Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2011 r., II OSK 375/10

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2011 r., II OSK 375/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej F. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1400/09 w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W na rzecz F. K. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. IV SA/Wa 1400/09 po rozpoznaniu skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości – oddalił skargę.

3 W uzasadnieniu wyroku podano, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R., z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], orzekającą o ustaleniu dla F. K., opłaty w wysokości 3780 złotych z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] we wsi S. gmina R. w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Wójt ustalił w odniesieniu do skarżącego przedmiotową opłatę. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący, podnosząc, że opłata nie powinna być naliczana w związku ze zbyciem jedynie udziału w nieruchomości, a nie całej nieruchomości.

4 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Wójta w mocy stwierdzając, że kwestia dopuszczalności obejmowania opłatą zbycia udziału w nieruchomości została rozstrzygnięta przez orzecznictwo sądów administracyjnych (uchwała NSA z dnia 17 maja 1999 r., sygn. akt OPK 17/98 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt II Sa/Rz 495/08).

5 W skardze do sądu administracyjnego Skarżący powtórzył zarzut podnoszony w postępowaniu administracyjnym. Natomiast Kolegium podtrzymało stanowisko w sprawie.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną podając, że zaskarżona decyzja odpowiada zarówno przepisom postępowania administracyjnego, to jest przepisom K.p.a., jak i przepisom prawa materialnego, tj. w szczególności przepisom 36 ust. 4 i następnym ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zdaniem Sądu I instancji wzrost wartości nieruchomości zbytej przez skarżącego został w prawidłowy i wiarygodny sposób wykazany w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 36 ust. 4 przywołanej ustawy, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 195 Kodeksu cywilnego własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Każdy ze współwłaścicieli posiada udział w prawie własności, którym może swobodnie dysponować. Konstrukcja prawna współwłasności przewiduje, że każdy ze współwłaścicieli jest właścicielem całej nieruchomości, z tym, że jego prawo jest ograniczone przez uprawnienia pozostałych współwłaścicieli. Nie ma, zatem podstaw do różnicowania sytuacji prawnej właściciela i współwłaściciela. Różnica polega jedynie na tym, iż temu pierwszemu przysługuje prawo w całości, natomiast drugiemu ułamkowy udział w tym prawie.

7 W skardze kasacyjnej F. K. reprezentowany przez pełnomocnika r.pr. R. R. zarzucił:

8 1) naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.), przejawiające się w przyjęciu, że hipoteza tego artykułu obejmuje umowę zniesienie współwłasności nieruchomości z obowiązkiem spłaty, co skutkowało aprobatą sądu dla niezasadnego zastosowania tego przepisu przez organy administracji, w związku z art. 7 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.(Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), tj. nieuwzględnieniu przy wykładni art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zasad konstytucyjnych zawartych w tych przepisach konstytucyjnych, oraz przez błędne zastosowanie przy tej wykładni art. 195 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), który to przepis nie zawiera żadnej normy, która mogłaby służyć wykładni art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a jednocześnie błędne niezastosowanie przy tej wykładni art. 210 Kodeksu cywilnego, a także niezastosowanie przy tej wykładni art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450).

9 2) Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił także naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy: tj. art. 141 § 4, w związku z art. 4 § 1 oraz § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), przez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku, która to wadliwość uniemożliwiła dwuinstancyjną kontrolę sądu nad postępowaniem administracyjnym, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku w ogóle nie przytacza i nie odnosi się do zawartego w skardze do sądu administracyjnego zarzutu naruszenia art. 2 § 1 pkt 1 oraz art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) przez ich zastosowanie, tj. niestosowanie do postępowania mającego za przedmiot rentę planistyczną przepisów Ordynacji podatkowej;

10 – a nadto uzasadnienie to w ogóle nie przedstawia istotnego elementu stanu faktycznego, tj. tego, że ustalenie renty planistycznej było następstwem zawarcia umowy zniesienia współwłasności nieruchomości z obowiązkiem spłaty.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 20-02 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami.

13 Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w aspekcie przesłane art. 183 § 2 P.p.s.a., której w sprawie przedmiotowej nie stwierdzono.

14 Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej opartej na obu podstawach z art. 174 ust. 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przede wszystkim podzielił zasadność zarzutów o naruszeniu przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

15 Słuszny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. polegający na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku przez Sąd pierwszej instancji w stopniu uniemożliwiającym kontrolę zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny.

16 Art. 141 § 4 P.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

17 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, powinno także obejmować odniesienie się do ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania administracyjnego przez prowadzący to postępowanie organ, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem.

18 Wymogów tych nie spełnia uzasadnienie Sądu pierwszej instancji, który zamiast zwięzłego przedstawienia stanu sprawy z uwzględnieniem ustaleń faktycznych organów i ich ocenę w świetle prawa przytoczył tylko rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji, tj. Wójta Gminy R. oraz rozstrzygnięcie organu odwoławczego Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

19 Sąd nie przytoczył żadnych zarzutów strony skarżącej ani zgłoszonych w odwołaniu, ani podniesionych w skardze.

20 Powołując się w rozważaniach prawnych na przepisy ustrojowe art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – wskazując na kognicję Sądu w kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem – przez rozpoznawanie skarg na orzeczenia organów kończące sprawę w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 ww. ustawy) Sąd pierwszej instancji stwierdził tylko, że skargę należało oddalić, bowiem decyzja zaskarżona nie narusza prawa materialnego ani procesowego.

21 Nie narusza art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przytoczona treść art. 36 ust. 4 ww. ustawy nie znajduje żadnego odniesienia do stanu faktycznego sprawy, gdyż go w ogóle nie przytoczono. Także rozważania Sądu na temat regulacji prawnej art. 195 Kodeksu cywilnego również nie mają żadnego odniesienia do stanu faktycznego sprawy.

22 Brak jest uzasadnienia natomiast zastosowania tego przepisu w sprawie przedmiotowej. Brak jest odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze i ich przytoczenia.

23 Tak sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji wyklucza możliwość rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej i dokonania kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku tegoż Sądu.

24 Uzasadnia to konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku – wobec słuszności zarzutu jego wydania z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

25 Rozpoznając sprawę na nowo Sąd I instancji dokona kontroli zebranego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy (art. 133 P.p.s.a.) wg zasad wynikających z art. 134 § 1 P.p.s.a.

26 Rozstrzygnięcie swoje wyczerpująco uzasadni w myśl wymogów ustawowych art. 141 § 4 P.p.s.a.

27 Z mocy art. 185 par. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku W pkt 2 na postawie art. 203 pkt. 2 p.p.s.a orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego.