Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2019 r., II GSK 740/17
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2019 r., II GSK 740/17Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3012/15 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. K. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3012/15, oddalił w całości skargę A. K. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] września 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych.
3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. K., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
4 Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
5 1. prawa materialnego, tj.: poprzez błędną wykładnię przepisu art. 96 ust. 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 ze zm.; dalej: ustawa o ofercie publicznej), polegającą na przyjęciu, iż "art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie nie wymaga aby decyzja o nałożeniu kary na członka zarządu miała walor ostateczności" oraz że "norma prawna powyższego przepisu zostaje spełniona już w chwili doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej", co spowodowało w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na jego niezastosowaniu i uznanie, że nałożenie kary pieniężnej na Skarżącego nastąpiło przed upływem przedawnienia, podczas gdy nałożenie tej kary nastąpiło w istocie po upływie przedawnienia, tj. po upływie 6 miesięcy od wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie publicznej;
6 2. prawa procesowego, tj.:
7 1) przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez nieuchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy została ona wydana pomimo bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na upływ 6 miesięcznego terminu przedawnienia z art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej;
8 2) przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku należytego uzasadnienia wyroku, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia, jakimi motywami kierował się w zaskarżonym wyroku Sąd, rozpatrując zarzut skargi w zakresie naruszenia art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej polegający na nałożeniu kary pieniężnej po okresie przedawnienia i przyjmując, że "art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie nie wymaga aby decyzja o nałożeniu kary na członka zarządu miała walor ostateczności" oraz że "norma prawna powyższego przepisu zostaje spełniona już w chwili doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej";
9 3) przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. Nr 157, poz. 1119 ze zm.; powoływanej dalej jako: ustawa o nadzorze), poprzez nieuchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej decyzji, pomimo naruszenia przez organ administracji powołanych wyżej przepisów postępowania i niezawarcie w zaskarżonej decyzji Komisji Nadzoru Finansowego uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz uzupełnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Nadzoru Finansowego o uzasadnienie przez osobę niebędącą organem, a więc do tego nieuprawnioną;
10 4) przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze poprzez nieuchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej decyzji, pomimo naruszenia przez organ administracji powołanych wyżej przepisów postępowania i zamieszczenie w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Nadzoru Finansowego istotnego składnika decyzji - jej uzasadnienia, które nie pochodzi od organu uprawnionego do jej wydania,
11 - co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
12 Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
14 Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
15 Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
16 Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
17 Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
18 Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjne sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które nie mogą być uznane za usprawiedliwione. Podkreślenia przy tym wymaga, że
19 niektóre zarzuty naruszenia przepisów postępowania są ściśle powiązane z zarzutami naruszenia prawa materialnego i w związku z tym w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu materialnoprawnego.
20 Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej poprzez błędną wykładnię przepisu polegającą na przyjęciu, iż "art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie nie wymaga aby decyzja o nałożeniu kary na członka zarządu miała walor ostateczności" oraz że "norma prawna powyższego przepisu zostaje spełniona już w chwili doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej", co zdaniem kasatora spowodowało w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na jego niezastosowaniu i uznanie, że nałożenie kary pieniężnej na Skarżącego nastąpiło przed upływem przedawnienia, podczas gdy nałożenie tej kary nastąpiło w istocie po upływie przedawnienia, tj. po upływie 6 miesięcy od wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie publicznej oraz ściśle z nim powiązanego zarzutu naruszenia prawa procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez nieuchylenie przez WSA zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy została ona wydana pomimo bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na upływ 6 miesięcznego terminu przedawnienia z art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej należy zauważyć, iż nie ma wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie występuje sytuacja, gdy upływ terminu przedawnienia nastąpił w trakcie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W obrocie prawnym występuje zatem nieostateczna decyzja organu, w której doszło do nałożenia na jednostkę określonego obowiązku – kary administracyjnej. Analizując wskazaną sytuację procesową należy wziąć pod uwagę, że formułując przepisy o przedawnieniu ustawodawca posługuje się w tym przypadku swoistym zwrotem, stanowiąc w art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona po upływie wyznaczonego w tym przepisie okresu czasu (kara taka nie może być nałożona, jeżeli od wydania decyzji zawierającej tzw. sankcję pierwotną wydaną wobec emitenta upłynęło więcej niż 6 miesięcy).
