Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2010 r., II OSK 1832/09

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2010 r., II OSK 1832/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędzia del. NSA Małgorzata Dałkowska – Szary /spr./ Protokolant Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 994/08 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień dla wdów po kombatantach oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 | |

3 |Uzasadnienie |

4 |Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 994/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. S. na decyzję|

5 |Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia (...) listopada 2008 r. Nr (...) w przedmiocie |

6 |przyznania uprawnień dla wdów po kombatantach. |

7 |Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy : |

8 |Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia (...) marca 2008 r., wydaną na podstawie art. 20 ust. 3 w|

9 |związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami |

10 |represji wojennych i okresu powojennego ( t. j. Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz. 371, zwanej dalej ustawą) odmówił E. S. uprawnień |

11 |przysługujących wdowie po kombatancie - zmarłym mężu E. S. Przywołując art. 20 ust. 3 ustawy, Kierownik Urzędu przyznał, iż |

12 |uprawnienia, o których mowa w ust. 2 tego artykułu przysługują wdowom lub wdowcom – emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym |

13 |uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne pozostałe po kombatantach i innych osobach uprawnionych. |

14 |W powołaniu na utrwalony w orzecznictwie sądowym pogląd (wyrażony m. in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2002 r., sygn. III|

15 |RN 57/02, OSNP 2004/2/24), wskazano, że uprawnienia wdowy (wdowca) po kombatancie mają charakter pochodny od praw przysługujących |

16 |uprzednio kombatantowi, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby je gdyby żył. Zdaniem organu |

17 |uprawnienia wdowy, jakkolwiek pochodne od statusu zmarłego męża, powinny być oceniane z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej.|

18 |W tym kontekście ponowna ocena uprawnień kombatanckich zmarłego męża nie jest postępowaniem weryfikacyjnym osoby zmarłej, lecz |

19 |ustaleniem przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie. Przytaczając brzmienie art. 21 ust. 2 pkt.|

20 |4 lit. c ustawy o kombatantach, organ wskazał, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była |

21 |zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby |

22 |Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane|

23 |bezpośrednio ze zwalczeniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. |

24 |Opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a to - pismo Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia (...) sierpnia 2008r., pkt|

25 |12 deklaracji członkowskiej byłego ZBoWiD, dane zawarte w życiorysie zmarłego, a także zaświadczenie WKU w Z. z dnia (...) maja 1977r.|

26 |organ ustalił, iż E. S. w okresie od (...) maja 1945r. do (...) lipca 1947r. brał udział w walkach zbrojnych z oddziałami Armii |

27 |Krajowej oraz innymi organizacjami pełniąc służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Brał zatem udział w zwalczaniu organizacji i |

28 |osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast sama formacja (KBW) została zaliczona do |

29 |organizacji działających w ramach aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego (uchwała 7 |

30 |sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r., sygn. akt II UZP 7/91, publ. OSNC APU nr 10 z 1992 r., poz. 174 oraz orzeczenie |

31 |Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93, publ. OTK Nr 1 z 1994 r., poz. 4). Wobec powyższego organ uznał,|

32 |że E. S. nie może nabyć uprawnień pochodnych po zmarłym mężu, który takich uprawnień nie zachowałby, gdyby żył. |

33 |We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowana podniosła, że jej zmarły mąż został wcielony w strukturę Korpusu |

34 |Bezpieczeństwa Wewnętrznego stosownie do decyzji RKU w R., a nie było to dobrowolne wstąpienie do tej formacji. Dodała, że mąż pełniąc |

35 |służbę w KBW wykonywał rozkazy przełożonych, a jego działalność polegała na przywracaniu porządku na terenach wyzwolonych, które były |

36 |plądrowane przez zbrojne bandy dezerterów. Podniosła również, że było to pożyteczne działanie bowiem zaprowadzało porządek na tamtych |

37 |terenach. Wskazała ponadto, że jej zmarły mąż przez 6 lat pracował jako robotnik przymusowy w Rzeszy Niemieckiej, dokąd został |

38 |wywieziony po rozpoczęciu działań wojennych w 1939 r. |

39 |W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia (...) listopada |

40 |2008r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach |

41 |oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) marca |

42 |2008r. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ podniósł, że zmarły E. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie w byłym Związku Bojowników o |

