Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2008 r., II GSK 96/08

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2008 r., II GSK 96/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. P. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 6 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 213/06 w sprawie ze skargi S. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 213/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę S. P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2005 r., znak Kol.Odw [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

3 Sąd I instancji przedstawiając w uzasadnieniu orzeczenia stan sprawy podał, że wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2005 r. S. P. Sp. z o.o. (dalej nazywana również: spółka) wystąpiła do Zarządu Dróg i Komunikacji w K. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na działce nr [...] przy ul. P. w K. celem dalszego umieszczenia na nim reklamy o powierzchni 12x3 m. Planowany okres zajęcia pasa drogowego został określony przez wnioskodawcę na 1 czerwca 2005 r. – 31 maja 2006 r.

4 Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Prezydent Miasta K. na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., odmówił wydania spółce zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia tablicy reklamowej we wskazanym przez wnioskodawcę miejscu na terenie skrzyżowań ul. P., ul. S. i ul. H. w K. z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Odnosząc się do stwierdzonej przyczyny uzasadniającej wydanie decyzji odmownej, Prezydent Miasta K. wyjaśnił, że proponowane miejsce umieszczenia reklamy znajduje się w środku ruchliwego skrzyżowania, gdzie uczestnicy ruchu drogowego muszą wybrać właściwe pasy ruchu. Kierowcy zwracając uwagę na reklamę na terenie skrzyżowania mogą dokonywać wymuszonej nagłej zmiany pasa ruchu, zagrażając w ten sposób innym uczestnikom ruchu.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że decyzja w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, podejmowana na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o drogach publicznych, ma charakter uznaniowy. Uzasadnienie odmowy silnym natężeniem ruchu na skrzyżowaniu nie stanowi przekroczenia granic swobodnego uznania. W ocenie organu, uzasadnione jest przy tym twierdzenie, że sporna tablica reklamowa o wymiarach 12x3 m będzie dominować nad znajdującymi się na terenie skrzyżowania znakami drogowymi.

6 Spółka S. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. żądając zmiany zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Spółka podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko, że tablica reklamowa nie będzie zagrażała bezpieczeństwu kierowców, ponieważ skrzyżowanie ulic P., S. i H.jest rozległym terenem, a sama reklama nie absorbuje tak znacząco uwagi kierowców.

7 Oddalając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyjaśnił, że na gruncie ustawy o drogach publicznych, stanowiącej materialnoprawną podstawę kontrolowanych przez Sąd rozstrzygnięć, dokonywanie w pasie drogowym czynności, które mogłyby zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego jest zabronione, (art. 39 ust. 1 cyt. ustawy). W szczególności zabronione jest umieszczanie urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego Na odstąpienie od tych zakazów w indywidualnych przypadkach może zezwolić właściwy zarządca drogi (art.20 pkt 8, art. 39 ust. 3, art. 40 ustawy). Zasadą jest niewykorzystywanie pasa drogowego dla celów niezwiązanych z ruchem drogowym, zaś ewentualna zgoda na umieszczenie reklamy jest od tej zasady wyjątkiem. Ustawa o drogach publicznych przerzuca na wnioskodawcę ciężar dowodu, że określona reklama nie stanowi zagrożenia czynnego utrudnienia w ruchu drogowym. Takiego dowodu w rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, skarżąca spółka jednakże nie przedstawiła, ograniczając się do niczym nie popartego twierdzenia, iż jej tablica reklamowa nikomu nie zagraża.

8 Sąd stwierdził, że organy obu instancji orzekające w sprawie prawidłowo uzasadniły odmowną decyzję oceną organizacji i natężenia ruchu drogowego. Dlatego też, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie wykazała cech arbitralności wykluczonej przez art. 7 Konstytucji RP i art. 107 § 3 k.p.a. Wcześniejsza umowa cywilnoprawna z poprzednim właścicielem działki, jak wyjaśnił Sad, nie mogła być argumentem, ani kryterium oceny zaskarżonej decyzji, gdyż warunki wydania decyzji w kontrolowanej sprawie wyznaczało prawo administracyjne (ustawa o drogach publicznych). Wcześniejsza lokalizacja tablicy w tym samym miejscu nie tworzyła dla strony roszczenia do uzyskania zezwolenia na okres następny.

9 Strona nie postawiła żadnych zarzutów proceduralnych pod adresem zaskarżonej decyzji, sam Sąd również nie dostrzegł takich uchybień, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi na zasadzie art.145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.