21 Odnosząc się w tym kontekście do argumentów skargi kasacyjnej należy zauważyć, iż w zakresie omawianego zagadnienia prawnego w nauce prawa i w orzecznictwie sądowym ukształtowały się dwa przeciwstawne stanowiska. Część badaczy prezentuje pogląd zbliżony do argumentacji skarżącego kasacyjnie o niedopuszczalności kontynuowania postępowania odwoławczego po upływie terminu przedawnienia, niezależnie od tego, czy organ I instancji w wydanej decyzji nałożył obowiązek na jednostkę, czy nie. W uzasadnieniu tego stanowiska podkreśla się, iż przemawia za tym istota administracyjnego toku instancji, w którym organ odwoławczy rozpatruje po raz drugi całą sprawę, korzystając z kompetencji do wydania nowej decyzji merytorycznej. W uzasadnieniu tego poglądu podnosi się, że każda decyzja organu II instancji, niezależnie od jej treści, pozostaje decyzją wydaną w nowej sprawie bez jakiejkolwiek zależności od decyzji zapadłej przed organem I instancji. Dlatego przekroczenie daty przedawnienia nie pozwala organowi odwoławczemu na podejmowanie jakiegokolwiek działania merytorycznego, w tym na utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy" (W. Piątek, Przedawnienie w prawie administracyjnym, Poznań 2018, s. 239-245; zob. też T. Woś, J. Zimmermann, Glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147. Por. również A. Skomra, P. Daniel, Termin ustalenia opłaty adiacenckiej, Finanse Komunalne 2013, z. 6, s. 40-41).
22 Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie tego poglądu jednak nie podziela i w związku z tym uznaje omawiany zarzut skargi kasacyjnej za niezasadny.
23 Zdaniem NSA, należy bowiem podzielić dominujące w orzecznictwie sądowym zapatrywanie, że upływ terminu przedawnienia w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego albo z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stanowi przeszkody dla organu ponownie rozpatrującego sprawę, czy organu odwoławczego dla podejmowania działania merytorycznego, w tym na utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy (por. wyrok SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/1986, POP 1992/1/9, wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., III SA 233/99, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; uchwałę NSA z dnia 27 lipca 2009 r., I OPS 4/09, ONSAiWSA 2009, nr 5, poz. 84; zob. też wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2015 r., I OSK 2815/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
24 Wyjaśnienie przedstawionego problemu wymaga przede wszystkim określenia charakteru prawnego terminu określonego w art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie i wynikających z tego skutków. W tym kontekście należy zauważyć, że ustawodawca w różny sposób określa terminy wiążące organy administracji publicznej. Po pierwsze mogą to być terminy procesowe do załatwienia sprawy administracyjnej, ustanowione przede wszystkim w kodeksie postępowania administracyjnego, których upływ nie pozbawia organu administracji publicznej kompetencji do załatwienia sprawy. Inny charakter mają natomiast terminy materialne. Za takie uznaje się bowiem okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego (Zob. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 26 sierpnia 1999 r., V SA 708/99, OSP 2000, nr 9, poz. 134, s. 451).Terminy materialne są to zatem terminy do dokonania czynności wywołujących bezpośrednie skutki materialnoprawne, niezależnie od tego, czy dokonywane są w ramach postępowania, czy poza nim, oraz bez względu na to, czy wywołują także skutki procesowe, czy też nie (Z. R. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 268). Taki charakter materialny ma niewątpliwie termin wynikający z art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie.
25 W przedmiotowej sprawie termin materialny łączy się z czynnością wywołującą, poza skutkami materialnymi, także skutki procesowe. Ustalenie sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 96 ust. 6 ustawy o ofercie następuje bowiem w drodze decyzji administracyjnej. Z powyższych względów w dalszych rozważaniach należy uwzględnić te dwa rodzaje omawianych skutków, zważywszy, iż podstawowe znaczenie mają pierwsze z nich. Upływ terminu z art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie wywołuje bowiem przede wszystkim skutek materialnoprawny w postaci wygaśnięcia kompetencji organu do wymierzenia kary w drodze decyzji administracyjnej.
