Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2007 r., II OSK 340/06

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2007 r., II OSK 340/06

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Zygmunt Niewiadomski ( spr.) Sędziowie Andrzej Gliniecki Bożena Walentynowicz Protokolant Monika Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 679/05 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej za popełnioną samowolę budowlaną uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 679/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi A. K., uchylił zaskarżone postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej za popełnioną samowolę budowlaną.

3 W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r., wydanym na postawie art. 49 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, ustalił wobec A. K. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł z obowiązkiem jej uiszczenia do dnia 31 stycznia 2005 r.

4 Po rozpatrzeniu zażalenia A. K. na powyższe postanowienie Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu uiszczenia opłaty i określił nowy termin na dzień 30 kwietnia 2005 r., natomiast w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

5 Na powyższe postanowienie A. K. złożył skargę do sądu administracyjnego, która została uwzględniona w trybie autokontroli przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w taki sposób, że uchylił on własne postanowienie w całości oraz postanowienie organu I instancji w części dotyczącej terminu uiszczenia opłat - i w tej części umorzył postępowanie organu I instancji, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] stycznia 2005 r. Uwzględniając skargę organ kierował się regulacją art. 59g ust. 2 Prawa budowlanego, w myśl której wymierzoną opłatę wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w ust. 1, w kasie właściwego urzędu wojewódzkiego lub na rachunek bankowy tego urzędu.

6 Na to postanowienie A. K. następnie złożył skargę do sądu administracyjnego.

7 Rozpoznając skargę na postanowienie wydane w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ błędnie zastosował powyższy przepis. Kompetencja organu określona w powyższym przepisie ograniczona jest zakresem żądania skarżącego, a uwzględnienie skargi, może nastąpić jedynie "w całości". W niniejszej sprawie skarga A. K. na postanowienie z dnia 17 lutego 2005 r. nie została uwzględniona w całości, gdyż skarżący domagał się uchylenia rozstrzygnięcia w części dotyczącej ustalenia opłaty legalizacyjnej. Organ natomiast uchylił rozstrzygnięcia administracyjne w części dotyczącej terminu uiszczenia opłaty, co nie tylko rozminęło się z żądaniem skargi A. K., ale wręcz było dla niego niekorzystne. Określenie bowiem terminu spełnienia obowiązku (choć bez podstawy prawnej) było bardziej korzystne dla skarżącego, niż w sytuacji, gdy takiego określenia brak, bowiem to oznacza natychmiastową wymagalność obowiązku.

8 Sąd podzielił jednocześnie stanowisko organu, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości "umorzenia", uchylenia, czy też zmniejszenia opłaty legalizacyjnej, czego domaga się skarżący.

9 Od powyższego wyroku A. K. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie w całości skargi i uchylenie w całości postanowień wydanych przez organy nadzoru budowlanego. Wniósł także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

10 W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji stanowiska, że w niniejszej sprawie przepis ten ma zastosowanie. Skarżący podnosi, że budynek, którego dotyczy postępowanie, został wybudowany przed wejściem w życie powyższego przepisu, natomiast po jego wejściu w życie, budynek został "w nieokreślonej części rozbudowany". Skarżący dostrzega w opisanej kwestii "istotne zagadnienie prawne", gdyż wymaga jego zdaniem przesądzenia, czy art. 49 Prawa budowlanego ma zastosowanie wówczas, gdy budynek został wybudowany przed wejściem w życie tego przepisu, a później, po jego wejściu w życie, zostaje w nieokreślonej części rozbudowany. W ocenie skarżącego przepis ten wymaga również wykładni w związku z art. 7 K.p.a., a mianowicie rozważenie jego stosowania w sytuacji, gdy wysokość ustalonej opłaty legalizacyjnej przekracza możliwości finansowe strony.

11 W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania - art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez fakt, że uczestnicy postępowania: J., Z. i M. K. zostali pozbawieni ochrony swoich praw poprzez m.in. nie powiadomienie ich o terminie rozprawy w dniu 24 listopada 2005 r., co oznacza zdaniem skarżącego, że w niniejszej sprawie zachodzi nieważność postępowania sądowego. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. oraz, że w sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

13 Stosownie do regulacji art. 183 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną jest zobowiązany w pierwszym rzędzie do oceny czy w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Ta zaś zachodzi, zgodnie z regulacją art. 183 § 2 pkt 5 ww. ustawy, m.in. wówczas gdy strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Do takiej sytuacji doszło w niniejszej sprawie w związku z pominięciem zarówno w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego jak i Sądem pierwszej instancji małżonki skarżącego M. K., która mimo posiadanego interesu prawnego nie była zawiadamiana w sprawie ani przez organy administracji publicznej, ani przez sąd administracyjny.

14 Interes prawny M. K. w sprawie o ustalenie opłaty legalizacyjnej za rozbudowę przedmiotowego budynku wynika z faktu, iż jako małżonka skarżącego była ona, wespół z nim, inwestorką rozbudowy. Świadczy o tym oświadczenie o wspólnie posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, przedłożone w toku postępowania zmierzającego do legalizacji rozbudowy przedmiotowego budynku (k. 20 kat sprawy), treść skargi do Sądu pierwszej instancji, w wyniku której zapadł zaskarżony wyrok ("kupiliśmy materiały budowlane"). Mimo to M. K. nie brała udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, również przez pełnomocnika. Występujący przed Sądem pierwszej instancji A. K. mógł być jej pełnomocnikiem, w myśl regulacji art. 35 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednakże z akt sądowych wynika, że reprezentował jedynie siebie. To zaś oznacza, że prawo M. K. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym zostało naruszone w sposób, o którym mowa w art. 183 § 2 pkt 5 ww. ustawy, co powoduje nieważność postępowania sądowego.

15 Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 1 pkt 5 wielokrotnie wyżej przywoływanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.