10 W skardze kasacyjnej S. P. Sp. z o.o. zaskarżyła w całości powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

11 Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca spółka zarzuciła:

12 1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie, że decyzja w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na ustawienie tablicy reklamowej nie była decyzją arbitralną i stwierdzenie, że była to decyzja mieszcząca się w granicach uznaniowości;

13 2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych polegające na zastosowaniu do przedmiotowego stanu faktycznego art. 39 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, zamiast art. 38 ust. 1 tejże ustawy, który odnosi się do obiektów już znajdujących się na pasie drogowym;

14 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do argumentów zgłoszonych przez skarżącą spółkę;

15 4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 135 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji SKO i niepodjęcie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa, co skutkowało pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem prawa, o którym mowa wyżej;

16 5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji SKO, pomimo wydania jej przez ten organ z naruszeniem następujących przepisów:

17 - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

18 - art. 138 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieprzekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi I instancji pomimo, że prawidłowe rozstrzygnięcie w tej sprawie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części;

19 - art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wynikające z faktu, że SKO nie wyjaśniło w sposób wyczerpujący przyczyn, dla których uznało, że w przedmiotowym stanie sprawy niedopuszczalnie jest wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

20 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca spółka stwierdziła, że nie zgadza się z przyjętymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. ustaleniami, iż organy orzekające w rozpoznawanej sprawie w sposób wszechstronny rozważyły wszelkie okoliczności faktyczne i prawne. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, nie można bowiem uznać za tak kwalifikowane rozważenie wskazanych okoliczności powołania się przez organy administracji jedynie na dane o natężeniu ruchu drogowego, i co więcej - dane pochodzące z roku 2001. W niniejszej sprawie, konieczne było, zdaniem spółki, powołanie się chociażby na dane dotyczące nie tylko natężenia ruchu, ale bardziej miarodajne z punktu widzenia określenia stopnia zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego - dane na temat ilości wypadków komunikacyjnych na danym obszarze. Zdaniem skarżącej, wadliwe i niedopuszczalne było ponadto powoływanie się przez organy przy wydawaniu decyzji uznaniowych na tak nieostre pojęcia, jak przykładowo: "jezdnie posiadające parę pasów ruchu", "rozległe skrzyżowanie", "cała infrastruktura oznakowań drogowych". Zaniechanie wyjaśnienia powyższych pojęć oraz przytoczenia określonych danych szczegółowych przez organ administracji w uzasadnieniu powoduje, że decyzja administracyjna staje się decyzją w gruncie rzeczy arbitralną i dowolną.

21 Skarżąca zwróciła uwagę, iż w rozpoznawanym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. powinien był przyjąć, jako podstawę rozstrzygnięcia, art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, nie zaś art. 39 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 3 tejże ustawy. Przepisy art. 39 ust. 1 pkt 1 oraz 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, zdaniem skarżącej, mają bowiem zastosowanie tylko i wyłącznie do umieszczania na pasie drogowym nowych obiektów i urządzeń, nie odnoszą się natomiast do urządzeń i obiektów znajdujących się na pasie drogowym w momencie, kiedy nie był on jeszcze częścią pasa drogowego, tak jak to miało miejsce w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie.

22 Spółka zarzuciła również Sądowi nieodniesienie się do wszystkich argumentów podniesionych w skardze na decyzję SKO, dotyczących konkretnego usytuowania tablicy reklamowej, rozmiaru placu, czy też usytuowania sygnalizacji świetlnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ogóle nie ustosunkował się również do argumentów zawartych w dodatkowym piśmie z dnia 2 marca 2006 r., w którym spółka wskazała między innymi na brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 39 ust. 1 pkt 1 i art. 39 ust. 2 ustawy o drogach publicznych.

23 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

24 Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

25 W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego -wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w związku z oparciem skargi kasacyjnej na obydwu podstawach wymienionych w treści art. 174 p.p.s.a., w pierwszej kolejności wymagają rozważenia zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

26 Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji normy art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, iż przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji publicznej, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji nie uchybił obowiązkom wynikającym z treści przytoczonego wyżej przepisu prawa. Uzasadnienie wyroku zawiera bowiem zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, w którym Sąd I instancji przedstawił zarówno to co działo się przed organami administracji publicznej, jak i przedstawił stan faktyczny sprawy, który został przyjęty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oraz wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.

27 Wskazując na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., strona składająca skargę kasacyjną podniosła, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia tej normy prawnej poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo przeprowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego z uchybieniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 138 k.p.a. W tym miejscu stwierdzić należy, że strona skarżąca w skardze skierowanej do Sądu I instancji nie stawiała organom administracji publicznej zarzutu związanego z wadliwą oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego lub brakiem tej oceny, a jedynie podniosła, iż organ administracji publicznej nie wziął pod uwagę konkretnego miejsca, w którym została usytuowana tablica reklamowa. Oznacza to, że strona skarżąca w sposób mało precyzyjny zgłosiła zarzut dotyczący braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Pismo uzupełniające skargę, o którym mowa w skardze kasacyjnej, zawiera argumentację, która ma w ocenie skarżącej strony uzasadniać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył przepisu art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bowiem zasadnie przyjął, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przez organ administracji publicznej zasad postępowania, a w szczególności trafnie Sąd I instancji ocenił, że organ administracji publicznej zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku, a tym samym brak było podstaw do przyjęcia, iż organ odwoławczy winien zastosować kasacyjne rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 k.p.a. Również jako bezzasadny uznać należy zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 135 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera żadnego uzasadnienia zgłoszonego zarzutu. Z treści art. 176 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo wskazywać, do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego doszło w ocenie strony skarżącej, oraz na czym polegało naruszenie wskazanych norm prawnych, a w przypadku zarzutu naruszenia norm procesowych należy wykazać, że to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

