Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2015 r., II OSK 3103/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2015 r., II OSK 3103/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia NSA Robert Sawuła Protokolant starszy asystent sędziego Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 września 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 289/13 w sprawie ze skargi K. S. i P. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 20 września 2013 r., sygnatura akt II SA/Łd 289/13, oddalił skargę K. S. i P. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] stycznia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] października 2011 r., dotyczących nakazania wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu otworów drzwiowego oraz okiennych w zachodniej ścianie budynku znajdującego się w Ł. przy ul. [...]. Wyrok ten został wydany w następujących istotnych okolicznościach sprawy.

3 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z [...] lutego 2007 r., powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał R. K., K. S., D. K., A. S. i A. S.-K. zamurować pełną cegłą ceramiczną otwór drzwiowy w sklepie spożywczym na parterze oraz otwory okienne w lokalu nr [...] na pierwszym piętrze, lokalu nr [...] na drugim piętrze i lokalu nr [...] na trzecim piętrze, znajdujące się w zachodniej ścianie wielorodzinnego budynku mieszkalnego, położonego przy ul. [...] w Ł., usytuowanej bezpośrednio przy granicy z nieruchomością przy ul. [...]. Na skutek odwołania R. K. oraz K. S., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z [...] maja 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 8 października 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 260/08, oddalił skargę K. S. oraz P. W. na tę decyzję. Sąd zaakceptował ustalenia organów administracji, że otwory, których dotyczy nakaz zamurowania, zostały wykonane bez zezwolenia właściwych organów administracji. W szczególności zaakceptował ustalenie, że projekt budowlany zatwierdzony decyzją z [...] października 1897 r. nie przewidywał w ścianie zachodniej budynku przy ul. [...] jakichkolwiek otworów. Sąd przy tym stwierdził, że precyzyjne ustalenie, kiedy otwory te zostały wykonane nie jest możliwe, ale jest też zbędne, gdyż nie zostały one przewidziane w projekcie, jak też właściciele nieruchomości nie wykazali, aby kiedykolwiek została wydana decyzja zezwalająca na ich wykonanie. Sąd podzielił również stanowisko organów co do zastosowanej podstawy prawnej decyzji, stwierdzając przy tym, że trafnie organy administracji przyjęły, iż przepisy prawa obowiązujące w czasie od budowy kamienicy do teraz nie przewidywały możliwości wykonania otworów w ścianie znajdującej się na granicy nieruchomości. Także z tego względu Sąd uznał, że nie jest potrzebne ustalenie, kiedy otwory zostały wykonane.

4 Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek skargi kasacyjnej K. S., wyrokiem z 1 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 262/09, uchylił wyrok WSA w Łodzi z 8 października 2008 r. i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.

5 NSA podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że obowiązujące w czasie istnienia domu, którego dotyczy sprawa, przepisy prawa w zasadzie nie dopuszczały umieszczania otworów drzwiowych i okiennych w ścianach granicznych, które powinny być od strony granicy zaopatrzone w mur ogniotrwały bez otworów i próżni. Uznał jednakże, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. W szczególności za celowe uznał ustalenie, czy otwory te nie zostały wykonane po i w związku z wprowadzeniem w Ł. publicznej gospodarki lokalami. Zaznaczył, że należy zbadać możliwość ich wykonania w zw. z art. 10 ust. 1 dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami, który stanowił, iż władza budowlana może na wniosek władzy kwaterunkowej zarządzić przerobienie samodzielnego mieszkania ponad trzyizbowego na dwa lub więcej samodzielnych mieszkań. Nakazał też przeprowadzić poszukiwania archiwalne dotyczące ewentualnych działań władz kwaterunkowych związanych z przydziałami mieszkań.

6 Za celowe NSA uznał też zbadanie, czy ściana z oknami budynku wybudowanego zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy, na skutek późniejszych zdarzeń prawnych (np. zmiany granic nieruchomości, podziału nieruchomości lub postępowania rozgraniczającego) nie znalazła się obecnie na granicy z inną działką budowlaną.

