Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r., II OSK 781/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r., II OSK 781/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 524/19 w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Uzasadnienie

2 Uzasadnienie.

3 Wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 524/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamieniu Pomorskim z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: PNB.5160.16.2018.PS oraz zasądził od

4 Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

5 Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

6 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kamieniu Pomorskim, wydał w

7 dniu [...] stycznia 2019 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.

8 – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej "Prawo budowlane", decyzję znak: PNB.5160.16.2018.PŚ, nakazującą I. S. rozbiórkę ścianki wykonanej z płyty gipsowo-kartonowej oraz pilśniowej na stelażu drewnianym z drzwiami szer. 0,8 m, zlokalizowanej na spoczniku drewnianych schodów na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dwoma lokalami mieszkalnymi, zlokalizowanym na działce nr A w W., przy ul. S. 28 .

9 Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący - współwłaściciel budynku

10 przy ul. S. 28 w W., będący właścicielem lokalu nr 2, znajdującego się na piętrze tego budynku. Zarzucił naruszenie § 52 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, jako że ścianka będąca przedmiotem tego postępowania została wybudowana w 1978 r., tj. 2 lata przed wejściem w życie rozporządzenia, na które powołuje się PINB w Kamieniu Pomorskim. Ponadto zarzucił naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącego, organ nie mógł nakazać rozbiórki w oparciu o przepisy obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Powinien zastosować procedurę zgodną z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane.

11 Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w

12 Szczecinie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt

13 2 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości

14 i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał skarżącemu rozbiórkę ścianki wykonanej z płyty gipsowo-kartonowej oraz pilśniowej na stelażu drewnianym

15 z drzwiami szer. 0,8 m, zlokalizowanej na spoczniku drewnianych schodów na pierwszym piętrze budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dwoma lokalami mieszkalnymi, znajdującego się na działce nr A w W., przy ul. S. 28.

16 Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że z akt sprawy wynika, że około 40 lat temu, matka skarżącego wykonała zabudowę spocznika drewnianych schodów, znajdującego się przed wejściem do

17 lokalu nr 2, położonego na piętrze budynku mieszkalnego przy ul. S. 28 w W., poprzez wykonanie ścianki z płyty pilśniowej na stelażu drewnianym ze wstawieniem w niej drzwi drewnianych szerokości 0,80 m.

18 Roboty budowlane wykonane zostały w czasie obowiązywania ustawy z dnia

19 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), dalej: "Prawo budowlane z 1974 r.". Przytaczając treść art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz § 44 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.), organ wyjaśnił, że na wykonanie zabudowy spocznika drewnianych schodów, znajdującego się na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego, poprzez wykonanie ścianki z płyty pilśniowej na stelażu drewnianym ze wstawieniem w niej drzwi drewnianych szerokości 0,80 m, przed 1 stycznia 1995 r.,

20 nie wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.

21 Jednak przepis art. 36 ust 1 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowi, że: "Właściwy terenowy organ administracji państwowej wstrzyma roboty budowlane, gdy są one wykonywane:

22 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia rozbiórki albo

23 2) w sposób mogący spowodować niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, zagrożenie środowiska, albo

24 3) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, w pozwoleniu na budowę bądź w zgłoszeniu rozbiórki.

25 Sprawdzając zgodność wykonanych robot budowlanych będących

26 przedmiotem postępowania z obowiązującymi wówczas przepisami, organ przytoczył

27 § 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z

28 dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny

29 odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157) oraz § 37 ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr

30 10, poz. 44) i wskazał, że szerokość użytkowa spocznika znajdującego się przed wejściem do lokalu nr 2 (na piętrze) budynku przy ul S. 28 w W. jest niezgodna z ww. przepisami. W wyniku wykonania przedmiotowej ścianki szerokość

31 ta wynosi obecnie 0,35 m, natomiast przepisy jednoznacznie wskazują, że szerokość spocznika nie może być mniejsza niż 0,7 m.

32 Dalej organ wskazał, że z dniem 1 stycznia 1981 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 Iipca1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.). W § 52 ust. 2 ww. rozporządzenia zostało przedstawione tabelaryczne zestawienie wymiarów użytkowych elementów klatek schodowych w budynkach lub w ich częściach. I tak w pkt. 1 tego zestawienia zapisano, że w budynkach jednorodzinnych i mieszkaniach dwupoziomowych

33 minimalna szerokość użytkowa spocznika wynosi 0,8 m.