43 |Wolność i Demokrację (ZBoWiD). Podstawę przyznania tych uprawnień stanowiła walka o utrwalanie władzy ludowej, w okresie od maja 1945 |

44 |r. do lipca 1947r., kiedy pełnił on służbę wojskową w (...) Brygadzie KBW. Fakt ten znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie |

45 |materiale dowodowym. Nie budzi zatem wątpliwości organu twierdzenie, iż zmarły mąż strony, będąc żołnierzem wyżej wskazanej formacji |

46 |brał osobisty udział w zwalczaniu organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. |

47 |Organ powtórzył także argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Przytoczył jednocześnie bogate |

48 |orzecznictwo sądów administracyjnych, z treści którego jednoznacznie wynika, że nawet niedobrowolny udział w wyżej opisanych |

49 |działaniach stanowi podstawę nie przyznania uprawnień kombatanckich. Takiej oceny nie zmienia również fakt walki KBW z oddziałami |

50 |Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). |

51 |W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła, że po długim okresie dyskryminacji wdów po |

52 |kombatantach, wcielonych w drodze mobilizacji do Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, po licznych interwencjach między innymi do |

53 |Rzecznika Praw Obywatelskich i Kancelarii Premiera Rządu RP, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wydał w dniu 23 września 2008 |

54 |r. wyrok w sprawie sygn. akt II SA/Ol 250/08, wobec którego uległa zmianie dotychczasowa niekorzystna dla wdów linia orzecznicza |

55 |Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Rozstrzygnięcie jakie zapadło w wyniku rozpatrzenia jej sprawy jest |

56 |zatem niesłuszne. Podniosła także, że w chwili obecnej nie można z całą stanowczością stwierdzić w jakiego rodzaju działaniach |

57 |zbrojnych brał udział jej mąż. Nadto wskazała, że mąż został poddany w 1991 r. weryfikacji pod kątem posiadanych uprawnień |

58 |kombatanckich i przeszedł ją pomyślnie. Kończąc wskazała na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1992r., zgodnie z którym wdowie po|

59 |kombatancie przysługują takie same uprawnienia jakie miałby jej mąż gdyby żył. |

60 |Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko |

61 |wyrażone w zaskarżonej decyzji. |

62 |Sąd pierwszej instancji w wyroku oddalającym skargę E. S. generalnie podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji |

63 |odmawiającej przyznania jej uprawnień kombatanckich, podkreślając, że skarga nie była zasadna w świetle obowiązujących przepisów i |

64 |materiału dowodowego sprawy. |

65 |Zgodnie z oceną Sądu prawidłowe są ustalenia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że uprawnienia wdowy po |

66 |kombatancie, określone w art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach, nie mają pierwotnego charakteru. Należą one do kategorii uprawnień |

67 |pochodnych i jako takie, uzależnione są od uprawnień pierwotnych przysługujących zmarłemu współmałżonkowi. Z istoty praw pochodnych |

68 |wynika bowiem, że nie mogą one istnieć bez istnienia uprawnień pierwotnych - a ich zachowanie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie |

69 |uprawniony zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył ( pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996 r., |

70 |sygn. III AZP 32/95 publ. OSNAPiUS z 1996 r. Nr 15, poz. 206, czy wyrok NSA z dnia 8 marca 2001r. sygn. V SA 1625/00 publ. LEX nr |

71 |79349). Słusznym zatem było, z chwilą złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, wszczęcie postępowania |

72 |administracyjnego w celu zbadania, czy uprawnienia zmarłego męża wnioskodawczyni nadane mu na podstawie ustawy z dnia 23 października |

73 |1975r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych ( Dz.U. Nr 34 poz.186) przez Związek |

74 |Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBOWiD) z tytułu "walki o utrwalanie władzy ludowej (KBW) od (...) maja 1945r. do (...) lipca |

75 |1947r." miały umocowanie prawne także w świetle ustawy o kombatantach. |

76 |W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu wyraził zasadny pogląd, iż dokonywana w toku postępowania wszczętego |