7 W końcu NSA przyjął, że nieposiadanie przez właściciela obiektu budowlanego pozwolenia na budowę lub potwierdzonego zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych nie wyklucza, że dokumentacja taka istniała. W związku z tym uznał za konieczne podjęcie jej poszukiwań, a w razie negatywnego wyniku tych poszukiwań, dopuścił możliwość przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron na te okoliczności.

8 NSA nie uznał natomiast za zasadne zarzuty dotyczące naruszenia interesów najemców lokali mieszkań, w których miano zamurować okna. W związku z tym NSA stwierdził, że wprawdzie skutki decyzji nakazującej zamurowanie okien, skierowanej do właścicieli budynku, mogą się okazać dotkliwe również i dla najemców zajmujących lokale z tymi oknami, to jednak nie sposób zanegować, że decyzja skierowana jest do właścicieli budynku i na nich nakłada obowiązki publicznoprawne, nie zaś na najemców. Z tego względu NSA uznał, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. przez to, że Sąd pierwszej instancji zbyt pobieżnie odniósł się do zarzutów skarżącej odnośnie do pozbawienia tych lokali światła słonecznego, czy też negatywnego wpływu nakazanych przez organ nadzoru budowlanego prac budowlanych na zdrowie najemców, ich dzieci oraz osób w podeszłym wieku.

9 Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 242/10, uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] lutego 2007 r., opierając swoje rozstrzygnięcie na wiążącej go – jak uznał – wykładni prawa dokonanej przez NSA w wyroku z 1 lutego 2010 r.

10 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z [...] stycznia 2011 r. ponownie nakazał R. K., K. S., D. K., A. S. i A. S.-K. zamurować otwory w ścianie wielorodzinnego budynku mieszkalnego, położonego przy ul. [...] w Ł. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z [...] maja 2011 r., na skutek odwołania skarżącej, decyzję tę uchylił i sprawę przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zasadniczym motywem rozstrzygnięcia organu odwoławczego było niewłaściwe wykonanie przez organ administracji pierwszej instancji wskazań co do dalszego postępowania sądów administracyjnych.

11 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z [...] października 2011 r., powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał P. W., K. S., D. K., A. S. i A. S.-K. zamurować w terminie do 31 grudnia 2011 r. pełną cegłą ceramiczną otwór drzwiowy w sklepie spożywczym na parterze oraz otwory okienne w lokalu nr [...] na pierwszym piętrze, lokalu nr [...] na drugim piętrze i lokalu nr [...] na trzecim piętrze, znajdujące się w zachodniej ścianie wielorodzinnego budynku mieszkalnego, położonego przy ul. [...] w Ł., usytuowanej bezpośrednio przy granicy z nieruchomością przy ul. [...].

12 Organ administracji ustalił, że pozwolenie na budowę z 1897 r. nie obejmowało wykonania otworów okiennych i drzwiowego w zachodniej ścianie budynku przy ul. [...] oraz że otwory te najprawdopodobniej zostały wykonane po 1945 r., jednakże bez jakiegokolwiek pozwolenia. W ocenie organu żadne przepisy prawa obowiązujące po 1945 r. nie dopuszczały istnienia otworów w ścianie budynku znajdującej się na granicy działki. Taka sytuacja nie była także – jak wskazano – możliwa pod rządami wcześniej obowiązujących przepisów prawa. Ponadto organ nadzoru budowlanego ustalił, że zamurowanie otworów, których dotyczy sprawa, nie zmieni sposobu korzystania z lokali, do których otwory te należą. Ponadto ustalił, że jest techniczna możliwość doprowadzenia ich do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami.

13 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], rozpoznając odwołanie skarżącej, decyzją z [...] stycznia 2013 r. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] października 2011 r. w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego nią obowiązku, ustalając ten termin na dzień 28 czerwca 2013 r., oraz utrzymał ją w mocy w pozostałym zakresie.

