Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., II GZ 486/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., II GZ 486/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 89/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił B. Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżąca Spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2011 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

3 W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż Spółka złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podała, że uzyskuje zysk umożliwiający utrzymanie zatrudnienia na dotychczasowym poziomie, natomiast rok 2011 zakończyła stratą. Ponadto jej obecny stan finansowy nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych.

4 Z oświadczenia o majątku i dochodach oraz z przedłożonych dokumentów wynikało, że kapitał zakładowy Spółki wynosił 50.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za rok 2011 – 57.480,52 zł. Zgodnie z bilansem za 2011 r., strata wyniosła 42.964,86 zł, natomiast przychód w 2011 r. wyniósł – zgodnie z rachunkiem zysków i strat – 450.651,23 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo według wyciągu bankowego z dnia 28 lutego 2013 r. wynosiło 28,52 zł. Do grudnia 2012 r. Spółka odnotowała przychód na poziomie 487.545,51 zł, ponosząc stratę w wysokości 71.309,63 zł. W styczniu 2013 r. przychód wyniósł 51.475,84 zł, strata – 887,63 zł.

5 Skarżąca dołączyła ponadto wyciągi bankowe, na których odnotowane zostały bieżące operacje. Z nadesłanych dokumentów wynikało także, że rachunek bankowy Spółki jest zablokowany do kwoty 24.360 zł.

6 Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, iż z dokumentów dołączonych przez stronę skarżącą w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 242/13 (postanowienie z dnia 8 lipca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy) wynikało, że w 2012 r. Spółka osiągnęła przychód w wysokości 533.497,61 zł i poniosła stratę w kwocie 31.197,60 zł. Do końca marca 2013 r. przychód wyniósł 120.303 zł, strata – 27.232,31 zł. Z bilansu wynikało, że wartość środków trwałych na koniec 2012 r. wynosiła 37.430,93 zł, należności krótkoterminowe – 5.814 zł, zobowiązania krótkoterminowe – 135.530,21 zł.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 czerwca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy skarżąca argumentowała, iż odnotowuje systematyczne straty i nie posiada możliwości płatniczych oraz nie jest w stanie ponieść wydatków w niniejszej sprawie. Potwierdzeniem strat Spółki były przedstawione na wcześniejszym etapie dokumenty. Sąd I instancji zauważył, iż strata na którą strona skarżąca się powoływała była jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznaczała natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkowała potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Powstanie bowiem straty nie oznaczało utraty możliwości płatniczych. Uznano nadto, że o braku środków finansowych nie świadczy fakt posiadania niskiego salda na koncie oraz wskazano, iż rachunek zajęty w postępowaniu egzekucyjnym oznaczało stratę wszelkich wpłaconych środków do wysokości zajęcia, a brak stwierdzonych operacji finansowych na rachunku przy jednoczesnym wykazaniu przez stronę skarżącą miesięcznych przychodów w wysokości ok. 40.000 zł wskazywało jednoznacznie, że Spółka skarżąca dysponowała uzyskiwanymi środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego.

8 Konkludując powyższe rozważania Sąd I instancji stwierdził, że zestawienie danych rachunkowych z kwotą 360 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, pozwalało na przyjęcie założenia, iż koszty te nie przekraczają możliwości płatniczych skarżącej Spółki, wbrew temu co twierdziła.

9 Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik Spółki wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnienie Spółki od kosztów sądowych w całości. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił obrazę przepisów postępowania tj. art. 246 § 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) mającą wpływ na treść tego orzeczenia poprzez dowolne przyjęcie, że sytuacja materialna skarżącej Spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, podczas gdy swobodna, szczegółowa i wnikliwa analiza sytuacji materialnej skarżącej Spółki prowadzi do wniosku, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 337/12, którym oddalono zażalenie B. Spółki z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 89/12, odmawiające zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia NSA wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie był brak wykazania przez skarżącego niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania. NSA wskazał bowiem za Sądem pierwszej instancji, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą (notując znaczący przychód) i brak jest informacji, aby utraciła płynność finansową. Dokonując tej oceny NSA – tak jak i Sąd pierwszej instancji – uwzględnił okoliczność posiadania niskiego salda na koncie (uznając, że nie świadczy to o braku środków finansowych i przyjmując, że skoro mimo braku stwierdzonych operacji na rachunku spółka wykazuje miesięczne przychody w wysokości ok. 40 000 zł, to dysponuje uzyskiwanymi środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego), a także przyjął, że mimo wykazywanych strat spółka jest w stanie opłacić koszty sądowe.

12 Wskazane wyżej prawomocne postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.

13 Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

14 We wniosku o przyznanie prawa pomocy, będącym przedmiotem oceny w zaskarżonym obecnie postanowieniu, a także w nadesłanych dokumentach skarżąca spółka przytoczyła te same argumenty i tego samego rodzaju okoliczności, jakie były już przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 2 sierpnia 2012 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy oraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2013 r., oddalającym zażalenie na wspomniane orzeczenie WSA. Skarżąca nie wykazała zatem, by zaszła zmiana okoliczności, która uzasadniałaby odstąpienie od wcześniejszej oceny w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie.

15 Wprawdzie Sąd pierwszej instancji – zamiast orzec na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (poprzez odmowę zmiany postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy) – odniósł się ponownie do wszystkich argumentów i oświadczeń strony zawartych w nowym wniosku o przyznanie prawa pomocy i w efekcie przytoczył swoje poprzednie stanowisko, odmawiając przyznania prawa pomocy na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest w istocie taki sam.

16 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.