77 |wnioskiem wdowy po E. S. ocena uprawnień kombatanckich zmarłego męża nie jest postępowaniem weryfikacyjnym w stosunku do osoby zmarłej.|

78 |Niewątpliwie natomiast stanowi ustalenie, w odrębnym postępowaniu, przesłanek koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie |

79 |uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, ocenianych z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej. |

80 |Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne twierdzenia skarżącej, iż weryfikacja uprawnień jej męża, po 1991r. r., przesądza jej prawo|

81 |do przywilejów kombatanckich, jako wdowy. Twierdzenia te skarżąca wywodziła z faktu posiadania przez zmarłego męża zaświadczenia z |

82 |dnia (...) maja 1996r. zawierającego adnotację o potwierdzeniu uprawnień przyznawanych przez ZBOWiD . Oceniając powyższy dokument, Sąd |

83 |przytoczył normy prawne obowiązujące w dacie wydania zaświadczenia . Wskazał, że art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach w jego |

84 |pierwotnej wersji nakazywał bezwzględne pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 |

85 |-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", tak jak to miało miejsce w przypadku zmarłego męża |

86 |skarżącej. Dopiero nowelizacja ustawy z dnia 31 lipca 1997r. pozwoliła na zachowanie uprawnień uczestnikom walk o ustanowienie i |

87 |utrwalenie władzy ludowej, jako żołnierzom z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30|

88 |czerwca 1947 r. z zastrzeżeniem, iż odmowa zachowania tych uprawnień nastąpić musi w sytuacji opisanej w art. 21 ust. 2 ustawy o |

89 |kombatantach. Sąd podkreślił, że w przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie uprawnień kombatanckich nabytych z tytułu "walk o |

90 |ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", po myśli art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach w brzmieniu do dnia 31 lipca 1997r. |

91 |Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów nie był upoważniony do prowadzenia postępowania weryfikacyjnego, które mogło zakończyć się |

92 |wydaniem zaświadczenia. Był natomiast zobligowany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego wymagającego wydania decyzji |

93 |administracyjnej. Wynikało to wprost z obowiązującego do 1 października 1997r. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lutego |

94 |1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawienia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania |

95 |weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 16, poz. 63). Postępowanie to poddane zostało, zgodnie z treścią § 7 rozporządzenia regułom |

96 |przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a jak stanowił jego § 3 – przed podjęciem decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień |

97 |kombatanckich Kierownik Urzędu przeprowadzał postępowanie wyjaśniające albo weryfikacyjne. Postępowanie wyjaśniające w sprawie |

98 |pozbawienia uprawnień kombatanckich, wymagające dla swego zakończenia wydania decyzji administracyjnej, prowadzone było w przypadku |

99 |przesłanki, o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ( w brzmieniu do 31 lipca 1997r.), a także w przypadkach |

100 |opisanych w art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 tego aktu prawnego. Zapis powyższy pozostawał w korelacji z rozwiązaniem ustawowym wskazującym|

101 |bezwzględne przyczyny pozbawienia uprawnień osób wymienionych w art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 oraz w art. 25 ust. 2 pkt 2. Sąd |

102 |stwierdził, że w dniu (...) maja 1996r., a więc w dacie, z której pochodzi przedstawione przez skarżącą zaświadczenie, brak było |

103 |możliwości prawnych do przeprowadzenia wobec jej męża postępowania weryfikacyjnego, kończącego się wydaniem zaświadczenia, co do |

104 |okoliczności zapisanych nie tylko w art. 25 ust. 2 pkt 2 ale także w w art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 ustawy o kombatantach. Zaświadczenie|

105 |z dnia (...) maja 1996r. przedstawione przez skarżącą nie dowodzi zatem, by sprawa administracyjna w przedmiocie uprawnień |

106 |kombatanckich, których przyznania domaga się skarżąca, została już wcześniej prowadzona i przesądzona, a przesłanki skutkujące |

107 |bezwzględnym pozbawieniem uprawnień kombatanckich zostały zbadane. |

108 |Odnosząc się natomiast do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 23 września 2008r. sygn. |