14 Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji z tym, że przyjął, iż drzwi i okna, których dotyczy sprawa, zostały wykonane przed 1945 r. i w związku z tym dekret z 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami nie ma w sprawie zastosowania. Niemniej wyjaśnił także, że żadne decyzje dotyczące przerobienia lokali mieszkalnych nie zostały odnalezione. Organ odwoławczy wskazał też, że nie odnaleziono żadnych decyzji o przydziale mieszkań.

15 Sąd pierwszej instancji oddalając skargę K. S. i P. W. zaakceptował ustalenie organu drugiej instancji, według którego otwory drzwiowy i okienne, których dotyczy sprawa, zostały wykonane przed 1945 r. Niemniej stwierdził też, że mimo skrupulatnych poszukiwań prowadzonych przez organy administracji nie udało się odnaleźć decyzji wydanej na podstawie art. 10 dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami. Swoje stanowisko odnośnie do ustalenia dotyczącego czasu wykonania drzwi i okien Sąd pierwszej instancji uzasadnił tym, że przesłuchani świadkowie, będący co prawda świadkami "ze słyszenia", potwierdzili tę okoliczność oraz że tak twierdzili także sami skarżący, którzy wprawdzie zmienili później swoje twierdzenia, ale zmiany nie potrafili przekonująco wyjaśnić. Wobec tego ustalenia Sąd pierwszej instancji uznał, że ocena zgodności z prawem wykonania drzwi oraz okien powinna opierać się o przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z 16 lutego 1928 r. o oprawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Zgodnie zaś z art. 196 i art. 278 tego aktu budynki wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów musiały być zaopatrzone od strony granicy w mur ognioochronny bez otworów i próżni. Sąd pierwszej instancji nie podzielił przy tym argumentacji, według której skoro otwory w ścianie granicznej zostały wykonane pod rządami powołanego rozporządzenia Prezydenta RP, to oznacza to, że zostały wykonane w oparciu o decyzję administracyjną. Wręcz przeciwnie, Sąd ten stwierdził, że skoro żadne dokumenty w sprawie udzielenia pozwolenia na wybycie otworów nie zachowały się, to należy domniemywać, że ich w ogóle nie było, zaś roboty budowlane polegające na wykonaniu tych otworów zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w sytuacji, gdy reżim prawny nie przewidywał umiejscowienia okien w ścianie granicznej, to jedynie istnienie decyzji sanującej takie prace może obalić domniemanie wykonania robót budowlanych w ramach samowoli budowlanej. Nie można jednak, zdaniem Sądu pierwszej instancji, o wydaniu takiej decyzji wnioskować z faktu istnienia otworów w ścianie granicznej. Sąd pierwszej instancji zaznaczył przy tym, że skoro organy administracji nie odnalazły stosownych dokumentów, które mogłyby świadczyć o tym, że otwory, których dotyczy sprawa, zostały wykonane zgodnie z prawem, to należało przyjąć, że one nie istnieją. W ocenie Sądu pierwszej instancji w takiej sytuacji strona postępowania administracyjnego powinna wykazać, że takie dokumenty istniały.

16 Sąd pierwszej instancji uznał także, że prawidłowo organy ustaliły, iż nieruchomość przy ul. [...] przez cały istotny w sprawie czas była własnością osób fizycznych oraz, że nie były zmieniane jej granice.

17 W końcu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy administracji uzupełniły postępowanie dowodowe w sposób wskazany w poprzednich orzeczeniach sądów administracyjnych i oceniły zebrany materiał dowodowy zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów.