28 W zakresie odnoszącym się do zarzutów wskazujących na naruszenie prawa materialnego podkreślić należy, że przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej był wniosek firmy S. P. spółka z o.o. w W. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. W tym miejscu należy przypomnieć, że strona skarżąca postawiła tablicę reklamową na spornym gruncie w oparciu o umowę cywilną zawartą z poprzednim właścicielem tego gruntu w okresie czasu, gdy grunt ten nie stanowił pasa drogowego. Istniał więc określony stosunek obligacyjny łączący osobę fizyczną i spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Stosunek prawny łączący oba te podmioty wygasł, a jednocześnie nastąpiła zmiana po stronie właściciela gruntu, na którym była usytuowana tablica reklamowa. Ponadto wraz ze zmianą właściciela gruntu nastąpiła zmiana w zakresie przeznaczenia tego gruntu, który został włączony do pasa drogowego. Nastąpiła więc całkowita zmiana sytuacji prawnej i faktycznej dotyczącej tegoż gruntu. W szczególności należy podkreślić, że wygasły uprawnienia spółki do korzystania z gruntu w oparciu o w/w umowę cywilną. Ocena tej nowej sytuacji prawnej i faktycznej dotyczącej tegoż gruntu ma charakter pierwotny w odniesieniu do praw i obowiązków związanych z wykorzystaniem gruntu stanowiącego pas drogowy będący własnością gminy. Przepis art. 39 ust. 1 ustawy o drogach publicznych ustanawiał zasadę, według której zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Precyzując tę zasadę ustawodawca w art. 39 ust. 1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy stwierdził, że zabrania się w pasie drogowym lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Natomiast w art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji zaskarżonej do Sądu I instancji, ustawodawca sformułował wyjątek od przedstawionej wyżej zasady stwierdzając, iż tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi. Poza sporem pozostaje okoliczność, że decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych mają charakter uznaniowy. W tym miejscu podkreślić więc należy, że sądy administracyjne mają ograniczony zakres kontroli decyzji uznaniowych, sprowadzający się do badania czy przy wydawaniu decyzji zostały dochowane wszelkie reguły proceduralne związane z jej wydaniem oraz czy wydana decyzja nie posiada znamion decyzji dowolnej. Przepis art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych zaostrzył uznaniowe przypadki wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego do szczególnie uzasadnionych wypadków z punktu widzenia ochrony dóbr wskazanych w art. 39 ust. 1 ustawy. W omawianym zakresie Sąd I instancji trafnie ocenił, iż brak jest podstaw do przyjęcia, aby zaskarżona decyzja była decyzją dowolną.

29 Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można podzielić stanowiska strony składającej skargę kasacyjną, aby w tym stanie faktycznym nie było podstaw do wskazania, jako podstawy materialnej rozstrzygnięcia przepisu art. 39 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Powołany przez skarżącego przepis art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych nie znajduje w tej sprawie zastosowania. Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy cywilnej oraz w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, jak również w dacie orzekania przez Sąd I instancji, instalowanie tablic i urządzeń reklamowych nie wymagało pozwolenia na budowę. Jest to więc sytuacja inna od tej jaką mamy wówczas, gdy określony podmiot wybudował na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę budynek bądź inny obiekt, na budowę którego wymagane jest pozwolenie na budowę. Jednocześnie stwierdzić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę w tym składzie, treść art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych wskazuje, że pozostawienie w dotychczasowym stanie istniejących w pasie drogowym obiektów budowlanych i urządzeń niezwiązanych z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, odnosi się do stanu fizycznego wymienionych obiektów i urządzeń. Faktem jest, iż ustawodawca wprost nie określił o jaki stan obiektów i urządzeń chodzi, ale biorąc pod uwagę treść art. 38 ust. 2 i ust. 3 ustawy o drogach publicznych uznać należy, że skoro dla przebudowy lub remontu tych obiektów i urządzeń wymagana jest zgoda zarządcy drogi w formie decyzji administracyjnej, to usytuowanie reklamy na gruncie prywatnym bez konieczności uzyskiwania pozwolenia na budowę, rodzi obowiązek uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, po wygaśnięciu uprawnień do zajmowania gruntu wynikających z umowy cywilnej i po włączeniu tegoż gruntu do pasa drogowego. Taki stan rzeczy jest związany także z tą okolicznością, iż dla podmiotu posiadającego prawa do tablicy reklamowej, jest to nowa sytuacja prawna i faktyczna, powstała po wygaśnięciu jej prawa do gruntu wynikającego z wcześniejszej umowy cywilnej zawartej z osobą fizyczną, jako poprzednim właścicielem gruntu, a więc jest to sytuacja pierwotna w stosunku do obowiązków wynikających dla tego podmiotu po przekształceniach własnościowych oraz przekształceniach w zakresie przeznaczenia gruntu zajmowanego pod tablicę reklamową. Z tych względów i ten zarzut skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.

30 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.