109 |akt II SA/Ol 250/08 niepubl. Sąd I instancji stwierdził, że jest to pogląd odosobniony i pozostaje w sprzeczności z dotychczasową |

110 |linią orzecznictwa. Stwierdzenie bowiem w tym wyroku, że przyznanie uprawnień pochodnych jest wyłącznie potwierdzeniem istnienia |

111 |uprawnień pierwotnych i nie może być poprzedzone analizą zasadności przyznania uprawnień wtórnych, przeczy tezie uchwały Sądu |

112 |Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996r. sygn. akt III AZP 32/95 publ. OSNP 1996/15/206, gdzie wskazano, iż uprawnienie pochodne nie może |

113 |istnieć, jeżeli istnieją przesłanki do pozbawienia prawa pierwotnego. Przeczy także poglądowi wyrażonemu w wyroku Naczelnego Sądu |

114 |Administracyjnego z dnia 8 marca 2001r. sygn. V SA 1625/00 publ. LEX Nr 79349, gdzie wskazano, iż zachowanie praw pochodnych |

115 |uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył. |

116 |Dalej Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest nabycie uprawnień kombatanckich przez męża |

117 |skarżącej wyłącznie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej. Udział w tych walkach brał on odbywając służbę wojskową w (...) |

118 |Brygadzie KBW stacjonującej w L. Powyższe ustalenia organ oparł na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. W szczególności ustaleń |

119 |tych dokonano na podstawie treści pkt 12 deklaracji ZBoWiD, gdzie E. S. podał, że w okresie od dnia (...) kwietnia 1945 r. do dnia |

120 |(...) lipca 1947r. pełnił służbę wojskową w jednostce KBW w L. biorąc udział w walkach ze zbrojnym podziemiem, w tym "przeciw bandom |

121 |NSZ-AK-UPA", zapisach w Książeczce wojskowej zmarłego męża skarżącej świadczących o jego udziale w walkach z Narodowymi Siłami |

122 |Zbrojnymi oraz z informacji zawartej w piśmie IPN z dnia (...) września 2008 r., z której wynika, że (...) Brygada KBW (w okresie w |

123 |jakim E. S. pełnił służbę w jej szeregach) brała udział w walkach zbrojnych z Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz Ukraińską|

124 |Powstańczą Armią (UPA). Sąd podkreślił również, że przepis art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach, zawierający taksatywne wyliczenie |

125 |osób, którym nie przysługują uprawnienia określone w ustawie, chociaż wykazały działalność kombatancką (działalność równorzędną z |

126 |działalnością kombatancką lub okresy zaliczane do takiej działalności albo fakty powodujące uznanie za osoby podlegające represjom |

127 |wojennym lub okresu powojennego), wymienia w pkt 4 lit.c osobę, która: "w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję|

128 |w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli |

129 |podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz |

130 |osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej". |

131 |Po dokonaniu tych ustaleń i dokonaniu wykładni poszczególnych zwrotów zawartych w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach w |

132 |powołaniu na orzecznictwo, Sąd I instancji stwierdził, że zasadną była konstatacja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, że E. S.|

133 |pełniąc służbę w (...) Brygadzie KBW podczas i w związku z nią wykonywał działania operacyjne polegające na zwalczaniu organizacji |

134 |działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Taki stan faktyczny, w aspekcie przywołanej normy prawnej, wyklucza przyznanie |

135 |uprawnień kombatanckich wdowie po zmarłym E. S. |

136 |Sąd wskazał również, że bez znaczenia dla oceny powyższych faktów pozostaje twierdzenie skarżącej, iż jej mąż nie miał wpływu na ruchy |

137 |jednostek, do których został wcielony. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem nawet nie w pełni |

138 |dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - co było udziałem skarżącego - powodować musi utratę uprawnień kombatanckich ( |

139 |wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., II OSK 536/05, LEX nr 194856, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1126/04, LEX nr 165721 wraz z|

140 |powołanym tam orzecznictwem). W powołaniu na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r. sygn. K 15/93 (OTK|

141 |z 1994 r. poz. 4) Sąd podkreślił, że niezaprzeczalną wolą ustawodawcy, wyrażoną w treści art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach było |

