Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r., II OSK 2343/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r., II OSK 2343/14

Sentencja

1 Dnia 25 maja 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie sędzia NSA Jerzy Siegień /spr./ sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 316/14 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 316/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 217 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

3 Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

4 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty J. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], w sprawie ustalenia, że nieruchomość położona we wsi C., oznaczona w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 2, 9600 ha, stanowi wspólnotę gruntową mieszkańców wsi C. i jednocześnie w sprawie ustalenia, że nieruchomość położona we wsi C., oznaczona w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0, 7000 ha stanowi mienie gminne.

5 S. K. i M. K. wnioskiem z dnia 6 czerwca 2013 r. (data nadania) wystąpili do SKO w K. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] września 2011 r., zarzucając brak udziału w tym postępowaniu oraz naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. S. K. wskazała, że o postępowaniu administracyjnym dowiedziała się w dniu 11 maja 2013 r., natomiast M. K. nie był w stanie podać precyzyjnej daty, kiedy dowiedział się o toczącym się postępowaniu administracyjnym.

6 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu wniosku postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a., odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] września 2011 r.

7 Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 148 § 1-2 K.p.a. strona wnosi podanie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. W przypadku przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 termin ten liczony jest od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, zaś zachowanie terminu musi być przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium, M. K. nie podjął trudu wskazania daty powzięcia wiadomości stanowiących w jego przekonaniu podstawę do wznowienia postępowania, natomiast S. K. w żaden sposób nie udowodniła, że istotnie o przesłance bądź przesłankach wznowienia postępowania dowiedziała się we wskazanym przez siebie dniu, tj. 11 maja 2013 r.

8 Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło brak podstaw pozwalających uznać, że wnioskodawcy istotnie zachowali termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, określony przepisami art. 148 § 1 i 2 K.p.a.

9 Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli S. K. i M. K.

10 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu złożonych zażaleń postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

11 Kolegium podniosło, że to strona występująca z wnioskiem o wznowienie postępowania powinna zadbać o dowody potwierdzające datę dowiedzenia się o istnieniu przesłanki do wznowienia. Zdaniem Kolegium, to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Jednak w niniejszej sprawie, jak wskazało Kolegium, wnioskodawcy nie wykazali, że zachowali termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, co z kolei spowodowało, że organ zobligowany był do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

12 Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła S. K. wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez przyjęcie, że strona musi udowodnić kiedy i w jakiej dacie dowiedziała się o postępowaniu zaś organ swobodnie ocenia dowody w tej mierze, na etapie przed podjęciem postępowania oraz art. 124 § 2 K.p.a. poprzez pominięcie i nieustosunkowanie się do okoliczności składanych we wniosku o wznowienie postępowania polegających na naruszeniu zasady bezstronności - art. 145 § 1 pkt 3 i oparciu ostatecznej decyzji na fałszywych dowodach - art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.

13 Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

14 Sąd wskazał, że akceptuje przywołane przez Kolegium poglądy eksponujące stanowisko, że to na osobie, która składa wniosek o wznowienie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w tym kiedy dowiedziała się o decyzji. Jednak na organie spoczywa obowiązek oceny zasadności argumentacji strony w ramach swobodnej oceny, uzasadnionej racjonalnymi przesłankami. Organ nie jest zatem zwolniony od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności.

15 W niniejszej sprawie, jak zauważył Sąd, organ nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, które podważyłoby, bądź potwierdziło fakt, że strona dowiedziała się w dniu 11 maja 2013 r. o okolicznościach stanowiących podstawę dla wznowienia postępowania. Organ jedynie zanegował wskazaną przez stronę datę i wywiódł, że strona faktu tego nie udowodniła. Ocenę taką można by zaakceptować jedynie w sytuacji, gdyby organ wezwał S. K. do udowodnienia wskazywanej przez nią daty, czemu strona by nie sprostała. W ocenie Sądu waloru tego z pewnością nie posiada prośba Kolegium z dnia 2 września 2013 r. o precyzyjne wskazanie terminu, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach wznowienia postępowania, mimo że strona ten termin precyzyjnie wskazała we wniosku. Przy czym strona na tak sformułowane żądanie zareagowała odpowiadając pismem z dnia 25 września 2013 r. i potwierdzając, że była to data 11 maja 2013 r.

