Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2012 r., II OZ 607/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2012 r., II OZ 607/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II SAB/Bk 5/12 oddalające wniosek o wyłączenie Sędziego WSA Małgorzaty Roleder od orzekania w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Wojewody Podlaskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Hajnowskiego o pozwoleniu na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II SAB/Bk 5/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek J. W. o wyłączenie Sędziego WSA Małgorzaty Roleder od orzekania w sprawie w sprawie ze skargi J.W. na przewlekłość postępowania Wojewody Podlaskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Hajnowskiego o pozwoleniu na budowę.

3 W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że J. W. zażądała wyłączenia od orzekania Sędziego WSA Małgorzaty Roleder podając, że ze względu na nieprawidłowości w wykonywaniu przez sędziego obowiązków procesowych w sprawach o sygn. II SAB/Bk 46/11, II SAB/Bk 36/11 i II SAB/Bk 38/11 istnieje obawa, że również w przedmiotowej sprawie dojdzie do uchybień. Wskazano przy tym, iż w sprawie o sygn. II SAB/Bk 46/11 sędzia nie stwierdziła, ze bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz odmówiła sprostowania własnego błędu, natomiast w sprawie o sygn. II SAB/Bk 36/11 nie sprostowała mylnie użytego w sentencji sformułowania "odrzucić skargę", co doprowadziło do dwoistości rozstrzygnięć w tej sprawie i sprawie II SAB/Bk 46/11 zainicjowanych tą samą skargą. W odniesieniu do sprawy o sygn. II SAB/Bk 38/11 podano, iż sędzia uczestniczyła w składzie orzekającym, który nie dostrzegł rażącej bezczynności organu. Z relacji wnioskodawczyni wynika, że uchybienia te stały się podstawami skarg kasacyjnych we wskazanych sprawach. Zwrócono ponadto uwagę, że nierozpoznane pozostaje zażalenie na postanowienie WSA w Białymstoku z 22 marca 2012 r. sygn. akt II SAB/Bk 4/12 o oddaleniu wniosku o wyłączenie Sędziego Małgorzaty Roleder od orzekania w tej sprawie.

4 Według oświadczenia złożonego przez Sędziego Małgorzatę Roleder nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w prawie o sygn. II SAB/Bk 5/12.

5 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie Sędziego Małgorzaty Roleder od orzekania. Sąd ten przyjął, iż spośród dwóch kategorii przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziego od rozpoznawania sprawy uregulowanych w art. 18 §1 i art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (powoływana jako: p.p.s.a.), złożony w rozpatrywanej sprawie wniosek odwołuje się do jednej z nich - uzasadniającej wyłączenie z uwagi na występowanie takich okoliczności, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwości strony co bezstronności sędziego w danej sprawie.

6 Sąd ten zwrócił uwagę, iż w zakresie podstawy wyłączenia z art. 19 p.p.s.a., okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna i powinna mieć charakter obiektywny. Podzielając stanowisko zaprezentowane w postanowieniu z 26 stycznia 2012 r. sygn. lI FZ 15/12 WSA wskazał, iż strona powinna uprawdopodobnić, że niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie, będące źródłem jej wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikało z okoliczności zewnętrznych lub wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziego, którego wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym). Według Sądu pierwszej instancji uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia prowadzenie przez niego sprawy z ewentualnym naruszeniem przepisów postępowania, o ile nie ma ono podstaw w innych okolicznościach, niż ocena prawna sprawy dokonana w ramach niezawisłości sędziowskiej.

7 W ocenie WSA zarzuty skarżącej mają charakter zarzutów procesowych, sprowadzają się w istocie do kwestionowania rozstrzygnięć w sprawach o sygn. II SAB/Bk 46/11, II SAB/Bk 36/11 i II SAB/Bk 38/11, a nie na wskazaniu okoliczności obiektywnych podważających bezstronność sędziego. Sąd ten wskazał, iż zamieszczenie przez sędziego w orzeczeniu stwierdzenia, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa jest wynikiem jego niezawisłej oceny. Zauważył ponadto, że strona nie wiąże treści tych sformułowań z żadnymi innymi okolicznościami pozaprocesowymi, odwołującymi się do powiązań sędziego że stroną, z organem, pozostawania sędziego w stosunku zależności, który wpływa na ocenę prawną rozpoznawanych przez niego spraw. Zaznaczono przy tym, że o procesowym charakterze zarzutów świadczy dodatkowo fakt, iż - jak przyznaje sama wnioskodawczyni – są one podstawami skarg kasacyjnych.

8 W odniesieniu do sprawy o sygn. II SAB/Bk 4/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zawisłość postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego została wyeliminowana, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 maja 2012 r. sygn. II OZ 345/12 oddalił zażalenie na postanowienie WSA w Białymstoku z 22 marca 2012 r. Natomiast oddalenie przez WSA w Białymstoku wniosków skarżącej o wyłączenie Sędziego Małgorzaty Roleder od orzekania w sprawach II SAB/Bk 21/12, II SAB/Bk 20/12, II SAB/Bk 19/12 i złożenie od nich zażaleń do NSA nie wyklucza merytorycznego rozpoznania wniosku o wyłączenie tej sędziego w sprawie niniejszej, zwłaszcza że w powołanych sprawach nie podzielono stanowiska skarżącej co do występowania powodów wyłączenia, a sama sędzia - jak wynika ze złożonego oświadczenia - nie dostrzega podstaw do wykluczenia swojego udziału.

9 W zażaleniu na powyższe postanowienie J. W. zarzuciła, iż Sędzia Małgorzata Roleder wielokrotnie orzekając w jej sprawach wykazała się brakiem obiektywizmu i rzetelności, brała udział w wydaniu wadliwych orzeczeń w sprawach o sygn. II SA/Bk 647/08, II SAB/Bk 6/10, II SO/Bk 3/10, II SAB/Bk 11/10, II SAB/Bk 13/10, SAB/Bk 28/11 i II SAB/Bk 46/11. Zdaniem strony, powołane okoliczności powodują, iż jej obawy co do sprawiedliwego orzekania Sędziego w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 5/12 są uzasadnione.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

11 Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

12 W pierwszej kolejności pokreślenia wymaga, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa określonymi w art.18 § 1 p.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art.19 p.p.s.a.).

13 Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędzia, którego wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożyła wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku (k. 75) wskazując, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), oraz tego, że skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, dyskredytujących prawdziwość złożonego przez sędziego oświadczenia, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne.

14 Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziego zgodnie z wnioskiem strony skarżącej. Po pierwsze argumenty podniesione przez stronę nie wypełniają dyspozycji art.18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Po drugie podniesione przez stronę okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a.

15 Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r. sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1972 r. sygn. akt I PZ 9/72, Lex, nr 7068). Warunkiem koniecznym wyłączenia określonego w art. 19 p.p.s.a. jest uprawdopodobnienie, iż pomiędzy sędzią objętym wnioskiem, a stroną skarżącą lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości, co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, publ. OTK-A 2005, nr 11, poz. 134). Sam natomiast fakt podejmowania rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem strony skarżącej nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania kolejnej sprawy tej strony.

16 Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.