142 |uniemożliwienie uzyskania uprawnień kombatanckich osobom wymienionym w art. 21 ust. 2 , bez względu na inne ich tytuły do uzyskania |

143 |szczególnych przywilejów kombatanckich. Tytuł do uprawnień kombatanckich, jaki uzyskał E. S. na mocy przepisów obowiązujących do dnia |

144 |wejścia w życie ustawy o kombatantach został zniweczony poprzez zdarzenia ustalone w toku postępowania wszczętego przez wdowę po nim. |

145 |Zdarzenie te miały miejsce w latach 1945 - 1947 i zostały zasadnie uznane za zwalczanie przez męża skarżącej polskiego |

146 |niepodległościowego podziemia. |

147 |Mając na względzie przedstawiony przez organ materiał dowodowy oceniony przez Sąd I instancji w aspekcie obowiązujących norm prawnych,|

148 |Sąd ten uznał za słuszne stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż brak byłoby podstaw do zachowania uprawnień kombatanckich |

149 |E. S., gdyby żył. W konsekwencji założenia, że uprawnienia wdowy są pochodną uprawnień pierwotnych jej męża, brak było przeto podstaw |

150 |do pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącej, a w konsekwencji złożonej przez nią skargi . |

151 | |

152 |Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik E. S. zaskarżając go w całości. Wyrokowi |

153 |temu zarzucono naruszenia prawa materialnego i procesowego, tj. : |

154 |art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz|

155 |niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 116, poz. 754 ze zm.) poprzez błędną |

156 |wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie, w znaczeniu uznania, że skarżąca bez względu na ocenę jej osobistej sytuacji prawnej nie |

157 |uzyskałaby uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu, skoro on sam jako uprawniony nie zachowałby ich gdyby żył, na podstawie dowodów |

158 |archiwalnych dotyczących jego działalności od kwietnia 1945r. do lipca 1947r. |

159 |art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w znaczeniu pominięcia w ustaleniach decyzji organu |

160 |administracyjnego i Sądu historycznie pewnych faktów z życia samego uprawnionego, które dałyby mu podstawę do pozytywnego |

161 |zweryfikowania swojej działalności kombatanckiej i uwarunkowałoby skarżącej jako wdowie przyznania pochodnych uprawnień kombatanckich |

162 |także w znaczeniu takim, że nie jest jednolita praktyka w przyznawaniu uprawnień kombatanckich w Kraju w decyzjach Urzędu do Spraw |

163 |Kombatantów oraz orzecznictwa w Sądach Administracyjnych w tej materii. |

164 |Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, |

165 |który wydał orzeczenie. |

166 |W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że mąż skarżącej do swej śmierci nie był pozbawiony uprawnień kombatanckich przez akty |

167 |prawne tj. ustawę z dnia 23 października 1975r., ustawę z dnia 24 stycznia 1991r. i nowelizację tej ustawy z dnia 31 lipca 1997r., a |

168 |przedłożone zaświadczenie z dnia (...) maja 1996r. jest wyrazem zweryfikowania uprawnień męża skarżącej przyznanych przez ZBoWiD. |

169 |Podniesiono, że z dokumentów archiwalnych wynika fakt, że E. S. był zwykłym żołnierzem wykonującym polecenia przełożonych, które to |

170 |polecenia zapadały na wyższych szczeblach tej jednostki KBW. Z wykazów działań jednostki KBW przeciwko formacjom tzw. zbrojnego |

171 |podziemia wynika, że te działania były kierowane nie tylko do AK, NSZ, ale różnym formacjom UPA, różnym ugrupowaniom określanym jako |

172 |bandy o charakterze rabunkowym, które rzeczywiście działały w całym Kraju, a okres służby wojskowej właśnie przypadał na dużą aktywność|

173 |tych ugrupowań militarnych określanych jako bandy rabunkowe. Z pisma IPN do Urzędu z dnia (...) września 2008r. wynika, że ta (...) |

174 |brygada KBW E. S. prowadziła w tym okresie też działalność ochronną i konwojową, a więc nie udział czynny w walkach z określonymi |

175 |formacjami, nadto sam IPN stwierdza, że w swoich zasobach materiałowych nie udało się wykazać i potwierdzić osobistego udziału E. S. w|