18 W skardze kasacyjnej jako jej podstawy przytoczono zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.

19 W ramach podstawy dotyczącej naruszenia przepisów postępowania zarzucono naruszenie:

20 - art. 153 p.p.s.a., polegające na niezastosowaniu się do wskazań NSA zawartych w wyroku z 1 lutego 2010 r. i przyjęcie, że bez znaczenia jest data wykonania otworów drzwiowego i okiennych oraz nieprzyjęcie, że z faktu, iż Skarb Państwa władał nieruchomością przy ul. [...] oraz nieruchomością przy ul. [...] wynikała dopuszczalność wykonania tych otworów,

21 - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wybiórcze i sprzeczne z materiałem dowodowym przedstawienie stanu sprawy, w szczególności po pierwsze, niedostateczne rozważenie okoliczności związanych z pozbawieniem lokali mieszkalnych, w których mają zostać zamurowane okna, światła słonecznego, po drugie nierozważenie innych sposobów zapewnienia, aby mur na granicy nieruchomości spełniał wymogi muru ogniochronnego,

22 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na tym, że nie uwzględniono skargi, mimo że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało polegać na:

23 - pominięciu interesów współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...], wynikających z obowiązku wynajmujących wobec najemców, w szczególności obowiązku zapewnienia lokali odpowiednio nasłonecznionych, przy czym pominięcie to miało polegać także na tym, że nie rozważono innych sposobów zapewnienia, aby mur na granicy nieruchomości spełniał wymogi muru ogniochronnego (art. 7 k.p.a.),

24 - na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i "skupienie się z przekroczeniem swobody oceny dowodów na domniemaniu niepozytywnego rozstrzygnięcia sprawy dla skarżącej, przy pominięciu okoliczności, że sytuacja współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w Ł. została wywołana poprzez realizację inwestycji na działce sąsiedniej bez uwzględnienia interesów sąsiada i z naruszeniem przepisów prawa" (art. 77 § 1 k.p.a.),

25 - zaniechaniu przez organy administracji podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie możliwości wykorzystania lokali nr [...],[...] i [...] w domu przy ul. [...] jako lokali mieszkalnych po zamurowaniu otworów okiennych.

26 W ramach podstawy dotyczącej naruszenia prawa materialnego zarzucono naruszenie:

27 - art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przez zastosowanie tych przepisów zamiast § 57 ust. 1 i § 58 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,

28 - § 12, § 204 ust. 5 i § 206 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez niepoprzedzenie wzniesienia budynku przy ul. [...] ekspertyzą techniczną dotyczącą wpływu tej budowy na budynek przy ul. [...],

29 - § 232 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez niezastosowanie innych sposobów zapewnienia, aby mur graniczny spełniał wymogi muru ogniochronnego,

30 - art. 5 ust. 1 pkt 8 Prawa budowlanego oraz § 12 wyżej powołanego rozporządzenia polegające na naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich przez budowę bezpośrednio przy granicy nieruchomości sąsiedniej i bez pozwolenia na budowę budynku o takiej samej wysokości jak budynek przy ul. [...] i przez to pozbawienie naturalnego oświetlenia lokali w tym budynku,

31 - art. 144 k.c. przez dopuszczenie do tego, że właściciel nieruchomości przy ul. [...], podwyższając znajdujący się na tej nieruchomości budynek ponad niezbędną wysokość i sytuując go bezpośrednio przy granicy, zakłócił korzystanie z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

32 W oparciu o tak przytoczone podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

33 Uczestnik postępowania R. B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

34 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje.

35 W rozpoznawanej sprawie organy administracji ustaliły, że wydane w 1897 r. pozwolenie na budowę budynku na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. nie przewidywało wykonania w ścianie usytuowanej bezpośrednio przy granicy z nieruchomością położoną przy ul. [...] okien i drzwi. W skardze kasacyjnej tego ustalenia nie zakwestionowano.

36 Organy administracji ustaliły też, że także później nie wydano żadnego pozwolenia, czy to na podstawie przepisów regulujących wykonywanie robót budowlanych, czy też na podstawie art. 10 ust. 1 dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (tekst jednolity Dz.U. Nr 36 z 1950 r., poz. 343), z którego mogłoby wynikać uprawnienie do wykonania w tej ścianie drzwi i okien. Żadna z podstaw kasacyjnych także tego ustalenia skutecznie nie podważa.

