Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r., II OSK 738/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r., II OSK 738/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1991/12 w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1991/12, oddalił skargę B. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP.

3 Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

4 Dnia 21 listopada 2011 r. B. N. (dalej wnioskodawca, skarżący bądź zainteresowany) wniósł do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na osiedlenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na polskie pochodzenie.

5 Wojewoda [...] (dalej Wojewoda) decyzją z dnia [...] 2012 r. [nr ...] (dalej decyzja z [...] 2012 r.) odmówił udzielenia zainteresowanemu wnioskowanego zezwolenia stwierdzając, że cudzoziemiec nie przedstawił dokumentów potwierdzających posiadanie polskiego pochodzenia przez jednego z rodziców, dziadków lub dwoje pradziadków, stosownie do wymogów ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004 r. nr 53, poz. 532 ze zm., dalej uor bądź ustawa o repatriacji).

6 Decyzją z dnia [...] 2012 r. [nr [...]] (dalej decyzja z [...] 2012 r.) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej Szef Urzędu bądź organ II instancji) po rozpatrzeniu odwołania B. N. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję z [...] 2012 r. Organ II instancji wskazał, że stosownie do postanowień art. 52 ust. 5 Konstytucji RP osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium RP na stałe. O ile zapis ten stanowi, że polskie pochodzenie winno być stwierdzone na podstawie ustawy, o tyle artykuł ten nie wyjaśnia, na jakiej podstawie osoba polskiego pochodzenia miałaby zrealizować swój zamiar zamieszkania w Polsce na stałe. Właściwe zastosowanie ma więc art. 8 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba, że Konstytucja stanowi inaczej. W art. 52 ust. 5 znalazł się termin: "osiedlić się ...na stałe". Należy przez to rozumieć, że osoba polskiego pochodzenia, pragnąca osiedlić się w Polsce, winna wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na osiedlenie się. Zasady i tryb takich zezwoleń reguluje ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 r., nr 264, poz. 1573, dalej uoc bądź ustawa o cudzoziemcach). Ustawa o cudzoziemcach nie daje szczególnych preferencji przy ubieganiu się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi polskiego pochodzenia, ale preferencje takie wprowadza Konstytucja, która jest aktem wyższego rzędu i ma pierwszeństwo w stosowaniu. W takich przypadkach ustawa o cudzoziemcach jest jedynie aktem pomocniczym w ustaleniu m.in. organu odpowiedzialnego za rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Jedyną ustawą, która określa, na jakich zasadach ustalana jest polska narodowość, jest ustawa o repatriacji. Organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, który deklaruje polską narodowość, winien ustalić jego polską narodowość na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, wykorzystując kryteria określone w ustawie o repatriacji. Zgodnie z art. 5 ust. 1 uor, za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniają łącznie następujące warunki: 1. co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2. wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie mowy polskiej, polskich tradycji i zwyczajów. Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie i spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2.

7 Na potwierdzenie polskiego pochodzenia B. N. w trakcie postępowania administracyjnego toczącego się przed organem I instancji dołączył do akt sprawy: duplikat własnego aktu urodzenia wydany w dniu 25 czerwca 2010 r., z adnotacją o rodzicach: ojciec – M. N., syn I., bez adnotacji o narodowości, matka – N. K., córka I., bez adnotacji o narodowości; akt urodzenia ojca wydany w dniu 28 września 1968 r., z adnotacją o rodzicach: ojciec – I. N., syn J., narodowość - [...], matka – J. N. córka W., narodowość - [...]; świadectwo chrztu dziadka, J. N., udzielonego w dniu 22 stycznia 1933 r. bez adnotacji o narodowości rodziców i dziecka; dokument wydany w dniu 12 września 1991 r. na podstawie księgi urodzeń Parafii [...] w U. z 1933 r.