34 Powyższy przepis również w ocenie organu dowodzi, że szerokość spocznika istniejącego przed wejściem do lokalu mieszkalnego nr 2 (na piętrze) w budynku jednorodzinnym dwulokalowym przy ul. S. 28 w W. nie odpowiada

35 także przepisom określonym w ww. rozporządzeniu z dnia 3 lipca 1980 r., gdyż

36 wynosi ona tylko 0,35 m.

37 Organ wskazał także, że ww. rozporządzenie z dnia 3 lipca 1980 r. zostało zastąpione obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia

38 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W § 68 ust. 1 tego rozporządzenia zostało zapisane, że w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych i w zabudowie zagrodowej oraz mieszkaniach dwupoziomowych minimalna szerokość użytkowa spocznika wynosi

39 0,8 m.

40 Wobec powyższego organ uznał, że po wybudowaniu ścianki z płyt G-K oraz pilśniowej na stelażu drewnianym spocznik istniejący przed wejściem do lokalu mieszkalnego nr 2 (na piętrze), posiadający szerokość użytkową 0,35 m nie

41 odpowiada także obecnie obowiązującym przepisom rozporządzenia.

42 Przytaczając treść art. 103 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r.

43 organ wskazał, że do legalizacji robot budowlanych, innych niż objęte przepisami art.

44 48 obowiązującej ustawy Prawo budowlane, tj. innych niż samowolne wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części, stosuje się przepisy obowiązującej ustawy z

45 1994 r. Prawo budowlane. Sprawy dotyczące postępowania naprawczego oraz legalizacji innych robot budowlanych, niż samowolne wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części, w obowiązującej ustawie uregulowane zostały w przepisach art. art. 50 – 51.

46 Postępowanie wykazało, że po wybudowaniu ścianki z płyt G-K na spoczniku drewnianych schodów na piętrze budynku jednorodzinnego dwulokalowego przy ul. S. 28 w W., szerokość użytkowa spocznika przed wejściem do mieszkania nr 2 nie spełnia wymogów wynikających zarówno z:

47 1) § 37 ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budownictwa powszechnego,

48 2) § 52 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki,

49 3) § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich

50 usytuowanie.

51 Uwzględniając powyższe stwierdził, iż w celu doprowadzenia przedmiotowego spocznika przed wejściem do mieszkania nr 2 na piętrze budynku przy ul.

52 S. 28 w W. do stanu zgodnego z przepisami, tj. do szerokości

53 określonej jednym z wyżej przytoczonych przepisów warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, należy rozebrać wykonaną ściankę z płyt G-K, będącą przedmiotem niniejszego postępowania.

54 Końcowo organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne dotyczy zabudowy spocznika, wykonanej na pierwszym piętrze budynku jednorodzinnego przy ul. S. 28 w W., zatem w celu określenia precyzyjnej lokalizacji wykonanych robot budowlanych należało w tej części zmienić

55 sentencję zaskarżonej decyzji.

56 W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:

57 1) naruszenie art. 50 ust 1 pkt 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, przez błędną wykładnię, iż zabudowa spocznika płytą gipsowo-kartonową powoduje stan istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, podczas gdy spocznik zabudowany jest w dotychczasowy sposób od 40 lat i nie stanowi

58 przeszkody w prawidłowym użytkowaniu lokalu na piętrze budynku mieszkalnego,

59 ani korzystania z części wspólnych budynku, ani nie utrudnia dostępu do urządzeń wspólnych w budynku;

60 2) naruszenie art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. art. 80 K.p.a., poprzez nierozważenie przez organ pierwszej i drugiej instancji, czy istnieje inna możliwość dostosowania

61 spocznika do obowiązujących przepisów prawa budowlanego, jako że wyburzenie ścianki kartonowo - gipsowej stanowić będzie znaczną uciążliwość dla skarżącego, gdyż zabudowa spocznika wraz z drzwiami stanowi jednocześnie drzwi wejściowe do lokalu znajdującego się na piętrze budynku.

62 Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w

63 Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu

64 pierwszej instancji.

65 W ocenie Sądu, organy obu instancji pominęły w sprawie kwestię dla niej kluczową. Mianowicie błędnie przyporządkowały wielkość wynikającą z protokołu

66 0,35 m jako szerokość, podczas gdy jest to głębokość (tak schodów, jak i spocznika).

