Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2023 r., II OSK 1383/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2023 r., II OSK 1383/20

Sentencja

1 Dnia 25 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 848/19 w sprawie ze skargi K. J. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2019 r., nr WOA.7722.121.2019.JG w przedmiocie nałożenia grzywny w celi przymuszenia oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 848/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. J. na postanowienie Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 2 sierpnia 2019 r., nr WOA.7722.121.2019.JG, którym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w C. w części dot. pkt 2 i w to miejsce orzeczono: - wzywam Pana K. J. do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie do dnia 9 września 2019 r. na rachunek bankowy prowadzony w Banku Spółdzielczym w C. nr [...] dla Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w C., pouczając, że w przypadku nieziszczenia grzywny w terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; oraz w części dotyczącej pkt 3 – w zakresie terminu wykonania obowiązku – i w tym zakresie orzeczono: obowiązek wykonania tytułu wykonawczego TW-2 nr 1/2019 z dnia 20 maja 2019 r. do dnia 09 września 2019 r. W pozostałej części utrzymano postanowienie PINB w mocy, tj. w zakresie nałożenia na K. J. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł.

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia WINB; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

4 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.

5 - art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu niedopuszczalności badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w toku niniejszego postępowania kwestii możliwości wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym;

6 - art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w stanie faktycznym sprawy zachodziła konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niewykonalności obowiązku.

7 Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.

8 - art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i niewystarczające dla wyjaśnienia sprawy ustalenia faktyczne i prawne;

9 - art. 151 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

10 W związku z zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), skierował sprawę na posiedzenie niejawne.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

12 Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

13 Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

14 Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

15 Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego. Odnośnie podnoszonego w skardze kasacyjnej problemu prawnego związanego z badaniem z urzędu przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnego, Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że w okolicznościach niniejszej sprawie, tj. przy ocenie legalności postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, po pierwsze, organ egzekucyjny nie jest władny podejmować działań ingerujących w treść decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego; po drugie, organ egzekucyjny nie jest władny do badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku (art. 29 § 1 u.p.e.a.), ale i nie jest władny uchylać, zmieniać czy też w inny sposób weryfikować ostateczną decyzję administracyjną, która podlega wykonaniu; a po trzecie, niedopuszczalność badania podstawy egzekwowanego obowiązku w postępowaniu dotyczącym postanowienia w sprawie grzywny w celu przymuszenia wynika z zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W szczególności to ostatnie wskazanie Sądu I instancji ma znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy, ponieważ podnoszona przez skarżącego w niniejszej sprawie niedopuszczalność egzekucji z uwagi na skierowanie nakazu rozbiórki tylko do jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, było w istocie przedmiotem oceny organów egzekucyjnych w wyniku wniesionego przez skarżącego zarzutu opartego na treści art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Zarzut ten zaś został ostatecznie oddalony postanowieniem Wielkopolskiego WINB z 16 lipca 2019 r., które to postanowienie było też przedmiotem oceny Sądów Administracyjnych. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 529/20, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z 16 października 2019 r., II SA/Po 847/19, o oddaleniu skargi K. J. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lipca 2019 r. nr WOA.7722.130.2019.JG w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że argumentacja skarżącego, w której uwypukla on fakt nieobjęcia obowiązkiem rozbiórki drugiego współwłaściciela przedmiotu egzekucji, nie mogła być przedmiotem kontroli ze strony organu egzekucyjnego jako niedopuszczalna z mocy ww. przepisu. Ponadto, jak ocenił NSA, zasadnie podniesiono również, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania administracyjnego. W tych warunkach NSA stwierdził, że organy obu instancji słusznie uznały zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne i w tym zakresie przedstawiły właściwą i zgodną z prawem argumentację. Oznacza to, że w aktualnie rozpatrywanej skardze kasacyjnej skarżący nie może skutecznie powoływać się na kwestię niedopuszczalności egzekucji jako związanej ze skierowaniem nakazu rozbiórki do jednego współwłaściciela (a więc niewykonalnością obowiązku, o jakiej była mowa w art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a.), jak i na to, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie badał dopuszczalności egzekucji. Nie znajdują więc potwierdzenia zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 151 p.p.s.a., skoro organ egzekucyjny przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia uwzględnił okoliczność dotyczącą odmownego rozpoznania zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (skierowanie nakazu rozbiórki do jednego współwłaściciela). Natomiast w skardze kasacyjnej skarżący nie wskazał aby w sprawie zaistniała niedopuszczalność egzekucji z jakichś "innych" względów. Skarżący zamiast wykazać najpóźniej w skardze kasacyjnej niedopuszczalność egzekucji, w tym zakresie zawarł wywody, które w sposób ogólny dotyczyły niedopuszczalności egzekucji, pomijając, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje przypadki, w których egzekucja jest niedopuszczalna. Natomiast zasadniczo kwestia prawidłowości określenia, czy też wskazania adresata nakazu rozbiórki dotyczy problematyki zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a do takiej oceny nie jest już uprawniony organ egzekucyjny, tym bardziej, że prawomocnym wyrokiem z 25 stycznia 2017 r., II SA/Po 760/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. J. na decyzję Wielkopolskiego WINB z dnia 25 lipca 2016 r., nr WOA.7721.152.2016.MJM, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia 30 marca 2016 r., znak: PINB-KIO.50.29.2015, nakazującą skarżącemu rozbiórkę części stacji LPG, tj. zbiornika gazu płynnego i urządzeń stacji napełniania samochodów gazem propan-butan: urządzenia dystrybucyjnego – odmierzacza paliw i pompy ssąco-tłoczącej z zabudową, na terenie posesji w C. przy ul. [...], działka nr ewid. [...] i [...].

16 Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a.; art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a.; art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.; oraz art. 151 p.p.s.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

17 Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.