8 Pismem z 7 lutego 2012 r. Wojewoda wystąpił do Urzędu Gminy [...] o udzielenie informacji nt. obywatelstwa i stałego zamieszkania na terytorium Polski dziadka strony, J. N. oraz jego pradziadków. Pismem z 29 lutego 2012 r. Urząd Gminy [...] poinformował, że ww. osoby nie figurują w rejestrach stałych mieszkańców, byłych mieszkańców, wydanych dowodów osobistych, jak również w aktach stanu cywilnego, w związku z powyższym nie można potwierdzić ich zamieszkiwania na terenie gminy. W odpowiedzi na pisma z 27 marca 2012 r., z którymi wystąpił organ II instancji, udzielono następujących odpowiedzi: Urząd Stanu Cywilnego w [...] poinformował, że nie posiada ksiąg z lat 1900-1945, a w księgach bieżących i odtwarzanych akt podane nazwisko nie figuruje; ksiądz W. G. z Parafii w [...] poinformował, że J. N. urodzony [...] stycznia 1933 r. w [...], posiadał obywatelstwo polskie wyznania [...], gdyż w 1933r. [...] należał do Polski; Archiwum Państwowe w [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. załatwiło podanie Szefa Urzędu odmownie, gdyż w zespole akt: Starostwo Powiatowe w [...] z lat 1934, 1944-1950, 1954, akta Gminy [...] z lat 1897, 1937-1955, akta Gminy [...] z lat 1945-1954, akta Gminy [...] z lat 1912-1953 nie znaleziono dokumentów na potwierdzenie faktów, o które wnoszono. Pełnomocnik wnioskodawcy dołączył do akt sprawy oryginał świadectwa chrztu J. N., okazany w toku postępowania przed organem I instancji, podkreślając, że zgodnie z art. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 uor, dokumentem potwierdzającym polskie pochodzenie jest również metryka chrztu poświadczająca związek z polskością.

9 Szef Urzędu wskazał, że B. N. nie udokumentował faktu polskiej narodowości, pochodzenia lub obywatelstwa swoich przodków. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy - zdaniem organu - nie jest możliwe stwierdzenie, że aplikujący posiada polskie pochodzenie, a tym samym brak jest podstaw do udzielenia mu wnioskowanego zezwolenia w oparciu o postanowienia art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. Przedstawiona metryka chrztu dziadka stwierdza jedynie jego przynależność do Kościoła [...]. Oświadczenie księdza z Parafii w [...], że J. N. był obywatelem polskim, jest oparte na fakcie znajdowania się w roku 1933 Parafii na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nie na zapisie w dokumentach. Ponieważ zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 uor, pełniącą w przedmiotowym postępowaniu funkcję pomocniczą, za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie warunki udokumentowania polskiego pochodzenia przodków i wykazania związków z polskością, organ odwoławczy odstąpił od oceny treści protokołu przesłuchania strony z 2 lutego 2012 r., gdyż B. N. nie udokumentował polskiego pochodzenia rodziców, dziadków lub dwojga pradziadków.

10 Jednocześnie organ odwoławczy z urzędu stwierdził, że wobec zainteresowanego nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 64 ust. 1 i 2 uoc.

11 Skargą B. N. zaskarżył decyzję z [...] 2012 r. Wnosząc o jej uchylenie zarzucił jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ustawy o repatriacji, co skutkowało nie wydaniem skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że na podstawie art. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 uor, dokumentami potwierdzającymi polskie pochodzenie są m.in. akta stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością. Ustawa nie wskazuje, że w metryce chrztu winna być wpisana narodowość polska, lecz metryka taka poświadczać winna związek z polskością W związku z faktem, że dziadek skarżącego został urodzony i ochrzczony na terytorium RP w [...], niewątpliwym jest, że związek z polskością został w całości potwierdzony. Zdaniem skarżącego powyższy przepis ustawy o repatriacji posługuje się tylko przykładowymi okolicznościami świadczącymi o związku z Polską i przykładowymi dokumentami stwierdzającymi polskie pochodzenie. Katalog dowodów potwierdzających polskie pochodzenie nie jest katalogiem zamkniętym. Zdaniem skarżącego wymienione w powyższym przepisie dokumenty poświadczające związek z polskością nie muszą zawierać wpisu informującego o narodowości polskiej.

12 W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

13 Pismem z 7 września 2012 r. skarżący złożył replikę na odpowiedź na skargę organu administracji, podkreślając znaczenie złożonego w niniejszej sprawie świadectwa chrztu J. N.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.

