia tej decyzji znajdowała się wyjątkowo w siedzibie firmy skarżącego, na jego prośbę spowodowaną koniecznością wyjazdu w sprawach służbowych. Natomiast pracownik skarżącego, który codziennie zajmował się biurem i był upoważniony do odbioru pism w imieniu skarżącego, także nie mógł w tym dniu przybyć do pracy. Matka skarżącego nie została jednak upoważniona do odbioru pism w imieniu skarżącego, a wręcz została poproszona, aby w wypadku wizyty listonosza, prosiła o zostawienie zawiadomienia /tzw. awiza/. Na skutek nalegania listonosza zgodziła się mimo to przyjąć przedmiotową przesyłkę. Nie zmienia to jednak zdaniem strony faktu, że nie była osobą upoważnioną do odbioru tego pisma w rozumieniu art. 45 Kpa. Wobec powyższego w niniejszej sprawie WSA w Krakowie błędnie przyjął, że zaistniały przesłanki tzw. doręczenia zastępczego z art. 43 Kpa, podczas gdy powinien zanalizować wskazany stan faktyczny z perspektywy art. 45 Kpa, gdyż skarżący jest przedsiębiorcą i tylko w lokalu jego siedziby oraz do rąk osób do tego uprawnionych można składać pisma skierowane do skarżącego. W przedmiotowym wypadku nie doszło więc do skutecznego doręczenia wskazanej decyzji w rozumieniu przepisów Kpa, a w konsekwencji nie rozpoczął swojego biegu także termin do wniesienia skargi.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Podstawę obecnie rozpoznawanej skargi kasacyjnej stanowią przepisy art. 53 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 42 par. 1, 43 i 45 Kpa. W ocenie autora omawianego środka odwoławczego ww. przepisy naruszono poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż doszło do skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji w trybie powołanych przepisów Kpa i tym samym, że rozpoczął swój bieg termin wskazany w art. 53 par. 1 p.p.s.a.

8 Mając na uwadze powyższe należy przypomnieć, że doręczeń w postępowaniu administracyjnym podatkowym dokonuje się na podstawie przepisów Działu IV, rozdziału 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, dalej O.p., a nie w trybie stosownych regulacji Kpa. Ponadto podstawą orzeczenia Sądu I instancji nie był art. 53 par. 1 p.p.s.a., ustanawiający 30-dniowy termin do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, a art. 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie. Jeżeli zatem autor skargi kasacyjnej zamierzał podważyć skuteczność dokonanego przez organ podatkowy doręczenia decyzji /a tym samym dostrzeżone przez Sąd uchybienie terminu/, to powinien powołać przede wszystkim ostatnio wymieniony przepis ustawy sądowoadministracyjnej /a dopiero potem ewentualnie art. 53 par. 1 p.p.s.a./ w powiązaniu z odpowiednimi regulacjami Ordynacji podatkowej.

9 Ten stan rzeczy powoduje, że skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie odpowiada określonym w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymogom, co uniemożliwia Sądowi odwoławczemu merytoryczną kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W niniejszej skardze kasacyjnej wskazano na przepisy nie znajdujące zastosowania w sprawie i nie powołano tym samym właściwych podstaw kasacyjnych w rozumieniu art. 174 w zw. z art. 176 p.p.s.a. Tymczasem przywołanie w skardze kasacyjnej właściwych podstaw zaskarżenia i ich odpowiednie uzasadnienie jest szczególnie istotne w kontekście określonych w art. 183 par. 1 zd. 1 p.p.s.a. granic rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie do tego przepisu NSA - poza nie występującymi w niniejszej sprawie przypadkami nieważności postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie Sądu podstawami zaskarżenia oraz zakresem tego zaskarżenia /w całości lub w części/. Obszar badań NSA jest zatem, z uwagi na treść przytoczonego przepisu, zawężony jedynie do wskazanych kwestii spornych i Sąd ten nie jest uprawniony do uzupełniania lub poprawiania podstaw skargi kasacyjnej, bowiem oznaczałoby to działanie z urzędu, co w świetle powołanego przepisu p.p.s.a. nie jest dopuszczalne /por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2004 r. FSK 13/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 1 poz. 15/. NSA nie może domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku /por. wyr. NSA z dnia 22 lipca 2004 r., GSK 356/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 3 poz. 72/. Naruszone zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną przepisy prawa materialnego czy procesowego muszą być wskazane wyraźnie /por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., II FSK 232/05 - nie publ./.

10 W konkluzji wskazać należy, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń sądu administracyjnego pierwszej instancji, wskazanych w art. 173 par. 1 p.p.s.a., i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pism w postępowaniu sądowym /art. 46 p.p.s.a./, ale również zawierać ww. elementy właściwe tylko dla tego środka odwoławczego /por. art. 174 w zw. z art. 176 p.p.s.a./. Wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalistę /art. 175 p.p.s.a./ ma dać gwarancję sprostania wymogom ustanowionym przez prawodawcę, bowiem niewłaściwe skonstruowanie jej zarzutów uniemożliwia - jak już wyżej zauważono - Sądowi odwoławczemu, poddanie racji strony skarżącej merytorycznej kontroli /art. 183 par. 1 p.p.s.a./ i skarga taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Sąd Kasacyjny zwraca przy tym uwagę, że postępowanie sądowoadministracyjne od ponad dwóch lat reguluje powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. /obowiązuje od dnia 1 stycznia 2004 r./, i w tym okresie zdążyło się ukształtować bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wymogów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej /por. chociażby postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., FSK 209/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 1 poz. 13, z glosą A. Skoczylasa - OSP 2004 z. 6 poz. 73; wyrok NSA z dnia 31 marca 2005 r., FSK 1284/04 - Lex nr 164449/.