37 Zauważyć należy, że sprawa była kilkakrotnie rozpoznawana przez organy administracji oraz sądy administracyjne, które wskazywały na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w celu poszukiwania ewentualnych decyzji administracyjnych, z których mogłoby wynikać uprawnienie do wykonania drzwi i okien w ścianie znajdującej się bezpośrednio na granicy nieruchomości. Organy administracji takie poszukiwania przeprowadziły, lecz nie dały one żadnego efektu. Także skarżący i pozostali współwłaściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] nie przedstawili żadnych dowodów na istnienie takich decyzji. Ani w toku postępowania, ani też obecnie w skardze kasacyjnej nie wskazuje się możliwych dalszych obszarów poszukiwań. Podkreślić przy tym należy, że skarżący i pozostali współwłaściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] nie tylko nie udowodnili istnienia jakiejkolwiek zgody organów administracji na usytuowanie drzwi i okien w ścianie znajdującej się bezpośrednio przy granicy z nieruchomością sąsiednią, a więc zgody o charakterze publicznoprawnym, ale także nawet się nie powołali na uprawnienie do utrzymywania takiego stanu rzeczy o charakterze cywilnoprawnym, czyli pochodzące od właściciela nieruchomości sąsiedniej. Jest to o tyle istotne, że zakaz sytuowania okien i drzwi w ścianie budynku znajdującej się bezpośrednio przy granicy z nieruchomością sąsiednią nie jest uzasadniony tylko względami ochrony przeciwpożarowej, ale też ochroną własności nieruchomości sąsiedniej. Rozpoznawana sprawa w sposób wyraźny pokazuje, że istnienie okien i drzwi w ścianie bezpośrednio usytuowanej przy granicy z nieruchomością sąsiednią ogranicza właściciela tej nieruchomości w wykonywaniu jego prawa własności. Nie może on bowiem wybudować, tak jak właściciel sąsiedniej nieruchomości, budynku ze ścianą usytuowaną bezpośrednio przy granicy.

38 Trafne jest zatem stanowisko organów administracji oraz Sądu pierwszej instancji, według którego skoro nie zostało wykazane, aby istniała jakakolwiek zgoda na usytuowanie drzwi i okien w ścianie znajdującej się bezpośrednio przy granicy z nieruchomością sąsiednią, to należy je zamurować. Oceny tej nie zmieniają zarzuty przytoczone w podstawach skargi kasacyjnej.

39 Zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) nie jest zasadny. Z uzasadnienia wyroku NSA z 1 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 262/09 nie wynika, aby Sąd ten dokonał takiej oceny prawnej, z której wynika kategoryczny nakaz ustalenia daty wykonania drzwi i okien, których dotyczy sprawa. Nakaz taki byłby zresztą nierealny, gdyż niekiedy w postępowaniu administracyjnym nie jest możliwe ustalenie określonych faktów, chociażby, tak jak w rozpoznawanej sprawie, z powodu znacznego upływu czasu. NSA w powołanym wyroku nie sformułował też oceny prawnej sprowadzającej się do tego, że z faktu, iż nieruchomość przy ul. [...] była przez pewien czas własnością Skarbu Państwa, a nieruchomość przy ul. [...] w tym czasie przez pewien okres była we faktycznym władaniu Skarbu Państwa lub organów władzy, wynika, iż wykonanie drzwi i okien, których dotyczy sprawa, było prawnie dopuszczalne. NSA tego rodzaju okoliczności uznał za konieczne do wyjaśnienia, aby w pełni wyjaśnić stan faktyczny sprawy, gdyż mogłoby to w jakiś sposób doprowadzić do wyjaśnienia, czy drzwi i okna zostały wykonane na podstawie zgody organów władzy publicznej, jednakże ostatecznie do takiego skutku te ustalenia nie doprowadziły.

