Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 r., II GSK 930/10

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 r., II GSK 930/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Paulina Piasecka po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1985/09 w sprawie ze skargi T. J. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1985/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę T. J. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia poza granicami kraju.

3 Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Dyrektor Ś. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K., działając na podstawie art. 25, art. 26 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach oraz w związku z art. 104 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku T. J. odmówił przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia w Belgii. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 13 lipca 2009 r. Pismem datowanym na dzień 24 lipca 2009 r., a złożonym w Ś. Oddziale Wojewódzkim NFZ w K. 27 lipca 2009 r. skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji.

4 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W uzasadnieniu, powołując się na art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach stwierdził, że termin do wniesienia przedmiotowego odwołania upłynął w dniu 20 lipca 2009 r. Podkreślił też, że skarżący w zaskarżonej decyzji został prawidłowo pouczony przez organ I instancji o przysługującym terminie do wniesienia odwołania, który wynosił siedem dni. Ponadto, nie złożył też wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym uprawdopodobniłby, iż uchybienie terminu do jego wniesienia nastąpiło bez jego winy.

5 T. J. zaskarżył powyższe postanowienie wskazując, że czuje się poszkodowany odmową refundacji kosztów leczenia oraz odmową rozpatrzenia jego odwołania. Podał też przyczyny uchybienia terminu do jego wniesienia.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę skarżącego uznając ją za niezasadną. Wskazał, że w rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. wynosił, zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach, siedem dni i upłynął 20 lipca 2009 r. Skarżący natomiast wniósł odwołanie w dniu 27 lipca 2009 r. Nie kwestionował daty otrzymania decyzji, jak również ustalonej przez organ daty wniesienia odwołania. Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zasadnie więc Prezes NFZ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r.

7 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. J., zaskarżając go w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 z późń. zm.) poprzez zaniechanie zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w trybie wskazanym w tym przepisie w przedmiocie zbadania zgodności art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach z art. 2 Konstytucji RP i zastosowania go w niniejszej sprawie, gdyż na skutek tego zaniedbania niezgodnego z wyżej wskazanym przepisem Konstytucji oraz art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oddalono skargę z jednoczesnym stwierdzeniem, że skarżący powinien wnieść odwołanie od decyzji w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia.

8 W związku z powyższym kasator wniósł o:

9 - przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w przedmiocie zbadania zgodności art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach z art. 2 Konstytucji RP z uwagi na ich sprzeczność z zasadą demokratycznego państwa prawnego,

10 - zmianę w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2010 r., po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach z art. 2 Konstytucji RP oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. z dnia [...] czerwca 2009 r.,

11 - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w łącznej kwocie 1.000,00 zł.

12 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślił, że zaskarżone postanowienie Prezesa NFZ opiera się na przepisach prawa sprzecznych z art. 2 Konstytucji RP. Określony w art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach 7-dniowy termin do wniesienia odwołania jest zbyt krótki do rzeczowego przedstawienia argumentów, nie uwzględnia wielu sytuacji i jest sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Skarżący bezpośrednio po doręczeniu w dniu 13 lipca 2009 r. odmownej decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ zmuszony był wyjechać na kontynuowanie leczenia do Belgii. Nie z własnej winy odwołanie wniósł bezpośrednio po powrocie do kraju w dniu 27 lipca 2009 r., w przekonaniu o jego poprawności co do wymogów formalnych. Zasadą jest, że postępowanie o zwrot kosztów leczenia za granicą dotyczy bardzo ciężkich chorób, które z wielu powodów, niezależnych od ubiegających się o zwrot pacjentów, nie mogą być leczone w Polsce. Postępowania o zwrot kosztów leczenia, tak jak w jego przypadku, zbiegają się z koniecznością wyjazdu na leczenie za granicę, co wiąże się dla takich osób z niekorzystnymi skutkami w postaci uchybienia bardzo krótkiego terminu do wniesienia odwołania lub dokonanie innych czynności postępowania. Pozornie tylko wyznaczony ustawowo 7-dniowy termin na wniesienie odwołania jest podyktowany potrzebą szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Przypadek skarżącego wskazuje, że termin ten jest bardzo niekorzystny dla wnioskodawców, którzy z powodu fizycznych dolegliwości oraz innych zbiegów okoliczności zwyczajnie nie ze swojej winy uchybiają wskazanemu terminowi. W istocie zabezpieczenie praw pacjentów mające na celu sprawne orzeczenie o zwrocie kosztów leczenia za granicą powinno zostać rozstrzygnięte w każdy inny sposób bez skracania typowego 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania określonego w k.p.a.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

15 Na wstępie należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyrok Sądu I instancji, a nie ponowne rozpoznanie sprawy. Kontrola ta prowadzona jest w zakresie wyznaczonym przez przepis art. 183 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a jedynie nieważność postępowania bierze pod uwagę z urzędu. Pod względem formalnym wniesiona skarga kasacyjna odpowiada przepisom postępowania, ponieważ spełnia wymogi pisma procesowego, jak również zawiera sformułowanie zarzutu i jego uzasadnienie, a zatem podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Natomiast nie może być uwzględniona z uwagi na jej bezzasadność merytoryczną. Wywody skargi kasacyjnej o charakterze postulatu, że wojewódzki sąd administracyjny zaniechał zwrócenia się z pytaniem prawnym w trybie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym do Trybunału Konstytucyjnego, nie mogą stanowić skutecznej podstawy skargi kasacyjnej, o której mowa w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Strona może natomiast zarzucić naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie przepisu sprzecznego z Konstytucją. Zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący nie podniósł. Ponadto art. 3 ww. ustawy o Trybunale Konstytucyjnym nie zobowiązuje sądu, a jedynie daje możliwość przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego, w sytuacji jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygniecie sprawy toczącej się przed sądem. To wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi. Skarżący zatem nie legitymuje się uprawnieniem do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu ( por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt I GSK 944/09 , LEX nr 594760, wyrok WSA z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II SA/Ol 861/07, LEX nr 303725).

16 Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.