15 W uzasadnieniu wyroku wskazał, że skarga nie jest zasadna. Osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe (art. 52 ust. 5 Konstytucji RP). Zatem przepis ten ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie, tj. zgodnie z ustawą stwierdzone, prawo do podmiotowego osiedlenia się na terytorium Polski. Z treści tego przepisu wynika wyraźnie konieczność ustawowej regulacji mechanizmu stwierdzania polskiego pochodzenia osób ubiegających się o prawo pobytu w Polsce. Przepis ten nie zawiera żadnej regulacji co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa i nie ma żadnej ustawy, która całościowo traktowałaby materie wskazane w cytowanym przepisie konstytucyjnym lub w sposób jednoznaczny określała przesłanki, od których uzależnione jest stwierdzenie polskiego pochodzenia. Mimo zasygnalizowania przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 27 maja 2003 r., S 2/03 (OTK-A 2003/5/46, Lex 79786), konieczności wprowadzenia jasnego trybu pozwalającego uwzględniać pochodzenie polskie w procesie wydawania zezwoleń na pobyt w Rzeczypospolitej Polskiej, sprawa dotychczas nie została uregulowana. Taki stan prawny powoduje, że nie ma jednoznacznej ustawowej regulacji trybu stwierdzania pochodzenia osób, do których stosuje się art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, jak i trybu postępowania w takich sprawach, w tym przepisów określających właściwość organów administracyjnych. Z tych powodów stosowanie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP i wydawanie na jego podstawie zezwoleń na osiedlenie się jest problematyczne. Delegacja zawarta w art. 52 ust. 5 Konstytucji RP nie została do dnia dzisiejszego przez ustawodawcę zrealizowana, co nastręcza trudności związane ze stosowaniem tego przepisu, czego najlepszym przykładem jest rozpoznawana sprawa.

16 W tej sytuacji Sąd uznał, że organy obu instancji orzekające w sprawie zasadnie przyjęły, że art. 52 ust. 5 Konstytucji RP należy zastosować bezpośrednio i w jego stosowaniu posiłkować się trybem wydawania zezwoleń na osiedlenie się przewidzianym ustawą o cudzoziemcach i ustawą o repatriacji. W oparciu o ustawę o repatriacji organy orzekające w niniejszej sprawie przyjęły, że za osobę polskiego pochodzenia, do której stosuje się art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, może być uznana jedynie osoba deklarująca narodowość polską i spełniająca łącznie warunki wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji, tj.: co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej i wykazała swój związek z polskością. Organy przyjęły też, jak wynika z uzasadnień obu decyzji, że tylko dokumenty, które wyraźnie wskazują na narodowość polską, potwierdzają polskie pochodzenie.

17 Sąd wskazał, że z treści art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji wynikają trzy przesłanki warunkujące uznanie za osobę polskiego pochodzenia: zadeklarowanie narodowości polskiej, posiadanie wskazanego przodka narodowości polskiej i wykazanie związku z polskością. Wymienione przesłanki muszą zostać wypełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość uznania przez organ osoby wnioskującej za osobę polskiego pochodzenia. Są to przesłanki prawa materialnego, które należy wykazać prowadząc postępowanie dowodowe w sposób określony zarówno w art. 6 ustawy o repatriacji, jak i według zasad ustanowionych w art. 71 ustawy o cudzoziemcach. Artykuł 6 uor określa dowody, dokumenty, które mogą stanowić o spełnieniu przesłanek prawa materialnego. Ustawa o cudzoziemcach określa na kim spoczywa ciężar przeprowadzenia określonego dowodu. Zgodnie z art. 71 ust. 1 uoc zezwolenia na osiedlenie się udziela się na wniosek cudzoziemca. Wniosek winien być uzasadniony, a do niego winny być dołączone dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia - art. 71 ust. 5 uoc.

18 Prowadząc postępowanie organy administracji zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, niezależnie od złożonego przez B. N. świadectwa chrztu dziadka J. N., zwracały się o udzielenie informacji na temat obywatelstwa i stałego zamieszkiwania na terytorium Polski J. N. Urząd Gminy w [...], Urząd Stanu Cywilnego w [...], Archiwum Państwowe w [...] nie odnalazły dokumentów potwierdzających owe fakty. Postępowanie przeprowadzone przed organami obu instancji nie naruszało art. 7 i 77 § 1 kpa, które obligują organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z przedstawionego przez skarżącego świadectwa chrztu dziadka, udzielonego dnia 22 stycznia 1933 r., nie wynika narodowość J. N. W związku z powyższym nie spełniony został warunek z art. 5 ust. 1 pkt 1 uor. Uzupełniająca informacja udzielona przez księdza W. G. z Parafii w [...] zawiera jedynie domniemanie obywatelstwa polskiego J. N., związane z faktem, że [...] leżał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie może być podstawą do spełnienia warunku z powyższego przepisu. Szef Urzędu pismem z 27 marca 2012 r., do którego dołączył kopię świadectwa chrztu J. N., zwrócił się do Parafii [...] w [...] o informację czy w dokumentach, na podstawie których wystawiono powyższe świadectwo, znajduje się wzmianka na temat obywatelstwa lub narodowości J. N. lub jego rodziców. W odpowiedzi z 8 kwietnia 2012 r. ksiądz W. G. nie wskazał by istniały inne dokumenty w sprawie J. N. i dokonał nieuprawnionej nadinterpretacji dotyczącej obywatelstwa J. N..