67 Sąd wskazał, że zgodnie z § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny

68 odpowiadać budynki i ich usytuowanie, minimalna szerokość użytkowa tak biegu schodowego, jak i spocznika wynosi 0,8 m. Ust. 4 § 68 wskazuje w sposób nie

69 budzący wątpliwości, jak należy wielkość określoną mianem "szerokość" schodów mierzyć. Zgodnie z tym przepisem, szerokość użytkową schodów stałych mierzy się między wewnętrznymi krawędziami poręczy, a w przypadku balustrady jednostronnej

70 - między wykończoną powierzchnią ściany a wewnętrzną krawędzią poręczy tej balustrady. Szerokości te nie mogą być ograniczane przez zainstalowane urządzenia oraz elementy budynku.

71 Nie budzi także wątpliwości w ocenie Sądu, że ten sam sposób mierzenia szerokości dotyczy spoczników, gdyż zgodnie z § 66 cytowanego rozporządzenia w celu zapewnienia dostępu do pomieszczeń położonych na rożnych poziomach

72 należy stosować schody stałe (...), zaś graniczne wymiary schodów stałych w budynkach o rożnych przeznaczeniu określa tabela (§ 68 ust. 1 rozporządzenia) - w

73 tym minimalną szerokość użytkową biegu i spocznika.

74 Sąd stwierdził, że tym sposobem wnioskowania organ popadł w wewnętrzną sprzeczność wskazując, że "na wykonanie zabudowy spocznika drewnianych

75 schodów, znajdującego się na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego,

76 poprzez wykonanie ścianki z płyty pilśniowej na stelażu drewnianym ze wstawieniem

77 w niej drzwi drewnianych szerokości 0,80 m, przed 1 stycznia 1995 r. nie było wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę" oraz jednocześnie, że

78 spocznik na którym te drzwi osadzono ma szerokość zaledwie 0,35 m. Przyjmując,

79 że w ten sam sposób organ dokonał pomiarów szerokości tak drzwi, jak spocznika, niemożliwym byłoby osadzenie szerszych drzwi na węższym spoczniku. Z protokołu znajdującego się w aktach sprawy wynika niezbicie, że pomiary wykonano

80 prawidłowo, wadliwa jest jednak ich interpretacja dokonana przez organ, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia normy § 68 ust. 1 w zw. z ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie

81 warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

82 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie. Wyrok zaskarżył w

83 całości i zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i

84 art. 135 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię przepisów:

85 1) rozdziału 8 "Schody i pochylnie" zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków

86 technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz. 44), w szczególności przepisów § 37 ust. 1 pkt

87 1 tego zarządzenia oraz

88 2) rozdziału 4 "Schody i pochylnie" rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać

89 budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422), w szczególności przepisów § 68,

90 - poprzez błędną interpretację tych przepisów, w szczególności nieuwzględnienie całości postanowień regulujących wymagania techniczne określające parametry

91 jakim powinny odpowiadać schody wewnątrz budynków, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało błędnym jej rozstrzygnięciem.

92 Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa sądowego według norm przepisanych.

93 W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. S. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

94 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

95 Z uwagi na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 182 § 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

96 Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

97 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

98 Przed odniesieniem się do zasadniczej kwestii będącej przedmiotem sporu, z uwagi na powoływanie się na różnych etapach postępowania administracyjnego oraz sądowego na szereg przepisów w zakresie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, konieczne jest wprowadzenie wskazujące na to, jakie normy prawne w tym zakresie powinny mieć zastosowanie.

99 Ramy prawne zostały, co do zasady, prawidłowo wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jednak w dalszym postępowaniu należy uwzględnić doprecyzowanie wynikające z poniższych uwag.

100 W skardze kasacyjnej nie podważono ustalonego przez organy stanu faktycznego co do charakteru i okresu wykonanych robót. Ścianka z płyty pilśniowej oraz drzwi na spoczniku schodów zostały wykonane około 40 lat przed datą

101 dokonania oględzin, tj. w 1978 r. Następnie, po pojawieniu się na rynku płyt

102 gipsowo-kartonowych, ścianka została wzmocniona takimi płytami z wykończeniem gładzią szpachlową. Już pierwotne wykonanie ścianki w 1978 r. stanowiło

103 przebudowę klatki schodowej.

104 Postępowanie organu nadzoru budowlanego zostało wszczęte

105 zawiadomieniem PINB w Kamieniu Pomorskim z dnia 9 lipca 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie zabudowy spocznika drewnianych schodów ścianką z płyty gipsowo-kartonowej oraz pilśniowej na stelażu drewnianym z drzwiami, znajdującego się na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego,

106 dwulokalowego na działce nr A w W., przy ul. S. 28. Odnotować jednak trzeba, że do wszczęcia postępowania doszło już z chwilą przeprowadzenia oględzin z udziałem stron w dniu 20 czerwca 2018 r.

