Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r., II GZ 98/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r., II GZ 98/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2379/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Ś. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2379/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. Ś. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

3 W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził na podstawie informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w sprzeciwie, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i wspólnie osiągają miesięczny dochód w wysokości 2902,70 zł netto. Z osiąganego dochodu ponoszą koszty utrzymania mieszkania (czynsz, media itp.), wyżywienia, zakupu niezbędnych leków (ok. 300-350 zł), kosztów egzekucji administracyjnej (479,39 zł). Skarżący posiada ponadto w rezerwie środki pieniężne w wysokości 11000 zł, stanowiące tzw. "żelazny zapas na czarną godzinę".

4 Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zadeklarowana kwota miesięcznego dochodu osiąganego przez skarżącego jest na tyle znaczna, że przy rozsądnym gospodarowaniu skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd wskazał jednocześnie, że obecnie na koszty postępowania składają się wpisy stosunkowe w wysokości: 100 zł w sprawie niniejszej oraz 100 zł w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2386/11.

5 Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. Ś. Wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że ma 68 lat i utrzymuje się z emerytury, której wysokość netto wynosi 1148,82 zł miesięcznie, zaś emerytura żony wynosi 1753,88 zł netto. Wnoszący zażalenie stwierdził, że koszty utrzymania powiększają wydatki związane z jego leczeniem (lekarstwa, wizyty, rehabilitacja), które wynoszą około 300 – 350 zł miesięczne. Duże koszty (których jednak autor zażalenia nie sprecyzował) związane są ponadto z leczeniem żony skarżącego. Zdaniem wnoszącego zażalenie, poniesienie kosztów sądowych z kwoty 1148,82 zł powoduje duży uszczerbek koniecznego utrzymania skarżącego i jego żony.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

8 Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej powoływana jako "p.p.s.a.") następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną.

9 Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić w tym miejscu należy, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, treść dostępna na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

10 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że J. Ś. jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczeń skarżącego wynika, że dochód gospodarstwa domowego, które prowadzi wraz z żoną wynosi miesięcznie 2902,70 zł netto, w tym 1148,82 zł netto emerytury skarżącego (już po pomniejszeniu jej o koszty egzekucji administracyjnej, tj. 479,39 zł). Jedyne dokładnie sprecyzowane przez skarżącego wydatki miesięczne to koszty jego leczenia (300-350 zł). Skarżący powoływał się również na duże koszty związane z leczeniem żony, których wysokości jednak nie wskazał. Inne potencjalne wydatki, np. koszty utrzymania mieszkania, koszty wyżywienia, odzieży itp., w ogóle nie zostały przez skarżącego wskazane, ani sprecyzowane. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że skarżący jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania stanowią 100 zł tytułem wpisu od skargi.

11 Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

12 PG