176 |walkach zbrojnych. Powyższe fakty, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, podważają ustalenie Sądu orzekającego, że mąż skarżącej |

177 |zrealizował w ramach swojej służby wojskowej wymagane podstawami materialno - prawnymi przesłanki warunkujące przyjęcie wniosku, że |

178 |pozbawił się on sam uprawnień kombatanckich. Według wnoszącego skargę kasacyjną zbyt literalna interpretacja podstaw |

179 |materialno - prawnych uprawnień kombatanckich z ustawy kombatanckiej może prowadzić do rozwiązań krzywdzących samych kombatantów jak|

180 |i wdów i wdowców po zmarłych kombatantach. Sąd orzekający nie zgłębił wszystkich dowodów i faktów zgromadzonych w sprawie, które |

181 |podważają ustalenia, iż E. S. będąc członkiem KBW wykonywać musiał zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem |

182 |organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, co jest ujęte w zasadach orzekania|

183 |o uprawnieniach ustawy kombatanckiej. W skardze kasacyjnej podniesiono również, że Sąd błędnie zinterpretował wyrok Sądu |

184 |Najwyższego z dnia 11 grudnia 2002r. w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie, który to wyrok wskazywał|

185 |na przeprowadzenie ponownej oceny pierwotnych uprawnień kombatanckich kombatanta i uprawnień wdowy jako |

186 |pochodnych od statusu męża z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej. Zakładając nawet taką sytuację, ze gdyby E. S. żył i |

187 |przeszedł pozytywnie weryfikację wedle wskazań ustawy kombatanckiej, to wdowa po nim nie powinna być w innej gorszej sytuacji niż on |

188 |sam pozostawałby, a przyjmowanie założenia, że ów kombatant do swej śmierci nie był zweryfikowany, nie oznacza jednocześnie tego, że |

189 |zostałby pozbawiony uprawnień kombatanckich, a wdowa mająca legitymację do uprawnień pochodnych nie powinna mleć przyznanych takich |

190 |uprawnień. |

191 |Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje : |

192 |W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. |

193 |) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe |

194 |zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd |

195 |Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami |

196 |administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie |

197 |Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to |

198 |konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia, a w razie |

199 |zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . |

200 |W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy procesowej nie wystąpiła, stąd Naczelny Sąd Administracyjny |

201 |ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej . |

202 |Przystępując do oceny wniesionego środka zaskarżenia uznano , iż złożona skarga kasacyjna oraz podniesione w niej zarzuty nie |

203 |zasługiwały na uwzględnienie. |

204 |Przede wszystkim w świetle stanu faktycznego i prawnego sprawy bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów art. 20 ust. 3, art. 21 ust.|

205 |2 pkt. 4 lit. c w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących |

206 |ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 116, poz. 754 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich |

207 |zastosowanie. |

208 |Niewątpliwym pozostaje w rozpoznawanej sprawie to, iż skarżącej odmówiono przyznania uprawnień wdowy po kombatancie na podstawie art. |

209 |20 ust. 3 w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących |

210 |ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 z 1997 r. poz. 950 ze zm.) zgodnie z którym uprawnienia kombatanckie, |

211 |o których mowa w art. 21 ust. 1, nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w |

212 |aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli |

213 |podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz |

214 |osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. |

215 |Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych |

216 |i okresu powojennego, kombatantom i innym osobom uprawnionym przysługują uprawnienia socjalne, które mają również wdowy pozostałe po |

217 |kombatantach i innych osobach uprawnionych (art. 20 ust. 3 ustawy). Jednolicie przyjmowany jest w tych okolicznościach pogląd, że |

218 |uprawnienia wdowy mają charakter pochodny, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich jej mąż zachowałby|

219 |je, gdyby żył. |

220 |Nie ulega jednak wątpliwości, że wdowie przysługuje jej własne uprawnienie, którego przesłanką jest "bycie wdową po kombatancie", |

221 |dlatego też, uprawnienia wdów po kombatantach, jakkolwiek pochodne od statusu mężów, powinny być oceniane w odniesieniu do ich |