107 Zastosowanie się do dyrektyw intertemporalnych zawartych w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.

108 – obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.) powinno uwzględniać stan prawny wywołany, m.in. w zakresie przebudowy, ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718). Skoro w chwili wszczęcia postępowania przebudowa nie stanowiła już budowy, to nie wchodziło w grę zastrzeżenie zawarte w art. 103 ust. 2 zdanie drugie Prawa budowlanego. Do takiej przebudowy należy stosować przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego.

109 W okolicznościach niniejszej sprawy należało odpowiedzieć na pytanie, czy zachodzi przypadek określony w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, tj.

110 wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od warunków

111 określonych w przepisach. W razie zaś ustalenia, że roboty zostały wykonane w

112 sposób sprzeczny z przepisami obowiązującymi w okresie ich wykonania,

113 należałoby, w zależności od możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, wydać jedną z decyzji określonych w art. 51 ust. 7 w związku z art. 51 ust. 1 lub art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W procedurze naprawczej chodzi o stan zgodny z prawem w czasie rozstrzygania.

114 W okresie wykonania robót, tj. w 1978 r. obowiązywały warunki techniczne określone w § 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157) w związku z zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego.

115 Pamiętać jednak warto, że schody łączące kondygnacje budynków i parametry schodów były regulowane także przepisami wcześniejszymi, poczynając od art. 208-216 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. poz. 216), poprzez § 36-43 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 196 ze zm.). Z przepisów obowiązujących w okresie wykonania robót oraz przepisów

116 wcześniejszych wynika przede wszystkim konieczność traktowania schodów jako pewnego ciągu komunikacyjnego, którego poszczególne części powinny odpowiadać określonym wymogom. Nie wchodząc bliżej w szczegółowe definicje

117 architektoniczne, można powiedzieć, że w przepisach tych określono parametry

118 biegów schodów, stopni, przestrzeni miedzy biegami schodów łączących te biegi

119 oraz przestrzeni nad schodami, oświetlenia schodów, w różnego rodzaju obiektach budowlanych.

120 Spocznik, o którym mowa w § 37 ust. 1 zarządzenia zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, jest zatem elementem ciągu komunikacyjnego. Odczytując znaczenie pojęć szerokości biegów i spoczników należy przede

121 wszystkim pamiętać o tym, że spocznik jest, co do zasady, następującym po biegu schodów elementem ciągu komunikacyjnego prowadzącym do następnego

122 fragmentu biegu schodów. Spocznik stanowi zatem dalszy element komunikacyjny, biegnący w kierunku tego następnego fragmentu biegu schodów. Pomijając schody wachlarzowe, czy też zabiegowe, zasadniczy układ dwóch biegów schodów między kondygnacjami i łączącego je spocznika, usytuowanego między kondygnacjami, ma zazwyczaj kształt litery U, przy czym podstawa tej litery usytuowana jest w

123 odniesieniu do obu biegów schodów pod kątem prostym. Wymiar spocznika

124 pomiędzy biegami schodów, które spocznik łączy, stanowi jego długość. Natomiast wymiar spocznika będący odległością od ciągu schodów do ściany równoległej do

125 ciągu schodów (lub innego, niż ściana, ograniczenia) stanowi szerokość spocznika.

126 Biorąc więc pod uwagę kierunek biegu schodów i spocznika, jego szerokość użytkowa nie jest tożsama z szerokością użytkową biegu schodów, jakkolwiek nie można takiego jednakowego wymiaru wykluczyć, o czym świadczą niektóre z

127 przepisów określających te wymiary.

128 Takie rozumienie szerokości spocznika pozwala na ocenę, według której, jednoczesne określenie szerokości użytkowej biegów i spoczników jest nie tylko możliwe, ale wręcz logiczne i pożądane. Chodzi wszak o uregulowanie szerokości

129 ciągu komunikacyjnego. Skonstatować jeszcze w trakcie tych ogólnych spostrzeżeń można, że relacja między szerokością biegu schodów i szerokością spocznika jest

130 taka, że w przepisach określających te wymiary, szerokość spocznika nie jest

131 mniejsza od szerokości biegu, natomiast zdarzają się szerokości spocznika większe. Ta prawidłowość umacnia tezę o jednolitym podejściu do biegu i spocznika jako jednego ciągu komunikacyjnego w budynku, łączącym kondygnacje tego budynku.

