Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2023 r., II OSK 607/22

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2023 r., II OSK 607/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Prokuratury Regionalnej we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt II SAB/Wr 426/21 w sprawie ze skargi O.M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uchyla punkt III zaskarżonego wyroku i umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do rozpoznania wniosku O.M. z 30 kwietnia 2018 r.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 28 października 2021 r., II SAB/Wr 426/21, w wyniku rozpoznania skargi O.M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności (pkt I), stwierdził, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi (pkt III), przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną (pkt IV), zasądzając równocześnie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt V).

3 Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

4 O.M., obywatelka Ukrainy, pismem z 5 marca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w zakresie dotyczącym nierozpatrzenia jej wniosku z 30 kwietnia 2018 r. (data wpływu do organu) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższa skarga została poprzedzona ponagleniem. Wskazując, że organ pomimo upływu terminu załatwienia sprawy nie wydał decyzji i nie zawiadomił o przyczynach zwłoki, skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności Wojewody Dolnośląskiego, stwierdzenie, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa, wyznaczenie organowi 14-dniowego terminu do załatwienia sprawy, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: p.p.s.a., jak też przyznanie sumy pieniężnej oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

5 W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie.

6 Do udziału w postępowaniu przystąpił Prokurator Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powołanym wyżej wyroku uznał skargę za uzasadnioną. Przywołując treść art. 35 § 1-5, art. 36 § 1-2 i art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz wyjaśniając znaczenie pojęcia bezczynności, Sąd I instancji stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski bezspornie pozostaje w kontrolowanej sprawie w stanie bezczynności, ponieważ w odniesieniu do wniosku skarżącej z 30 kwietnia 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę dopiero 20 października 2020 r., a więc po ponad dwóch latach podjął pierwsze czynności procesowe, tj. zbadał wniosek pod kątek formalnym i wezwał cudzoziemkę do uzupełnienia jego braków formalnych. Pomimo, że skarżąca zastosowała się do wezwania, organ nie wydał decyzji kończącej postępowanie, nie zastosowując się nawet do dyspozycji wynikającej z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.), dalej: u.c., poprzez zwrócenie się do odpowiednich służb w celu uzyskania informacji o skarżącej. Wojewoda Dolnośląski uchybił również obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a. Sąd I instancji wyjaśnił, że w tych warunkach uznać należało, że bezczynność organu miała charakter rażący. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem, uznając równocześnie, że o ile nie zachodzi podstawa do nałożenia na organ grzywny, to zasadne pozostawało żądanie skarżącej o przyznanie jej sumy pieniężnej. Zdaniem Sądu I instancji, kwota 2500 zł pozostaje adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności.

8 Prokurator Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w zakresie punktu III sentencji wyroku, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie. Skarżący kasacyjnie wyjaśnił, że pozostawał uczestnikiem postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i że postępowanie to zostało zakończone decyzją Wojewody Dolnośląskiego z 31 sierpnia 2021 r., znak SOC-LPI.6151.1.15944.2018.IO uwzględniającej wniosek cudzoziemki.

9 Z uwagi na powyższy zarzut skargi kasacyjnej, Prokurator Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie III i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

12 Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta na uzasadnionej podstawie.

13 Nie może budzić wątpliwości, że okoliczność wydania przez organ decyzji kończącej postępowanie w sprawie zainicjowanej złożonym przez stronę wnioskiem, jeżeli brak wydania tej decyzji stanowił przedmiot wniesionej do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu, powinna skutkować odstąpieniem przez sąd administracyjny od posłużenia się w wydawanym orzeczeniu zobowiązaniem organu do wydania aktu, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nakładanie takiego zobowiązania jest bowiem w takiej sytuacji bezprzedmiotowe. Zamieszczenie w wyroku rozstrzygnięcia wskazanej treści niezależnie, czy stanowi ono konsekwencję niezwrócenia przez sąd uwagi na wydany w toku postępowania administracyjnego akt, czy też jest skutkiem niepowiadomienia sądu przez strony o aktualnym (zmienionym) stanie sprawy, musi być traktowane jako nieprawidłowość, która w razie objęcia jej zarzutem skargi kasacyjnej, prowadzi do wadliwości orzeczenia w omawianym zakresie (por. wyrok NSA z 22 marca 2022 r., II OSK 2177/22; wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r., II OSK 273/21; wyrok NSA z 23 marca 2021 r., II OSK 1927/20).

14 W rozpatrywanej sprawie Prokurator Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu trafnie przyjął, że wydanie przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność tego organu, nawet z naruszeniem terminu, w jakim powinno to nastąpić, wyłączało możliwość uwzględnienia skargi poprzez zobowiązanie organu do wydania aktu (w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, o czym Sąd I instancji orzekł w punkcie III zaskarżonego wyroku). Fakt, że decyzja Wojewody Dolnośląskiego z 31 sierpnia 2021 r. została dołączona do akt sprawy dopiero na etapie kasacyjnym, przez co Sąd I instancji nie mógł okoliczności związanej z zakończeniem postępowania w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę uwzględnić, pozostaje bez znaczenia, albowiem brak jest podstaw, by mogło zostać utrzymane w obrocie prawnym zawarte w treści zaskarżonego wyroku zobowiązanie organu do wydania decyzji, która została już faktycznie podjęta. W tej części (punkt III) należało zaskarżony wyrok uchylić, a wobec bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie koniecznym było jego umorzenie, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.