40 Kilka z przytoczonych w skardze kasacyjnych podstaw dotyczy w istocie tego samego zagadnienia, mianowicie skutków zaskarżonej przed Sądem pierwszej instancji decyzji administracyjnej w odniesieniu do lokatorów mieszkań, których okna mają być zamurowane. W związku z tym wskazać należy, że organ administracji ustalił, iż mieszkania te nie są zajmowane na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu. Fakt ten znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, w których znajdują się kopie umów najmu lokalu nr [...] z [...] maja 1992 r., lokalu nr [...] z [...] czerwca 1996 r. i lokalu nr [...] z [...] września 2001 r. Obowiązek dostarczenia mieszkania zdatnego do zamieszkania, w tym właściwie nasłonecznionego, obciąża wynajmującego. Wynajmujący nie może realizować tego obowiązku niejako kosztem właściciela nieruchomości sąsiedniej, poprzez domaganie się utrzymania okien usytuowanych w ścianie znajdującej się bezpośrednio przy granicy z nieruchomością sąsiednią. Jeżeli więc na skutek zamurowania okien mieszkania nie są należycie nasłonecznione, to wynajmujący musi dokonać takich przeróbek, aby zapewnić właściwe oświetlenie dzienne. Pozostawienie okien w ścianie granicznej, które – jak już wskazano – zostały wykonane bez jakiejkolwiek zgody, czy to władzy publicznej, czy to właściciela nieruchomości sąsiedniej, po to, aby właściciele domu, w którym te okna się znajdują, mogli właściwie wykonać swoje obowiązki wynikające z umów najmu, stanowiłoby przejaw nierównego traktowania właścicieli sąsiadujących nieruchomości. Obu – jak wynika z okoliczności sprawy – wykorzystywanych w celach gospodarczych – jedna na budowę hotelu, druga pod dom z lokalami na wynajem.

41 Nie są więc trafne te wszystkie podstawy kasacyjne, w których zarzuca się, że w sposób niewystarczający wyjaśniono kwestie związane z nasłonecznieniem mieszkań, w których mają być zamurowane okna, w tym że nie przeprowadzono w tym zakresie dowodu z opinii biegłego. Nie są też zasadne te podstawy skargi kasacyjnej, w których zarzuca się naruszenie przepisów określających warunki techniczne budynków związane z oświetleniem dziennym – § 57 i § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).

42 Nie są też w związku z tym trafne te podstawy skargi kasacyjnej, w których zarzuca się nieuwzględnienie interesów właścicieli nieruchomości przy ul. [...]. W ocenie NSA zamurowanie okien i drzwi w budynku na tej nieruchomości usytuowanych w ścianie znajdującej się bezpośrednio przy granicy z nieruchomością przy ul. [...] przywróci równość w wykonywaniu prawa własności tych nieruchomości. Po obu stronach granicy pomiędzy tymi nieruchomościami będą bowiem stały ściany bez otworów okiennych i drzwiowych.

43 Z tych przyczyn nie są trafne te zarzuty skargi kasacyjnej, w których podnosi się, że nie zastosowano, czy też nie rozważono możliwości zapewnienia ogniochronności muru w inny sposób niż zamurowanie cegłą ceramiczną, na przykład poprzez użycie tak zwanych szklanych pustaków. Takie działanie nie rozwiązałoby kwestii związanej z zapewnieniem właścicielom nieruchomości sąsiednich równej ochrony prawa własności nieruchomości sąsiedniej.

44 NSA podkreśla, że rozpoznawana sprawa w istocie dotyczy wykonywania prawa własności przez właścicieli nieruchomości sąsiednich. Skarżący w działaniach R. B. widzą jedynie naruszenie swojego prawa własności, nie dostrzegając, że utrzymanie drzwi i okien w ścianie granicznej naruszałoby prawo własności właściciela nieruchomości sąsiedniej. Nie są w związku z tym zasadne także te podstawy kasacyjne, które odnoszą się do przepisów związanych z ochroną własności osób trzecich, czy to w procesie inwestycyjnym (art. 5 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), czy to w ogólności przy wykonywaniu prawa własności nieruchomości (art. 144 k.c.).

45 W końcu nie są trafne zarzuty naruszenie § 12, § 204 ust. 5 i § 206 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te miałyby ewentualnie zastosowanie w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę dla R. B. Nie mają one więc znaczenia w rozpoznawanej sprawie.

46 Z tych wszystkich względów NSA uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił ją.