132 W okresie wykonania ściany i drzwi na spoczniku schodów na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego, dwulokalowego na działce nr

133 A w W., przy ul. S. 28, wymiary te wskazywał, w odniesieniu do domów jednorodzinnych, przepis § 37 ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra Budownictwa

134 i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. W myśl tego przepisu, najmniejsza użytkowa szerokość biegów i spoczników powinna wynosić w świetle co najmniej 0,70 m.

135 Jest niewątpliwe, że na skutek wykonania ściany i drzwi, szerokość spocznika została zmniejszona poniżej najmniejszej użytkowej szerokości. Dodać warto, dla

136 pełnej jasności, że płaszczyzna powyżej ciągu schodów na pierwszym piętrze

137 stanowi spocznik, mimo że nie prowadzi on do kolejnego ciągu schodów. Poprzedzające uwagi o abstrakcyjnym modelu ciągu komunikacyjnego nie miały za zadanie, co w świetle nawet powszechnych doświadczeń w tym zakresie jest

138 oczywiste, podanie jednego, wyłącznego rozumienia spocznika jako elementu o kształcie litery U. Przed rozpoczęciem biegu schodów lub w jego zakończeniu

139 spoczniki mają kształt niepełnej litery U, np. litery L.

140 Badając możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, należy rozważyć obecnie obowiązujące przepisy § 66-69 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze

141 zm. – obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1065).

142 Według § 68 ust. 1 tego rozporządzenia, w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych minimalna szerokość użytkowa biegu i spocznika wynosi 0,8 m. Odnosząc się do argumentacji o znaczeniu § 68 ust. 4 dla ustalania szerokości spocznika, od razu należy stwierdzić, że z treści tego przepisu wynika, iż dotyczy on szerokości użytkowej schodów, a nie spocznika. Celem tego przepisu jest

143 zapobieżenie ewentualnym próbom zmniejszenia realnej szerokości biegu schodów.

144 Powyższe uwagi prowadza również do wniosku, że szerokości użytkowej spocznika nie można ustalać przy pomocy przepisu § 69 ust. 4 rozporządzenia z

145 dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny

146 odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który określa szerokość stopni schodowych. Jest to inne zagadnienie, niż szerokość biegu i szerokość spocznika.

147 Stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie zgodności robót z przepisami obowiązującymi w trakcie wykonania robót jest błędne. Nie ma podstaw do formułowania tezy o wymaganej szerokości spocznika wywodzonej z innych

148 przepisów, niż § 37 ust. 1 pkt 1 zarządzenia z 1966 r. Skoro zaś doszło do

149 naruszenia przepisów, na skutek wykonania robót, to zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego należy ocenić, czy było to naruszenie istotne. Konieczne jest

150 także spostrzeżenie, że o ile naruszenie zostanie uznane za istotne, przy ocenie możliwości doprowadzenia robót do staniu zgodnego z prawem, należy pamiętać

151 tym, że stan zgodności z prawem, w zakresie wymiarów spocznika, zostanie

152 osiągnięty, gdy sporna ścianka i drzwi nie będą usytuowane w przestrzeni

153 stanowiącej minimalną szerokość użytkową spocznika, według § 68 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

154 Kwestie te, z uwagi na błędne wyłożenie pojęcia szerokości spocznika, nie zostały rozważone przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji nie ma podstaw do wydania przez sąd kasacyjny orzeczenia reformatoryjnego.

155 Na zakończenie podkreślić raz jeszcze można, że w odniesieniu do

156 wykonanych robót nie mają zastosowania, ani na etapie badania zgodności robót z prawem w chwili wykonania, ani w zakresie możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62

157 ze zm.). Odnosząc się jednak do prób oceny legalności wykonanych robót z wykorzystaniem § 53 ust. 1 tego rozporządzenia, odnotować można, że sposób obliczania szerokości spocznika zawarty w tym przepisie, zrównany ze sposobem obliczania szerokości biegu schodów, wystąpił w systemie prawnym jednorazowo. W rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie sposób liczenia szerokości biegu schodów nie obejmuje już spocznika. Unormowanie § 68 ust. 4 rozporządzenia z

158 dnia 12 kwietnia 2002 r. odpowiada wcześniejszym, w zasadzie jednolitym w treści regulacjom z kilkudziesięciu lat. Nadto, należy zgodzić się z argumentacją kasacji, że przepis § 53 ust. 1 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. nie jest spójny z pozostałymi przepisami Rozdziału 6 tego samego rozporządzenia normującymi szerokość elementów użytkowych schodów.

159 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Odstąpienie od

160 zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oparto na art. 207 § 2

161 P.p.s.a.