Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2012 r., II OZ 611/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2012 r., II OZ 611/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 119/12, przyznające E. S. prawo pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 czerwca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 119/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał E. S. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

3 E. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 60 m2 i nieruchomość rolną o powierzchni 18 hektarów. Wnioskodawca otrzymuje rentę w wysokości 332 zł miesięcznie, a za sprzedane w sierpniu 2011 r. zboże otrzymał 2.000,00 zł. Z tytułu dzierżawy gruntu otrzymuje rocznie 1000 zł. W 2011 roku otrzymał dopłaty bezpośrednie w wysokości 21.400,00 zł. Dodatkowo w ubiegłym roku utrzymywał 8 -10 sztuk bydła i sprzedał jedną jałówkę za kwotę 2800 zł. Przedstawiając stałe wydatki wnioskodawca stwierdził, że opłata za energię elektryczną wynosi ok. 160 zł, za wodę – ok. 30 zł, za telefon – ok. 150 zł miesięcznie.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po przeanalizowaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy stwierdził, że uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, skarżący nie jest bowiem w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z uzyskiwanych dochodów. Brak jest natomiast podstaw do zwolnienia wnioskodawcy z kosztów sądowych.

5 W zażaleniu z dnia 22 czerwca 2012 r. skarżący zarzucił Sądowi I instancji brak znajomości specyfiki funkcjonowania gospodarstwa rolnego prowadzonego przez niego samodzielnie oraz błędną ocenę dowodów, w szczególności egzekucji komorniczych, strat wywołanych przez nawałnice oraz skutków pobicia potwierdzonego kartą informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 30 września 2011 r.

6 W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że Sąd I instancji nie posiada wiedzy w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie wziął pod uwagę wieku oraz stanu zdrowia wnioskodawcy, a także zignorował fakt posiadania licznych zobowiązań finansowych wobec instytucji publicznych, takich jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a także osób prywatnych. Dodatkowo E. S. ponosi liczne wydatki z tytułu prowadzonej działalności rolniczo – produkcyjnej. Wiąże się z tym koniczność zakupu oleju napędowego oraz części zamiennych do maszyn rolniczych. Musi on regularnie kupować nawozy, pasze i środki ochrony roślin, a dom w którym mieszka wymaga natychmiastowego remontu. W konkluzji skarżący stwierdził, że odmowa przyznania prawa pomocy oznaczać będzie odmowę prawa do sądu, ponieważ nie posiada środków na opłacenie skargi, co doprowadzi do jej odrzucenia.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

8 Zażalenie E. S. nie zasługuje na uwzględnienie.

9 Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu przewidziane w art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz.483 ze zm.) nie ma charakteru absolutnego. Może ono podlegać pewnym ograniczeniom. Należy tu wskazać opłaty sądowe oraz tzw. przymus radcowsko – adwokacki. W przypadku jednak, gdyby ograniczenia te zamykały w konkretnej sprawie prawo dostępu do sądu, każdy ma prawo uzyskania zwolnienia od kosztów postępowania oraz uzyskania pomocy profesjonalnego prawnika z urzędu.

10 Stosownie do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako p.p.s.a., zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym zaś wtedy, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

11 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przedstawionego przez E. S. opisu stanu majątkowego nie wynika, aby nie mógł on ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi, który wynosi w tej sprawie 200 zł. Nieuzasadnione są zarzuty braku znajomości przez Sąd I instancji specyfiki prowadzenia gospodarstwa rolnego. Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie wiedzy prawniczej, ale też doświadczenia życiowego, a z tego wynika, że osoba, która uzyskała w ubiegłym roku dochód przekraczający 31 tysięcy złotych jest w stanie wygospodarować 200 zł na wpis sądowy. Słusznie zauważył Sąd I instancji, że wspomniana kwota daje skarżącemu miesięczny dochód na poziomie 2600 złotych. Zawarty w uzasadnieniu zażalenia opis wydatków związanych z prowadzeniem 18 hektarowego gospodarstwa, a także przedstawienie zakresu prac tam wykonywanych pokazuje, że E. S. prowadzi poważną działalność rolniczo – produkcyjną. Posiada odpowiednie maszyny rolnicze, stosuje nowoczesne technologie produkcji, wykorzystuje środki ochrony roślin oraz nawozy, otrzymuje wreszcie wielotysięczne dopłaty bezpośrednie do prowadzonej działalności rolniczej.

12 W tym świetle okoliczność, że skarżący doznał obrażeń głowy w wyniku pobicia (karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 30 września 2011 r., strona 26), że ma trudności w znalezieniu pracownika do pomocy w gospodarstwie, czy też zniszczenie części plonów na skutek nawałnic nie zmienia ogólnego obrazu sprawnie funkcjonującego gospodarstwa rolnego. Nie pozwala to na uznanie E. S. za osobę ubogą, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tylko taka sytuacja uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji przyznał skarżącemu profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, co znacznie ogranicza koszty jakie ponosi on w związku z prowadzonym procesem. Skarżący musi uiścić na tym etapie postępowania jedynie skromny wpis od skargi, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjne nie przerasta jego możliwości finansowych.

13 Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.