26 Charakter materialnoprawny przedmiotowego terminu ma o tyle istotne znaczenie, iż terminy takie są z zasady nieprzywracalne. Stąd szczególnej wagi nabiera sposób ich obliczania. Na tym tle zarysował się zasadniczy problem przedstawiony w omawianym zarzucie skargi kasacyjnej. Dotyczy on tego, czy upływ terminu należy wiązać z decyzją ostateczną, czy nieostateczną. Przepis art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie nie przesądza bowiem wyraźnie tej kwestii. Jednoznacznych wyników nie dają w tym przypadku podstawowe instrumenty wykładni językowej. W zawiązku z tym należy przejeść w tym przypadku do kolejnych metod wykładni. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie z zasady prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawowych oraz wykładni systemowej wynikają argumenty, które przemawiają za wiązaniem przedmiotowego terminu z decyzją pierwszoinstancyjną.
27 Po pierwsze należy wziąć pod uwagę, że przeciwne stanowisko prowadziłoby do możliwości różnego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji w zależności tylko od tego, czy wnoszą oni wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołanie), czy nie korzystają z takiego środka procesowego. Bez wątpienia stanowiłoby to naruszenie zasady równości wynikającej z art. 32 Konstytucji RP. Za takim stanowiskiem przemawia także wykładnia celowościowa. W tym zakresie można bowiem odwołać się do wskazanych wyżej skutków terminów materialnych. Mimo, iż pociągają one za sobą także konsekwencje procesowe, podstawowe znaczenie powinny mieć, w razie wątpliwości, skutki materialnoprawne. Skutki takie należy zaś odróżnić od kwestii wykonalności decyzji. Ponieważ terminy materialne odnoszą się do okresu, w którym może nastąpić ukształtowanie określonych praw i obowiązków, wiązać je należy już z decyzją pierwszoinstancyjną. Dotyczą one ustalenia, stworzenia, zniesienia lub zmiany konkretnych praw i obowiązków skonkretyzowanego zewnętrznego adresata. Są efektem stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji pierwszej instancji, aczkolwiek sytuacja w tym zakresie może ulec zmianie w toku postępowania odwoławczego. Czymś innym jest natomiast kwestia odroczonej wykonalności decyzji nieostatecznej. Na podstawie art. 130 § 2 k.p.a. decyzja taka nie ulega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, przy czym, jak podkreśla Z. Janowicz (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Warszawa 1999r s. s. 352-353), zakaz ten dotyczy tylko organu administracji publicznej, nie zaś stron postępowania.
28 Dodatkowo należy zauważyć, iż mimo, że wskazane rozstrzygnięcie nie wiąże składu orzekającego w niniejszej sprawie, to jednak dodatkowym argumentem za przyjęciem wskazanego wyżej poglądu jest stanowisko przyjęte w uchwale NSA z dnia 27 lipca 2009 r. (sygn. akt I OPS 4/09, ONSA WSA 2009, nr 5, poz. 84, dostępna też w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), która dotyczyła zbliżonego problemu prawnego powstałego na gruncie art. 145 ust. 2 u.g.n. W omawianej uchwale przesądzono, że dla zachowania wskazanego w tym przepisie terminu materialnoprawnego w obrocie prawnym powinno istnieć rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wydane przed upływem terminu przedawnienia, przy czym rozstrzygnięcie to nie musi mieć przymiotu ostateczności.
29 W ocenie NSA nie ma usprawiedliwionych podstaw także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
30 Odnosząc się do argumentów wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należy dodatkowo zaznaczyć, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
31 Nie są też trafne zarzuty związane z wytkniętymi uchybieniami procesowymi dotyczącymi decyzji KNF (pkt 3 i 4 petitum skargi kasacyjnej).
