Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., II GZ 491/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., II GZ 491/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 371/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił B. Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżąca Spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2013 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem.

3 W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż Spółka złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podała, że uzyskuje zysk umożliwiający utrzymanie zatrudnienia na dotychczasowym poziomie, natomiast rok 2011 zakończyła stratą. Ponadto jej obecny stan finansowy nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych.

4 Z oświadczenia o majątku i dochodach oraz z przedłożonych dokumentów wynikało, że kapitał zakładowy Spółki wynosił 50.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za rok 2011 – 57.480,52 zł. Zgodnie z bilansem za 2011 r., strata wyniosła 42.964,86 zł, natomiast przychód w 2011 r. wyniósł – zgodnie z rachunkiem zysków i strat – 450.651,23 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo według wyciągu bankowego z dnia 28 lutego 2013 r. wynosiło 28,52 zł. Do grudnia 2012 r. Spółka odnotowała przychód na poziomie 487.545,51 zł, ponosząc stratę w wysokości 71.309,63 zł. W styczniu 2013 r. przychód wyniósł 51.475,84 zł, strata – 887,63 zł.

5 Skarżąca dołączyła ponadto wyciągi bankowe, na których odnotowane zostały bieżące operacje. Z nadesłanych dokumentów wynikało także, że rachunek bankowy Spółki jest zablokowany do kwoty 24.360 zł.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 czerwca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy skarżąca argumentowała, iż jest stroną w 15 sprawach w tutejszym Sądzie, co wiąże się z ponoszeniem wysokich kosztów wpisów sądowych. Okoliczność ta w ocenie Spółki negatywnie wpływa na jej złą sytuację majątkową. Skarżąca podkreśliła, że wszystkie swoje przychody zmuszona jest wydatkować na bieżące utrzymanie i aktualną działalność. Nadto wskazała, że odnotowuje systematyczne straty i nie posiada możliwości płatniczych oraz nie jest w stanie ponieść wydatków w niniejszej sprawie. Potwierdzeniem strat Spółki były przedstawione na wcześniejszym etapie dokumenty. Sąd I instancji zauważył, iż strata na którą strona skarżąca się powoływała była jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznaczała natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkowała potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. O braku środków finansowych nie świadczy fakt posiadania niskiego salda na koncie oraz wskazano, iż rachunek zajęty w postępowaniu egzekucyjnym oznaczało stratę wszelkich wpłaconych środków do wysokości zajęcia, a brak stwierdzonych operacji finansowych na rachunku przy jednoczesnym wykazaniu przez stronę skarżącą miesięcznych przychodów w wysokości ok. 40.000 zł wskazywało jednoznacznie, że Spółka skarżąca dysponowała uzyskiwanymi środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego.

7 Konkludując powyższe rozważania Sąd I instancji stwierdził, że zestawienie danych rachunkowych z kwotą 400 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, pozwalało na przyjęcie założenia, iż koszty te nie przekraczają możliwości płatniczych skarżącej Spółki, wbrew temu co twierdziła.

8 Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik Spółki wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnienie Spółki od kosztów sądowych w całości. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił obrazę przepisów postępowania tj. art. 246 § 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) mającą wpływ na treść tego orzeczenia poprzez dowolne przyjęcie, że sytuacja materialna skarżącej Spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, podczas gdy swobodna, szczegółowa i wnikliwa analiza sytuacji materialnej skarżącej Spółki prowadzi do wniosku, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

11 Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie takie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony, bądź też budzi wątpliwości, strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

12 Skarżąca Spółka zarówno we wniosku PPF jak i w zażaleniu wskazała, na okoliczność odnotowywania systematycznie strat i nie posiadania możliwości płatniczych oraz pokrycia nieprzewidzianych wydatków w sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, iż strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego), a nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Trafnie zatem Sąd I instancji wskazał, że powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dokumentach źródłowych wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak wystarczających podstaw do przyjęcia, aby utraciła płynność finansową. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika nadto, że Sad I instancji zbadał wnikliwie sytuację materialną Spółki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka nie może się powoływać na fakt, iż wszystkie swoje przychody musi jak wskazał w zażaleniu pełnomocnik "wydatkować na bieżące utrzymanie i aktualną działalność, dlatego nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek dodatkowych i nieprzewidzianych kosztów, a takie właśnie koszty wystąpiły w przedmiotowej sprawie". W tym zakresie należy podkreślić, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.

13 W świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, o braku podstaw do przyjęcia, że skarżąca Spółka nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

14 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.