222 |osobistej sytuacji prawnej. Analiza ustawy o kombatantach przemawia za przyjęciem poglądu, że przy uprawnieniach pochodnych niezbędne |

223 |jest ustalenie, iż zmarły kombatant zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył. Jeżeli więc wdowa po kombatancie występuje z |

224 |wnioskiem o przyznanie jej uprawnień dla wdów po kombatantach konieczna jest ponowna ocena uprawnień kombatanckich jej męża. Nie jest |

225 |to postępowanie weryfikacyjne w stosunku do osoby zmarłej, lecz ustalenie przesłanki rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień |

226 |przysługujących wdowie. |

227 |Z analizy akt przedmiotowej sprawy w sposób niesporny wynika, iż zmarły E. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie w byłym Związku |

228 |Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD) orzeczeniem z dnia (...) sierpnia 1977r. Podstawę przyznania tych uprawnień stanowiła |

229 |walka o utrwalanie władzy ludowej, w okresie od maja 1945 r. do lipca 1947r., kiedy pełnił on służbę wojskową w (...) Brygadzie KBW. |

230 |Fakt ten znajduje potwierdzenie w osobistej deklaracji, którą E. S. złożył w ZBoWiD. W jej pkt 12 podał, że w okresie od dnia (...) |

231 |kwietnia 1945r. do dnia (...) lipca 1947r. pełnił służbę wojskową w jednostce KBW w L. biorąc udział w walkach ze zbrojnym podziemiem, |

232 |w tym "przeciw bandom NSZ-AK-UPA". Również w Książeczce wojskowej E. S. zamieszczony jest wpis o jego udziale w walkach z Narodowymi |

233 |Siłami Zbrojnymi. Z kolei z treści pisma IPN z dnia (...) września 2008r. wynika, że (...) Brygada KBW (w okresie w jakim mąż skarżącej|

234 |pełnił służbę w jej szeregach) brała udział w walkach zbrojnych z Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz UPA. |

235 |Za prawidłowe należy zatem uznać ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym oraz przez Sąd pierwszej instancji, iż E. S. pełnił|

236 |służbę wojskową w formacji wojskowej (...) Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego (KBW), co zasadnie zostało zakwalifikowane jako stan |

237 |przewidziany w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy. |

238 |Służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, wykonywanie podczas i w |

239 |związku z tą działalnością zadań operacyjnych i śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na |

240 |rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiła również podstawę do wydania decyzji pozbawienia uprawnień |

241 |kombatanckich i to niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. KBW był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu |

242 |Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i |

243 |niemieckimi. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" oznaczało wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w resorcie Bezpieczeństwa|

244 |Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (por. |

245 |uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r., II UZP 7/91, OSNA APU 1992, z. 10, poz. 174 oraz orzeczenie Trybunału|

246 |Konstytucyjnego z 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93, OTK 1994, z. 1, poz. 4). Są zatem podstawy do wniosku, że KBW był jednostką |

247 |aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Trafnie też |

248 |uznał Sąd pierwszej instancji, że zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy |

249 |interpretować oddzielnie, ten kierunek w orzecznictwie NSA został wyraźnie zaznaczony (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego |

250 |2005 r., sygn. akt OSK 1126/04 oraz powołane tam orzecznictwo). NSA niejednokrotnie przyjmował, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 |

251 |lit. c ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio |

252 |związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Udział w |

253 |ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem, nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej |

254 |powodował utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. |

255 |Bez znaczenia dla oceny tych obligatoryjnych przesłanek utraty uprawnień kombatanckich pozostaje też podnoszona w skardze okoliczność, |

256 |że formacja KBW wykonywała również działania operacyjne polegające na przywracaniu ładu i porządku, ochronie osób i mienia. |

257 |Uprawnienia kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla Polski, zatem przyznanie tychże uprawnień (ich zachowanie) musi |

258 |mieć za podstawę albo działalność , z którą ustawa o kombatantach łączy te uprawnienia bądź też być ofiarą w miejscach i z przyczyn |

259 |określonych w tej ustawie. |

260 |Skoro zatem mężowi skarżącej przyznane zostały uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów prawnych wcześniej obowiązujących, a |

