Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2013 r., I FSK 1010/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2013 r., I FSK 1010/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych zawartym w skardze Stowarzyszenia F. w K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 2044/11 w sprawie ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia F. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2581/10 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić wniosek.

Uzasadnienie

2 Do skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 23 listopada 2013 r., sygn. akt I FSK 2044/11, strona skarżąca – Stowarzyszenie F. w K. – załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPPr wskazano, że Stowarzyszenie, ze względu na trwający z organem podatkowym spór, zmuszone zostało do znaczącego ograniczenia działalności i obecnie nie dysponuje własnymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów sądowych. Przedstawiając dane dotyczące swego majątku i dochodów strona wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 52 489,42 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a według bilansu za ostatni rok obrotowy Stowarzyszenie poniosło stratę w wysokości 96 168,89 zł. Strona wskazała również na brak środków na dwóch rachunkach bankowych oraz brak innego majątku i dochodów.

3 Na podstawie zarządzenia z 20 sierpnia 2013 r. Stowarzyszenie zostało wezwane w trybie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") do przedstawienia szeregu dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów, a także do złożenia oświadczenia o ilości członków i wysokości wpłaconych w 2013 r. składek członkowskich. Wezwanie to zostało doręczone 30 sierpnia 2013 r. Termin wskazany przez Sąd na wypełnienie wezwania upłynął bezskutecznie.

4 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5 Wniosek Stowarzyszenia nie zasługuje na uwzględnienie.

6 Należy przede wszystkim zaznaczyć, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 P.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

7 W przedmiotowej sprawie strona ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego w sposób jednoznaczny wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy – wskazuje na to określenie "gdy wykaże". Tak więc to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Z kolei z art. 255 P.p.s.a. wynika, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego na formularzu PPPr wniosku i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego czy dochodów strony. Uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uniemożliwia przeprowadzenie oceny jego stanu majątkowego w taki sposób, by można było jednoznacznie stwierdzić, że sytuacja, w której się znalazł, wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 1 lub 2 P.p.s.a., co z kolei należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w sprawie, gdyż skierowane do Stowarzyszenia w trybie z art. 255 P.p.s.a. wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Konsekwencją tego jest niepoparcie oświadczeń zawartych w formularzu PPPr żadnymi dokumentami źródłowymi. Oświadczenia te pozostają zatem gołosłowne i nie mogą być uznane za wystarczające do stwierdzenia, że Stowarzyszenie wykazało, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, tj. że spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

8 Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.