Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2010 r., II OZ 474/10

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2010 r., II OZ 474/10

Sentencja

1 II OZ 474 / 10 POSTANOWIENIE Dnia 22 czerwca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Go 161/10 w zakresie odmowy dopuszczenia M. G. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi Gminy Krosno Odrzańskie na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubuskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu Burmistrza Krosna Odrzańskiego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 II OZ 474 / 10

UZASADNIENIE

3 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił dopuszczenia M. G. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym sygn. akt II SA/Go 161/10 w charakterze uczestnika postępowania.

4 W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż adwokat J. S., działający w imieniu M. G. oraz A. C. złożył wniosek o dopuszczenie reprezentowanych osób do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi Gminy Krosno Odrzańskie na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubuskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. przedmiocie wygaśnięcia mandatu Burmistrza Krosna Odrzańskiego. Wnioskodawca wskazał w uzasadnieniu wniosku, iż w toku postępowania jednocześnie swój udział zgłosili: Burmistrz, jego Zastępca oraz Miejski Klub Sportowy [...] w K., jako zainteresowani wynikiem postępowania w sprawie. Pełnomocnik wnioskodawców wskazał, iż bezsporną okolicznością jest, że M. G. pozostaje zainteresowany wynikiem postępowania, zaś skutki skarżonego zarządzenia mają wpływ na jego interes prawny.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny, odmawiając M. G. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym, wskazał na treść art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oraz na fakt, iż zaskarżonym zarządzeniem zastępczym Wojewoda Lubuski stwierdził wygaśnięcie mandatu Burmistrza Krosna Odrzańskiego A. C., co w jego ocenie skutkowało oczywistym ustaleniem, iż zaskarżone zarządzenie nie dotyczy bezpośrednio osoby wnioskodawcy M. G.

6 Wskazując na poglądy orzecznictwa i piśmiennictwa, Sąd podkreślił, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Podniesione przez pełnomocnika M. G. argumenty wskazują jedynie na ewentualny interes faktyczny w przystąpieniu do postępowania w niniejszej sprawie.

7 W związku z tym, że M. G. nie wykazał interesu prawnego stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie powołanego przepisu, orzekł jak na wstępie. Kwestia dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym A. C. rozstrzygnięta została odrębnym postanowieniem.

8 Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. G., zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, a mający wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, iż M. G. nie wykazał interesu prawnego stosowanie do art. 33 § 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy interes taki istnieje, a skarżący dał temu wyraz we wniosku z dnia 7 kwietnia 2010 r. o dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu.

9 Wskazując na powyższy zarzut żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w nim przedstawione.

12 Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, które to podstawy zostały wyliczone enumeratywnie w § 2 tego przepisu. Badanie zaskarżonego postanowienia pod tym kątem, ujawniło wystąpienie jednej z nich.

13 Zgodnie z treścią art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Zaznaczyć należy, iż posiedzenie sądowe jest terminem o najszerszym znaczeniu i obejmuje swoim zakresem tak posiedzenia jawne, jak i posiedzenia niejawne, z tym, że co do zasady posiedzenia jawne są rozprawami i tylko wyjątkowo nie muszą one mieć takiej formy np. w sytuacji posiedzenia, na którym ma miejsce odroczenie ogłoszenia wyroku (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat., M. Niezgódka- Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2009, s. 270).

14 Wyraźnego zaakcentowania wymaga również kwestia porównania przepisu art. 90 p.p.s.a. z jego konstytucyjnym wzorcem tj. art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, ustanawiającego zasadę "prawa do sądu" w aspekcie charakterystyki sposobu działania sądów jako rozpoznających sprawę jawnie. W literaturze podkreśla się, iż jawność ta oznacza możliwość zarówno dla osób zainteresowanych, jak i dla wszystkich innych, bezpośredniego śledzenia przebiegu "rozpatrywania" sprawy (nazywane "publicznością procesu), a także informowania o nim w środkach społecznego przekazu, co obejmuje zarówno "publiczne" fazy postępowania, jak i fazy "niepubliczne" (P. Sarnecki. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom III, Wydawnictwo Sejmowe 2003- komentarz do art. 45, s. 6). Ponadto jawność jako cecha działalności sądów znajduje również swoje odzwierciedlenie w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać należało również, iż odwołanie się do powyższego podziału prowadzi do wyróżnienia dwóch aspektów jawności - wewnętrznego i zewnętrznego. O ile, jawność wewnętrzna odnosi się tylko do stron (uczestników) postępowania i polega na umożliwieniu im uczestnictwa we wszystkich posiedzeniach sądu, a jej naruszenie może skutkować nieważnością postępowania z uwagi na pozbawienie strony możności obrony swoich praw, o tyle jawność zewnętrzna oznacza jawność postępowania wobec publiczności, a więc otwarty wstęp osób pełnoletnich na posiedzenia jawne sądu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 października 2006 r. sygn. SK 34/06, OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118). Zauważyć trzeba, iż Trybunał Konstytucyjny zwracał uwagę też na to, iż o ile wzorcem dla zaistnienia jawności wewnętrznej jest art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, to dla wprowadzenia ograniczeń w tej jawności niezbędnym jest odwołanie się do wyższego standardu, określonego w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt SK 57/05, Dz. U. z 2007 r. Nr 225, poz. 1670).

15 Konkretyzację powyższej zasady wprowadzono w art. 90 § 1 p.p.s.a., gdzie powtarzając zasadę jawności posiedzeń sądowych, dopuszczono w przepisach szczególnych tejże ustawy możliwość rozpoznania sprawy lub jej części na posiedzeniu niejawnym, wyłączając zasadę jawności zewnętrznej i ograniczając jawność wewnętrzną, jedynie do przypadków wezwania danej osoby na takie posiedzenie niejawne (art. 95 p.p.s.a.). Zgodnie ze wskazanym wyżej art. 90 § 1 p.p.s.a. "Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie". W konsekwencji stwierdzić trzeba, iż rozpoznanie określonej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest możliwe tylko wówczas, gdy tak stanowi przepis szczególny np.: art. 30 p.p.s.a., art. 55 §1 p.p.s.a., art. 58 §3 p.p.s.a., art. 61 §5 p.p.s.a., art. 86 §1 p.p.s.a., art. 88 p.p.s.a, art. 89 p.p.s.a. Wobec tego, że ustawodawca nie przewidział dla wniosku, o jakim mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., a dotyczącym dopuszczenia podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, w charakterze uczestnika, do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, możliwości orzekania na posiedzeniu niejawnym, poprzez wyraźne umieszczenie takiego zapisu w przepisach ustawy, to należało przyjąć, iż trybem właściwym dla rozpoznania takiego wniosku jest posiedzenie jawne.

16 W okolicznościach niniejszej sprawy, należało więc przyjąć, że skoro zaskarżone postanowienie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym, w sytuacji gdy prawidłowym byłoby wydanie go na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym, to wydanie kontrolowanego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów dotyczących ustalenia składu orzekającego (art. 16 § 1 p.p.s.a.), a więc z naruszeniem art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., którą to okoliczność Naczelny Sąd Administracyjny był zobowiązany uwzględnić z urzędu na podstawie art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

17 Wobec ujawnienia się powyżej wskazanej okoliczności, odniesienie się merytoryczne do oceny możliwości przystąpienia M. G. do toczącego się postępowania byłoby przedwczesne.

18 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.