Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012 r., II GZ 51/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012 r., II GZ 51/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 890/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zakazu prowadzenia stacji kontroli pojazdów, skreślenie z rejestru działalności regulowanej - rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 890/11, odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

3 Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

4 Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w S. z dnia 29 [...] r., wezwano M. K. (dalej: Skarżącą) do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 [...] r. W odpowiedzi Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. [...] akt sądowych).

5 Sąd wezwał Skarżącą do złożenia dodatkowych dokumentów w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy (k. [...] akt sądowych). Referendarz sądowy WSA w S. postanowieniem z dnia 5 października 2011 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podał, że Skarżąca nie zastosowała się w całości do wezwania referendarza sądowego i nie wyjaśniła wszystkich kwestii związanych z sytuacją materialną.

6 Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła sprzeciw, zarzucając, iż informacje, które przedstawiła we wniosku o udzielenie prawa pomocy i załączone do tego wniosku dokumenty, zawierają wszelkie dane niezbędne dla podjęcia merytorycznej decyzji. Wskazała, że wielkość uzyskiwanego w gospodarstwie domowym dochodu nie była w zaskarżonym postanowieniu kwestionowana, a ponadto nie mogła być w żaden inny sposób wykazana. Domownicy nie posiadają rachunków bankowych, co powodowało, że nie miała możliwości ich przedłożyć. Oczywistym jest, że córka i syn nie pracują skoro nie uzyskują dochodów. Tak więc informacja w tym zakresie zawarta była w istocie już w złożonym oświadczeniu. Skarżącą przedstawiła sytuację materialną w niezbędnym zakresie do podjęcia decyzji. Podkreśliła, że nie ma możliwości poniesienia ciężaru wpisu wobec wielkości pozostającego do dyspozycji domowników dochodu, który nawet nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb rodziny.

7 Sąd zarządzeniami z dnia 28 [...] r. oraz z dnia 1 [...] r. (k. [...] i [...] akt sprawy) wezwał M. K. do przedłożenia: wyciągów lub wykazów z posiadanych przez Skarżącą kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, aktualnych dowodów (kopii rachunków) potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, takich jak opłaty za energię elektryczną, gaz oraz telefon - z ostatnich trzech miesięcy, kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 i 2011 pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, zeznania podatkowego Skarżącej za rok 2010 r. o wysokości uzyskanych dochodów z działalności gospodarczej, ewentualnie za pierwsze półrocze 2011 r., zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzających, iż Z. K., P. K. i A. K. są zarejestrowani jako osoby bezrobotne, a jeżeli nie, to zeznanie roczne tych osób z właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2010 r. ewentualnie za pierwsze półrocze 2011 r., kserokopii prawomocnego orzeczenia zasadzającego alimenty na M. K., kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 r. i 2011r.

8 M. K. w odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismami z dnia 18 [...] r. i 16 [...] r. (k. [...] i [...] akt sądowych), nadesłała kopie rachunków za usługi telekomunikacyjne (sierpień 2011 r. -[...] zł, październik 2011 r. - [...] zł, listopad 2011 r. -[...] zł), kopie rachunków za energię elektryczną (czerwiec 2011 r. - [...] zł, sierpień 2011 r. - [...] zł, październik 2011 r. - [...] zł), kopię ugody zobowiązującej do uiszczania alimentów na rzecz M. K. w wysokości [...] zł. Ponadto oświadczyła, że konta bankowego nie posiada.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 890/11 odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

10 W uzasadnieniu podkreślił, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni, zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że M. K. wraz z mężem i synem prowadzi wspólną działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Natomiast w sprzeciwie od postanowienia Skarżąca podała, że syn nie pracuje. Wezwana o nadesłanie zeznania podatkowego o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2011, ewentualnie za pierwsze półrocze 2011 r. Skarżąca żądanych dokumentów nie nadesłała. Oświadczyła także, że córka nie pracuje. Wezwana o nadesłanie zaświadczenia potwierdzającego czy córka jest bezrobotna, dokumentu tego nie przysłała. Mimo, że Skarżąca posiada nieruchomość o pow. 110 m² nie przedłożyła kserokopii decyzji podatku od nieruchomości za rok 2010 i 2011. Przesłane przez nią dokumenty tj. kopie rachunków za prąd i za usługi telekomunikacyjne oraz odpis ugody o alimenty na wnuka nie przedstawiają pełnego rzeczywistego obrazu o sytuacji materialnej Skarżącej. Rachunki, które płaci Skarżąca za usługi telekomunikacyjne oraz za energię elektryczną "nie należą do niskich". WSA stwierdził, iż M. K. w sposób wybiórczy nadesłała niektóre z dokumentów, o które była wzywana i nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jej sytuacja materialna była na tyle trudna, iż uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych.

11 M. K. zażaleniem z dnia 20 [...] r.(data nadania k. [...] akt sądowych) zaskarżyła w całości powyższe postanowienie i wniosła o jego zmianę i przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie "od obowiązku poniesienia opłaty od skargi". W uzasadnieniu podkreśliła, że stanowisko Sądu I instancji, jakoby Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów nie znajduje oparcia w faktach, ponieważ wszystkie dokumenty, jakie posiadała zostały przez nią przedłożone. Nie złożyła decyzji wymiarowej w zakresie podatku od nieruchomości, gdyż jej nie posiada. W ocenie Skarżącej, wielkość tego podatku nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreśliła, że przedstawiony stan rodzinny i majątkowy uzasadnia twierdzenie, że nie jest ona bez uszczerbku dla swojego utrzymania i utrzymania rodziny ponieść ciężaru opłaty sądowej.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.

14 Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna w sposób wyczerpujący przedstawić swój rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze. Sąd, na mocy art. 255 p.p.s.a., może wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń w przypadku, gdy przedstawione przez niego informacje uzna za niewystarczające dla prawidłowego rozpoznania wniosku. W przypadku, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy budzi wątpliwości co do jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Sąd I instancji, stosownie do art. 255 p.p.s.a., obowiązany jest wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. W wezwaniu należy sprecyzować, jakie dokumenty strona powinna złożyć, przy czym rodzaj tych dokumentów winien być dostosowany do sytuacji danej strony.

15 Sąd I instancji podjął czynności, o których mowa w art. 255 p.p.s.a., lecz Skarżąca nie wykonała w pełni zarządzenia Sądu z dnia 1 [...] r., gdyż nie przedłożyła zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzających, iż Z. K., P. K. i A. K. są zarejestrowaniu jako osoby bezrobotne. Nie przedłożyła także zeznania rocznego tych osób z właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2010 r. ewentualnie za pierwsze półrocze. Podała jedynie w piśmie z dnia 27 [...] r. (k. [...] akt sądowych) oraz w sprzeciwie z dnia 20 [...] r. (k. [...] akt sądowych), że "jest oczywistym, że córka i syn nie pracuje, skoro nie uzyskują dochodu". Nie przedłożyła również - pomimo wezwania - swojego zeznania podatkowego za rok 2010, ewentualnie za I półrocze 2011 r., a także kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 r. i 2011 r. Stwierdziła, że jej nie posiada.

16 W tym miejscu należy podkreślić, że czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec Skarżącego zastosowana (por: postanowienie NSA z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II GZ 90/09 dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

17 Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie uprawdopodobniła i nie udokumentowała szeregu okoliczności podnoszonych na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Nie przedstawiła dokumentów, które uprawdopodobniłyby, że jej sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, Sąd I instancji miał pełne podstawy ocenić wniosek jako niezasadny.

18 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie

19 art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.