16 A zatem, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organ co najmniej przedwcześnie zarzucił skarżącej uchybienie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 § 2 K.p.a., co spowodowało, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 148 § 2 K.p.a. w związku z art. 7 i 77 K.p.a. oraz art. 9 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

17 Sąd wskazał również, że Kolegium ponownie rozpoznając sprawę ma pouczyć stronę o ciążącym na niej obowiązku uzupełnienia wniosku w zakresie zachowania terminu i jeżeli w wyniku postępowania wstępnego stwierdzi, że wniosek spełnia przesłanki formalne, to zobowiązany będzie wydać postanowienie o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. Jeżeli natomiast przesłanki formalne nie będą spełnione, wówczas wznowienie postępowania będzie niedopuszczalne i organ zobowiązany będzie wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a.

18 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzuciło:

19 - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w zw. z art. 148 § 2 K.p.a. i art. 7, art. 77 oraz art. 9 K.p.a. poprzez przyjęcie przez WSA w Kielcach, że Kolegium przedwcześnie uznało, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 § 2 K.p.a. podczas gdy, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, to strona występująca z wnioskiem o wznowienie postępowania powinna zadbać o dowody potwierdzające datę dowiedzenia się o istnieniu przesłanki do wznowienia lub o dacie wydania decyzji przy przesłance wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

20 Wskazując na powyższe zarzuty Kolegium wiosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.

23 Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

24 Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 148 § 2 K.p.a. i art. 7, art. 77 oraz art. 9 K.p.a. poprzez przyjęcie, że Kolegium przedwcześnie uznało, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 § 2 K.p.a.

25 Odnosząc się do tego zarzutu, zauważyć należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 K. p. a. bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 K.p.a. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 K.p.a.).

26 Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i 2 K.p.a.

27 Co do zasady podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Termin zaś do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 K.p.a.).

28 Przy czym jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji i co podkreśla organ w skardze kasacyjnej, to na stronie żądającej wznowienia postępowania, spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. To z kolei, nie zwalnia jednak organu administracyjnego z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. A zatem obowiązek badania, czy wniosek o wznowienie postępowania wpłynął w terminie, spoczywa na organach obu instancji.

29 W tej sytuacji właściwe ustalenie daty powzięcia wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, w tym daty kiedy strona dowiedziała się o decyzji w świetle daty złożenia podania o wznowienie postępowania ma fundamentalne znaczenie dla ustalenia zachowania terminu do wniesienia podania, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 K.p.a.

30 W kontekście powyższych rozważań i w oparciu o ustalony w sprawie stan faktyczny słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że organ co najmniej przedwcześnie zarzucił skarżącej uchybienie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 § 2 K.p.a. Fakt, że skarżąca nie podała ani we wniosku o wznowienie postępowania ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, czy też dowodów potwierdzających wskazywaną przez nią datę dowiedzenia się o okolicznościach stanowiących podstawę dla wznowienia postępowania, nie zwalniało organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Tymczasem organ bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego autorytarnie stwierdził, że skarżąca, nie udowodniła, że o okolicznościach stanowiących podstawę dla wznowienia postępowania dowiedziała się w dniu 11 maja 2013 r. Za próbę wyjaśnienia tych okoliczności nie można uznać, jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, prośby Kolegium z dnia 2 września 2013 r., o precyzyjne wskazanie terminu, w którym strona dowiedziała się o okoliczności dającej podstawę do wznowienia postępowania, w sytuacji gdy strona termin ten wskazała precyzyjne we wniosku o wznowienie.

31 Słusznie zatem wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, że w sytuacji gdy podanie skarżącej o wznowienie postępowania nie zawierało żadnych dowodów na okoliczność daty dowiedzenia się przez nią o przyczynie wznowienia, obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę było wezwanie strony o przedstawienie dowodów na okoliczność zachowania terminu.

32 Wydanie natomiast zaskarżonego postanowienia bez wskazania na jakiej podstawie i w oparciu o jakie dowody Kolegium ustaliło, że skarżąca nie dochowała terminu miesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a., ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że ciężar dowodzenia spoczywa na stronie stanowi, jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, stanowi naruszenie art. 148 § 2 K.p.a. w związku z art. 7 i 77 K.p.a. oraz art. 9 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

33 Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.