19 W ocenie Sądu niezasadny jest wskazany w skardze zarzut wadliwego zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego przez organy. Ma rację skarżący podkreślając, że katalog dowodów potwierdzających polskie pochodzenie nie jest katalogiem zamkniętym. Zarzut ten można by uznać za zasadny w sytuacji gdyby skarżący wskazał inny dowód (dokument) potwierdzający polskie pochodzenie, którego oceny nie dokonałby organ. Tymczasem wskazane przez skarżącego świadectwo chrztu dziadka J. N. mieści się w katalogu wymienionym w art. 6 ust. 1 pkt 2 uor i podlegało ocenie organu.

20 Zaskarżona decyzja odpowiada warunkom określonym w art. 107 kpa. Zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów, i ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zostało prawidłowe zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym, co ma szczególne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania (art. 11 kpa). Analiza akt postępowania administracyjnego i wydanej w tej sprawie decyzji wskazuje, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie, w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej i przepisy prawa materialnego.

21 Skargą kasacyjną B. N. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

22 1) art. 5 w zw. z art. 6 ustawy o repatriacji, przez ich niezastosowanie, co skutkowało nieuprawnionym przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że strona rzekomo nie wykazała istnienia polskiego pochodzenia;

23 2) przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, opierając na następnej podstawie:

24 a) naruszenie treści art. 75 § 1 kpa przez błędną wykładnię dowodu załączonego w sprawie w postaci zaświadczenia od księdza parafii [...] w T. na okoliczność udowodnienia przez skarżącego istnienia polskiego pochodzenia;

25 b) naruszenie treści art. 7, 8,12 i 77 § 1 kpa, przez nierozpoznanie sprawy na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie.

26 Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.

27 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

28 Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

29 Stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje.

30 Przedmiotem kontrolowanego w niniejszym postępowaniu sądowym postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] 2012 r., był wniosek B. N. o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, umotywowany polskim pochodzeniem wnioskodawcy.

31 Zgodnie z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r., nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r., nr 200, poz. 1471, z 2009 r., nr 114, poz. 946) osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Przepis ten ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie, tj. zgodnie z ustawą stwierdzone, prawo do podmiotowego osiedlenia się na terytorium Polski. Podkreślenia wymaga, że w obecnym systemie prawa nie obowiązuje ustawa, która określałaby całościowo przesłanki pochodzenia polskiego celem realizacji powołanej normy konstytucyjnej. Brak jasnego trybu ustawowego pozwalającego uwzględniając pochodzenie polskie w procesie wydawania zezwoleń na osiedlenie się w Rzeczypospolitej Polskiej, powoduje, że w tym postępowaniu bezpośrednio (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) współstosuje się art. 52 ust. 5 Konstytucji RP wraz z ustawą o repatriacji, która jako jedyna w polskim systemie prawnym zawiera definicję legalną "osoby polskiego pochodzenia", tj. określa, jaką osobę uznaje się za osobę polskiego pochodzenia (wyrok NSA z 8.5.2014 r., II OSK 2006/13, cbosa).

32 W związku z powyższym uznać należy, że w zaskarżonym wyroku zasadnie przyjęto, że dla potrzeb postępowania w sprawie ustalenia polskiego pochodzenia B. N., pragnącego zrealizować wynikające z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP materialnoprawne uprawnienie do osiedlenia się w Polsce na stałe, jego polskie pochodzenie należy łączyć z określonymi w art. 5 ustawy o repatriacji przesłankami, tj. deklaracją odnośnie tego pochodzenia, narodowością polską co najmniej jednego z rodziców lub dziadków albo dwojga pradziadków i z wykazaniem związków z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów, co może zostać wykazane dokumentami wskazanymi w art. 6 uor. Zarzut niezastosowania art. 5 w zw. z art. 6 ustawy o repatriacji okazał się nieusprawiedliwiony.

