Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2018 r., II GSK 885/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2018 r., II GSK 885/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 17 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 662/17 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 662/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Następnie pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania wydanych w tej sprawie decyzji.

4 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 885/18 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

5 Pismem z dnia 6 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego poinformował Naczelny Sąd Administracyjny, że w dniu 9 lipca 2018 r. A.B. zmarł, na dowód czego pełnomocnik załączył kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu wnosząc o podjęcie stosownych działań przez Sąd w związku z zaistniałą sytuacją.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.

8 Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie nakładająca na skarżącego karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

9 Wymaga w tym miejscu przypomnienia, że w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa. Oznacza to, że prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu szeroko rozumianego prawa administracyjnego (np. art. 97 Ordynacji podatkowej), co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 524/10, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej mogą również występować takie sytuacje faktyczne, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą dotykać sfery prawnej innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji Sąd musi ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1438/14, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

10 Jak podkreśla się w orzecznictwie, przykładowo, postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie nałożenia kary za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, co do zasady dotyczy praw i obowiązków o charakterze nieprzechodnim, ponieważ nie można nałożyć kary na kogoś, kto nie popełnił czynu zabronionego, a więc np. na spadkobiercę, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że wynik postępowania w przedmiocie nienależnej kary pieniężnej uiszczonej przez spadkodawcę dotyczy interesu prawnego jego spadkobierców, gdyż przechodzi na nich ewentualny zwrot takiej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 267/07, dostępne na: www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

11 Kara pieniężna wymierzona przez organ administracji publicznej w drodze decyzji nie wchodzi do spadku, ponieważ nie ma charakteru należności cywilnoprawnej (por. uchwała SN z dnia 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92, z glosą Z. Leońskiego opubl. OSP 1993/3/56). Kara pieniężna jako instrument władztwa administracyjnego jest skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Tego rodzaju odpowiedzialność administracyjna konkretyzuje się w przypadku naruszenia prawa lub obowiązków nałożonych na określony podmiot. Kara administracyjna stanowi środek przymusu służący zapewnieniu realizacji wykonawczo zarządzających zadań administracji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. P 19/06).

12 W rozpoznawanej sprawie nie miało przy tym znaczenia, że kara pieniężna została nałożona na skarżącego, jako osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą. W razie śmierci spadkodawcy prowadzącego działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji takiej działalności, jego spadkobiercy wstępują w prawa i obowiązki spadkodawcy w ramach stosunków pracy z pracownikami zatrudnionymi przez zmarłego (uchw. SN z dnia 22 lutego 1994 r., I PZP 1/94, opubl. OSNC 1994/9/172). Na spadkobierców osoby prowadzącej działalność gospodarcza przechodzą bowiem – zgodnie z ogólnymi zasadami prawa spadkowego – wszelkie prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym z działalnością tą związane, które nie gasną z chwilą śmierci danego podmiotu (por. A. Kidyba (red.) E. Niezbecka, Komentarz do art. 922 k.c., uwaga 60, LEX 2015).

13 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych i innych ustaw ma bez wątpienia charakter publicznoprawny. Powstanie tego obowiązku jest bowiem konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa przez określony podmiot. Kara pieniężna nałożona na A.B. decyzją administracyjną dotyczy wyłącznie praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, więc brak jest następstwa prawnego w tej sprawie. Oznacza to, że kara nałożona na A.B. za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, którego dopuścił się skarżący w przypadku jego zgonu nie mogłaby być wymierzona innemu podmiotowi (por.: NSA w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 944/14).

14 Należy przy tym podkreślić - a co wymagało rozważenia z punktu widzenia interesu ewentualnych spadkobierców skarżącego - w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna wymierzona skarżącemu zaskarżoną decyzją nie została wykonana. Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał bowiem jej wykonanie postanowieniem z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 885/18.

15 Przedstawione powyżej argumenty uzasadniają stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie ziściła się przesłanka z art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skutkująca umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na śmierć skarżącego. Fakt zaś, że wymierzona skarżącemu zaskarżoną decyzją kara pieniężna z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry nie została wykonana oznacza, że spadkobiercy skarżącego nie mieliby interesu we wstąpieniu do niniejszego postępowania.

16 Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.