261 |omawiana ustawa z dnia 24 kwietnia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu |

262 |powojennego ( tj. Dz. U. Nr 42 , poz. 371 ze zm. ) nie uznaje za działalność kombatancką lub z nią równorzędną utrwalania władzy |

263 |ludowej w ramach aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Służby Bezpieczeństwa lub Informacji |

264 |Wojskowej , to w świetle art. 21 ust. 2 pkt.4 lit. c oraz art. 25 ust 2 pkt. 2 w związku z art. 20 ust. 3 tej ustawy wystąpiły |

265 |przesłanki do odmowy przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie w oparciu o tę podstawę materialno prawną, albowiem gdyby |

266 |zmarły kombatant żył to niewątpliwie w okolicznościach tej sprawy nie mógłby zachować tych uprawnień kombatanckich, gdyż sam fakt |

267 |takiej służby powoduje pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. a ustawy. |

268 |Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo zastosował te przepisy i oddalił skargę strony albowiem zasadnie przyjął na|

269 |podstawie materiału dowodowego , iż zmarły mąż skarżącej uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej |

270 |w okresie od maja 1945 r. do lipca 1947r., kiedy pełnił on służbę wojskową w (...) Brygadzie KBW, spełniając tym samym przesłankę z |

271 |art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c ustawy o kombatantach. |

272 |Sąd I instancji dokonał również prawidłowej oceny dotyczącej braku mocy wiążącej zaświadczenia z dnia (...) maja 1996r. zawierającego |

273 |adnotację o potwierdzeniu uprawnień przyznanych przez ZBoWiD |

274 |Dotychczasowe wywody uprawniają wniosek, iż zaskarżony skargą kasacyjną wyrok Sądu pierwszej instancji nie został wydany z naruszeniem |

275 |prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Trafność orzeczenia Sądu uzasadniało prawidłowe |

276 |zastosowanie przepisu art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c powołanej na początku ustawy. |

277 |Sąd pierwszej instancji zasadnie również wskazał, że powoływany przez skarżącą wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 września 2008r. sygn. |

278 |akt II SA/Ol zawiera stanowisko odosobnione, sprzeczne z wskazaną w tezie uchwały SN z dnia 25 stycznia 1996r. sygn. akt III AZP |

279 |32/95 i wielokrotnie akceptowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach wskazującą,|

280 |że uprawnienia wdowy mają charakter pochodny, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich jej mąż |

281 |zachowałby je, gdyby żył. |

282 |Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazując na naruszenie prawa procesowego zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie art.7, 77, |

283 |oraz 107 § 1 kpa . Jednakże zarzut ten jest także nieusprawiedliwiony . |

284 |Skarżący zarzut ten uzasadnia "pominięciem w ustaleniach decyzji organu administracyjnego i Sądu historycznie pewnych faktów z życia |

285 |samego uprawnionego, które dałyby mu podstawę pozytywnego zweryfikowania swojej działalności kombatanckiej". |

286 |Z art. 133 p.p.s.a. wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub |

287 |podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym |

288 |materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy|

289 |wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z |

290 |obowiązującym prawem. Mówiąc innymi słowy sąd administracyjny bada, czy ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu przed organami |

291 |administracyjnymi, odpowiadają prawu – por. wyr. NSA z 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 31. Jak zostało |

292 |wcześniej wykazane, Sąd I instancji dopełnił tych obowiązków. Jego ocena, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i wyjaśnił |

293 |okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie uprawnień dla wdowy po kombatancie znajduje bowiem uzasadnienie w aktach|

294 |sprawy. Sąd pierwszej instancji odniósł się też w uzasadnieniu wyroku szczegółowo do przeprowadzonego przez Kierownika Urzędu do Spraw |

295 |Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowania administracyjnego. Tym samym należało uznać, że zarzut naruszenia art. 77 jak |

296 |również art. 7 i 107 § 1 kpa jest nietrafny. |

297 |Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , iż zarzuty skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie jako nieusprawiedliwione|

298 |nie zasługiwały na uwzględnienie. |

299 | |

300 |Zważywszy zatem , że skarga nie ma uzasadnionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o |

301 |postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej |