Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., II GZ 144/09

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., II GZ 144/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 763/07 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 763/07 oddalił wniosek E. M. o wyłączenie Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego P. L..

3 Sąd wskazał, że w dniu 4 grudnia 2008 r. sędzia NSA P. L. złożył pisemne wyjaśnienia, z których wynika, że nie zachodzą przewidziane w art. 19 p.p.s.a przesłanki wyłączenia sędziego z urzędu. Sędzia podniósł, że przedmiotem jego wypowiedzi była prośba o pouczenie pełnomocnika skarżącej o zasadach zabierania głosu. Nadto oświadczył, iż nie zna stron ani ich pełnomocników.

4 W odpowiedzi na wezwanie Sądu o uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia sędziego, pełnomocnik skarżącej złożył obszerne pismo, w którym oświadczył, iż zdanie, które stanowi podstawę jego wniosku, brzmiało "powiedzcie temu człowiekowi, żeby przestał gadać". Pełnomocnik skarżącej uznał tę wypowiedź za obraźliwą i świadczącą o stronniczości sędziego. Jego zdaniem sędzia już wcześniej wypowiadał się w sposób "niepokojący", o czym miał świadczyć ton jego głosu. Zdaniem pełnomocnika wypowiedź sędziego świadczyć może o tym, iż ma on już wyrobiony pogląd na sprawę. Zachowanie sędziego pełnomocnik odebrał jako obraźliwe i naruszające jego dobra osobiste. Jako podstawę wniosku podano art. 19 k.p.a.

5 W ocenie Sądu I instancji, pełnomocnik skarżącej nie wykazał, by w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego. Same odczucia pełnomocnika, iż sędzia nie jest bezstronny oraz przypuszczenie o negatywnym nastawieniu sędziego orzekającego w sprawie, bez rzeczowego uprawdopodobnienia w tym zakresie, musi skutkować oddaleniem wniosku. Sędzia ustosunkowując się do wniosku o wyłączenie, złożył oświadczenie, z którego wynika, iż nie zna stron ani ich pełnomocników tak, więc nie łączą go z pełnomocnikiem skarżącej żadne stosunki mogące mieć wpływ na orzekanie w sprawie. Ponadto jego uwaga do Sędziego Przewodniczącego miała na celu zdyscyplinowanie pełnomocnika. Nie sposób również przyjąć, iż słowo "człowiek" użyte przez sędziego ma charakter obraźliwy.

6 Zdaniem Sądu wniosek nie wskazuje na przesłanki mogące świadczyć o jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego orzekającego w sprawie, a stanowi głównie wyraz niezadowolenia z obowiązującego w Polsce prawa i sądownictwa. Istota i przesłanki instytucji wyłączenia sędziego wynikające z art. 19 p.p.s.a. nie mogą dotyczyć innych kwestii jak tylko osobistych powiązań danego sędziego ze stroną postępowania, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.

7 W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wskazała, że podstawą do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest subiektywne odczucie, że sędzia P. L. nie jest osobą bezstronną i jego udział w postępowaniu nie daje gwarancji prowadzenia postępowania z zagwarantowaniem równych praw obu stronom postępowania.

8 Strona wskazała, że w czasie zgłaszania przez przedstawiciela skarżącej kolejnych wniosków formalnych, to głównie sędzia P. L. zabierał głos i zadawał pytania, które świadczyły o negatywnym nastawieniu pana sędziego do zgłaszającego te wnioski I. M..

9 Sędzia L. w sposób ironiczny i cyniczny potraktował wniosek strony dotyczący powołania biegłego psychologa społecznego. Ponadto "w sposób wręcz antypatyczny i arogancki podgrzewał atmosferę na sali, jakby nie rozumiejąc istoty zagadnienia".

10 W ocenie strony sędzia L. dobrze wiedział jak powinien zostać sporządzony protokół z rozprawy, aby nie można było mu zarzucić nieodpowiedniego zachowania, zadbał o odpowiednie zapisy w tym protokole.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

13 Przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego była sprawa zgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 763/07.

14 Na wstępie wskazać należy, że instytucja wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w art. 18 – 24 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

15 Wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy może nastąpić z mocy samej ustawy w przypadkach przewidzianych w art. 18 p.p.s.a. lub też na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) w sytuacji, gdy między sędzią a jedną ze stron (lub jej przedstawicielem) zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż nie wszystkie stosunki osobiste między stroną lub jej przedstawicielem mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy, lecz tylko takie, które w oparciu o obiektywne okoliczności mogą wywoływać wątpliwości co do jego bezstronności. Należy uznać, iż o osobistym charakterze stosunku łączącego sędziego ze stroną decyduje rodzaj jego emocjonalnego zaangażowania w odniesieniu do strony postępowania sądowoadministracyjnego. Jako przykłady w orzecznictwie wskazuje się przyjaźń, nienawiść, więź rodzinną, powiązania majątkowe i gospodarcze oraz ujawnioną niechęć lub sympatię do strony albo faworyzowanie jednej ze stron (postanowienie SN z dnia 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNP 1997, nr 4, poz. 59).

16 Zgodnie z art. 20 § 1 powołanej ustawy, wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodobniając przyczyny wyłączenia. Wyłączenie sędziego ma charakter obligatoryjny w tym sensie, że wystąpienie przesłanek określonych w przepisach dotyczących wyłączenia sędziego obliguje Sąd do wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy. Jednak, zgodnie z treścią art. 20 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to przede wszystkim na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia.

17 W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji słusznie i w oparciu o przepisy obowiązującego prawa wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego, jednakże skarżący przyczyn tych nie uprawdopodobnił Sąd przyjął wyjaśnienia sędziego NSA P. L., z których również nie wynikało, że zachodzą przesłanki skutkujące wyłączeniem sędziego od udziału w sprawie.

18 W oparciu o przeprowadzone czynności Sąd zasadnie stwierdził, że samo odczucie pełnomocnika, że sędzia nie jest bezstronny oraz przypuszczenie o negatywnym nastawieniu sędziego orzekającego w sprawie, bez rzeczowego uprawdopodobnienia w tym zakresie, musi skutkować oddaleniem wniosku.

19 Sąd I instancji, zgodnie z istotą sprawiedliwej procedury sądowej, zapewnił skarżącemu prawo do wysłuchania w sprawie, poprzez wezwanie go do wskazania okoliczności mogących mieć wpływ na bezstronność sędziego. Ponadto Sąd w czytelny sposób przedstawił motywy rozstrzygnięcia w sprawie. Nie można zatem rozstrzygnięciu Sądu I instancji postawić zarzutu dowolności i arbitralności przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego.

20 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.