Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2009 r., II OZ 20/09

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2009 r., II OZ 20/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1829/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony postanawia: oddalić zażalenia

Uzasadnienie

2 Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony. Wraz ze skargą wpłynął do Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

3 We wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie podało, że prowadzi jedynie działalność niezarobkową, polegającą na ochronie obiektów historycznych w W. i mającą na celu zachowanie walorów architektoniczno-urbanistycznych W. W uzasadnieniu wniosku podniosło, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie generuje żadnych przychodów oraz nie ma żadnego majątku trwałego ani środków finansowych.

4 Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, stosownie do art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 855, ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 sierpnia 2007r., sygn. akt II OZ 672/07, niepubl.; z dnia 19 września 2007r., sygn. akt II OZ 774/07, niepubl.). Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W związku z powyższym Sąd stwierdza brak podstaw do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy, skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków finansowych.

5 Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie [...] złożyło zażalenie, wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając mu rażące naruszenie przepisu art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezzasadną odmowę zwolnienia Stowarzyszenia z kosztów sądowych.

6 Jak podniesiono w uzasadnieniu zażalenia, działalność Stowarzyszenia, polegająca na reprezentowaniu interesu społecznego w sprawach z zakresu architektury i urbanistyki, nie wymaga żadnych środków i jest realizowana społecznie przez członków Stowarzyszenia. Stowarzyszenie prowadzi działalność korzystną dla ogółu mieszkańców W.. Dąży do zapewnienia ładu architektoniczno –urbanistycznego, realizuje więc cele istotne dla całej społeczności. Artykuł 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Stowarzyszenie spełnia tę przesłankę. Wobec tego przyznanie Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest w pełni zasadne. Stowarzyszenie wskazało, że w szeregu innych spraw, m. in. IV SA/Wa 2238/07, IV SA/Wa 2503/07, IV SA/Wa 56/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwalniał Stowarzyszenie od kosztów sądowych.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

9 Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów postępowania.

10 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który należy podzielić, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków - chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich - na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe (por. postan. NSA z 9.06.2006, II OZ 317/06). Odmienne stanowisko, prezentowane w uzasadnieniu zażalenia, prowadziłoby do sytuacji przerzucenia faktycznych kosztów działalności tego typu organizacji na Skarb Państwa. Stowarzyszenie prowadząc statutową działalność winno liczyć się z możliwością ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział ze celowy i mieć przygotowane za ten odpowiednie środki finansowe. Skoro skarżące Stowarzyszenie nie korzysta z możliwości pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych to nie może żądać przeniesienia na Skarb Państwa ciężaru prowadzonej przez siebie działalności polegające m.in. na uczestniczeniu w postępowaniach administracyjnych.

11 Natomiast fakt, iż jak twierdzi Stowarzyszenie, było ono zwalniane z kosztów sadowych w innych sprawach nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej, bowiem Sąd nie jest związany orzeczeniami wydanymi z zakresu prawa pomocy w innych sprawach nawet z wniosku tego samego podmiotu.

12 W takiej sytuacji należy uznać, iż zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 grudnia 2008 r. odmówił Stowarzyszeniu [...]przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych

13 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.