32 Odnosząc się zatem do ww. zarzutów skarżącego kasacyjnie sprowadzających się do twierdzenia, iż uzasadnienie zawarte w decyzjach nie pochodzi od organu (KNF), gdyż uchwały podjęte przez ten organ nie zawierają uzasadnienia, co w rezultacie prowadziło skarżącą do wniosku, że Przewodniczący Komisji w sposób nieuprawniony w tym zakresie zastąpił organ należy zauważyć, iż nie są one zasadne. Zgodnie z art. 11 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym - w brzemieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych decyzji - Komisja w zakresie swojej właściwości podejmuje uchwały, w tym wydaje decyzje administracyjne i postanowienia, określone w przepisach odrębnych (ust. 1). Według ust. 2 Komisja podejmuje uchwały zwykłą większością głosów, w głosowaniu jawnym, w obecności co najmniej czterech osób wchodzących w jej skład, w tym Przewodniczącego Komisji lub jego Zastępcy; w razie równej liczby głosów rozstrzyga głos Przewodniczącego Komisji. Z kolei ust. 3 stanowi, że uchwały w imieniu Komisji podpisuje Przewodniczący Komisji, a w razie jego nieobecności upoważniony przez niego Zastępca Przewodniczącego. Szczegółową organizację i tryb pracy Komisji określa regulamin Komisji uchwalony przez Komisję (ust. 4). Ust. 5 jednoznacznie natomiast wskazuje, że do postępowania Komisji i przed Komisją stosuje się przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Z powyższego wywieść należy zatem, że podpisanie uchwały/decyzji (rozstrzygnięcia i uzasadnienia) decyzji KNF przez jej przewodniczącego czyni w na gruncie niniejszej sprawy zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o nadzorze niezasadnym. Z przedstawionej regulacji prawnej jednoznacznie wynika bowiem, że uchwały i decyzje administracyjne nie stanowią odrębnych aktów podejmowanych przez Komisję. Uchwała Komisji jest jednocześnie decyzją administracyjną. Na posiedzeniu Komisji podejmowana jest uchwała, która zawiera podstawę sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast dokument decyzji wraz z uzasadnieniem, odpowiadający formą art. 107 § 1 k.p.a., doręczany jest później stronie. Decyzje Komisji wydawane kolegialnie podpisuje jednoosobowo Przewodniczący Komisji (upoważniony Zastępca). Taki sposób procedowania został przewidziany w ustawie, gdyż ust. 4 art. 11 stanowi, iż szczegółową organizację i tryb pracy Komisji określa regulamin uchwalony przez tę Komisję (zob. wyrok NSA z 6 lutego 2013 r., II GSK 2075/11 oraz wyrok NSA z 21 listopada 2013 r., II GSK 931/12, art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej). Dodatkowo w niniejszej sprawie na podstawie analizy akt administracyjnych można stwierdzić, iż z obu protokołów posiedzenia Komisji wynika, że Komisja zapoznała się ze stanem faktycznym sprawy i ze stanowiskiem skarżącego. Treść rozstrzygnięcia zawartego w podjętych przez Komisję uchwałach została jednoznacznie przez Komisję zaakceptowana, a następnie po nadaniu jej formy decyzji administracyjnej, podpisana przez Przewodniczącego Komisji. Decyzje KNF podpisane wraz z uzasadnieniem przez Przewodniczącego tego organu spełniają zatem wymogi szczególne – określone w przepisach art. 11 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, a zatem zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 1, 3 i 4 ustawy o nadzorze również są niezasadne (por. też wyrok NSA z 27 stycznia 2014 r., II GSK 1626/12, art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie publicznej).
33 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
34 O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 265), zasądzając od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu, reprezentowanego przez radcę prawnego, który prowadził sprawę już w pierwszej instancji, 2.700 zł za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Powołane przepisy
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 105 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 107 (§ 1, § 3)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 130 (§ 2)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 138 (§ 1)
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 32
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 141 (§ 4)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 145 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 174
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 183 (§ 1, § 2)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 184
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 204
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 205 (§ 2)
- Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym, art. 11
- Ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, art. 96