33 Przechodząc do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej dalszych zarzutów wskazać należy, że sprowadzają się one w istocie do podważenia przez skarżącego dokonanej przez organy i zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny zebranego materiału dowodowego.

34 Wbrew zarzutom skarżącego, trafne jest stanowisko Sądu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie organy w sposób właściwy wywiązały się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zasada swobodnej oceny dowodów oznacza, że organ przy ustaleniu stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie, zgodnie z własną oceną materiału dowodowego w danej sprawie, ustalić stan faktyczny (art. 80 kpa). Ocenę dowodów organ obowiązany jest oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

35 W kontrolowanej sprawie trafnie przyjęto, że skarżący nie wykazał faktu polskiej narodowości, polskiej pochodzenia lub obywatelstwa swoich przodków, a zatem że w jego przypadku spełniła się przesłanka określona w art. 5 ust. 1 uor. Okoliczności te nie wynikały z przedłożonego przez skarżącego świadectwa chrztu jego dziadka J. N., udzielonego 22 stycznia 1933 r. Z samego faktu udzielenia chrztu w parafii [...], znajdującej się na terenie Polski, nie wynika ani narodowość polska, ani pochodzenie polskie osoby ochrzczonej. Podkreślenia wymaga przy tym, że omawiane świadectwo chrztu jest jedynym dowodem jakim dysponowały organy, który w pewien sposób wskazywał na powiązanie wstępnych skarżącego z Rzeczypospolitą Polską. Pozostałe zebrane w toku postępowania administracyjnego dokumenty, m.in. pismo z 2 kwietnia 2012 r. Urzędu Stanu Cywilnego w [...], postanowienie z [...] kwietnia 2012 r. Dyrektora Archiwum Państwowego w [...] i informacja z 8 kwietnia 2012 r. ks. W. G. z Parafii [...] w [...], w żaden sposób nie potwierdziły stanowiska skarżącego.

36 Nietrafnie autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu podnosi: "niedopuszczenie przedmiotowego oświadczenia księdza w zakresie potwierdzenia związków z polskością mocodawcy, jest niewątpliwie naruszeniem tej zasady [zasady oficjalności] (s. 7 akapit przedostatni skargi kasacyjnej). Dowód z informacji z 8 kwietnia 2012 r. ks. W. G. z Parafii rq w [...] (k. 23 akt administracyjnych) został dopuszczony przez Szefa Urzędu (s. 3 decyzji z [...] lipca 2012 r.), a Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku trafnie to aprobował (s. 8 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 1991/12). Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że organy jak i Sąd I instancji błędnie ocenili dowód w postaci ww. informacji księdza Parafii [...] w [...]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić pogląd, że owo pismo powołuje jedynie domniemanie posiadania przez dziadka skarżącego obywatelstwa polskiego, które oparte jest wyłącznie na fakcie położenia [...] w 1933 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy wskazaniu, że brak innych informacji źródłowych w tej materii. Skarżący kasacyjnie nie stawia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa, co czyni zarzut "błędnej wykładni dowodu załączonego w sprawie w postaci zaświadczenia od księdza Parafii [...] w [...]" nieskutecznym.

37 Art. 75 § 1 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Szef Urzędu naruszyłyby ten przepis, gdyby nie uwzględnił znajdującej się w aktach sprawy informacji ks. W. G. z Parafii w [...]. Dowód ten został w sprawie poddany ocenie, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Słusznie zatem Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia prawa w tym zakresie.

38 Odnośnie podniesionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności nabywania obywatelstwa przez osoby osiedlone na terytorium Państwa Polskiego oraz urodzone na jego terytorium na podstawie ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego [Dz. U. nr 7, poz. 44, zm. z 1932 r., nr 109, poz. 896, dalej ustawa z 1920 r.) podnieść należy, że wobec braku sformułowania w podstawach skargi kasacyjnej zarzutu związanego z przepisami ustawy z 1920 r., Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do tej kwestii.

39 Z powyższych względów zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 8, 12, 77 § 1 i art. 75 § 1 kpa należało oddalić jako nieuzasadnione, a stan faktyczny sprawy, wobec jego nieskutecznego zakwestionowania – uznać za ustalony prawidłowo.

40 Słusznie Sąd I instancji uznał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie i zebrany materiał dowodowy nie wykazały istnienia po stronie skarżącego polskiego pochodzenia.

41 Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną, a podstawie art. 207 § 2 ppsa odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w całości.