Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2013 r., II OZ 1033/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2013 r., II OZ 1033/13

Sentencja

1 Dnia 20 listopada 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. I. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 604/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi F. I. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 700/08 oddalającym skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich postanawia oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 21 październikami 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 604/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) odmówił F.I.M. przyznania prawa pomocy w zakresie przyznania profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi F.I.M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 700/08 oddalającym skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu PPF okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 31 lipca 2013 r. do złożenia dodatkowych informacji związanych z jej sytuacją materialną, nie wykazała okoliczności uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, bowiem nie wykazała w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Sąd wskazał, że z informacji i dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że uzyskuje ona stały dochód w wysokości 2.044,60 złotych netto, miesięcznie z tytułu emerytury. Skarżąca wskazała, że ponosi stałe wydatki, jednak kwota wymienionych wydatków nie wyczerpuje w całości dochodów uzyskiwanych z tytułu świadczenia emerytalnego. Wymienione przez nią wydatki obejmują opłatę za gaz - ok. 40 zł miesięcznie, opłatę za abonament telefoniczny - w miesiącu lutym 168,58 zł oraz czynsz za mieszkanie - 393,54 zł. Skarżąca ponosi również wydatki na leczenie. Z dokumentów nadesłanych w dniu 9 sierpnia 2013 r. wynika, że wydatki te kształtują się na poziomie ok. 100 zł miesięcznie. Porównując uzyskiwane dochody z ponoszonymi wydatkami oraz mając na uwadze, że części kosztów (np. abonament telefoniczny w wysokości 168,58 zł) nie można uznać za wydatki konieczne, należy zauważyć, że skarżąca jest w stanie ponieść również inne koszty poza kosztami koniecznego utrzymania. W ocenie Sądu dochody uzyskiwane przez skarżącą pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby była w stanie

3 Sygn. akt II OZ 1033/13

4 wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów postępowania. Na obecnym etapie są to koszty ustanowienia pełnomocnika. Na poniesienie tych kosztów pozwala zarówno charakter dochodu (stałe, comiesięczne świadczenie) jak i jego wysokość.

5 W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wskazała, że po dokonaniu niezbędnych wydatków zostaje jej kwota 142 zł, które przeznacza na higienę domową i osobistą oraz pomoc, usługi ,,do jej niepełnosprawności".

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

7 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

8 Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wnioskodawca powinien zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na wnioskodawcy. Wynika to z treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Rzetelne przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy i dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zgodnie zaś z art. 255 cytowanej wyżej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu PPF okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

9 Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego sprawę. Wskazać należy, że udzielenie

10 Sygn. akt II OZ 1033/13

11 stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (np. bezdomni czy osoby bezrobotne).

12 Koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

13 Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę - por. post. NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 862/04 (niepubl.).

14 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie przyjął Sąd I instancji, że wnioskodawczyni nie spełnia wyżej przedstawionych warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania profesjonalnego pełnomocnika. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń zawartych w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 31 lipca 2013 r. wynika, że wnioskodawczyni posiada stały, miesięczny dochód, który uzyskiwany jest z tytułu emerytury w wysokości 2.044.60 złotych netto. Porównując zaś wielkość powyższej kwoty z wykazanymi przez wnioskodawczynię koniecznymi kosztami utrzymania, w tym opłatami związanymi z utrzymywaniem mieszkania oraz koszty związane z leczeniem, brak jest podstaw do uznania, że strona nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym wynagrodzenia pełnomocnika zawodowego, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny.

15 W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.