Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2017 r., II GSK 5382/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2017 r., II GSK 5382/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Irena Wiszniewska-Białecka Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "M." Spółki z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 835/15 w sprawie ze skargi "M." Spółki z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "M." Spółki z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 835/15, oddalił skargę "M." spółki z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kosztów badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych.

3 Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

4 I

5 W dniu [...] marca 2015 r. upoważniona przez Ministra Finansów jednostka badająca, tj. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w P. wydała opinię nr [...] z badania sprawdzającego automatu do gier SUPER BANK, nr fabryczny [...], nr rejestracyjny [...], z której wynikało, że wskazany automat nie spełnia warunków wymaganych przepisami prawa (wynik badań - negatywny).

6 W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. (dalej: Naczelnik UC) obciążył "M." spółkę z o.o. w B. (dalej: strona, spółka lub skarżąca) kosztami badania sprawdzającego automatu o niskich wygranych SUPER BANK w wysokości 900 zł - na podstawie art. 267 § 1 pkt 4, art. 269, art. 270a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.) w zw. z art. 8, art. 23b ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej: u.g.h.) w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne (Dz. U. Nr 94, poz. 913 ze zm.).

7 Naczelnik UC wskazał, że zgodnie z art. 23b ust. 5 u.g.h., w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie.

8 Następnie, Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

9 Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż podstawę wydania postanowienia obciążającego stronę kosztami badania sprawdzającego automatu o niskich wygranych stanowił art. 23b ust. 5 u.g.h., wprowadzony ustawą z dnia 26 maja 2011 roku o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 134, poz. 779), notyfikowaną Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod nr 2010/0622/PL.

10 Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku postępowania o cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Ma ono charakter wpadkowy, gdyż postępowanie w jego głównym nurcie dotyczy cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu, ze względu na uzasadnione podejrzenie, iż nie spełnia on warunków określonych w ustawie o grach hazardowych. Organ odwoławczy zobowiązany jest więc ograniczyć się wyłącznie do oceny przesłanek będących podstawą wydania ww. postanowienia wpadkowego i nie może wykraczać poza elementy składające się na powyższą ocenę, w tym nie jest upoważniony do merytorycznej oceny przesłanek rozstrzygnięcia głównego - o cofnięciu lub o odmowie cofnięcia rejestracji automatu.

11 Następnie Dyrektor IC wyjaśnił, że z analizy materiału dowodowego wynika, iż istniało uzasadnione podejrzenie, że automat nie spełniał wymaganych ustawowo warunków, dlatego Naczelnik UC słusznie zwrócił się do strony z żądaniem poddania tego automatu badaniu sprawdzającemu przez upoważnioną jednostkę badającą – Izbę Celną w P., Wydział Laboratorium Celne, a następnie wystawił zlecenie badania sprawdzającego przez wskazaną jednostkę.

12 Treść opinii z przeprowadzonego badania sprawdzającego w dniu 2 marca 2015 r., wskazuje jednoznacznie, że automat nie spełniał warunków określonych w art. 129 ust. 3 u.g.h. Świadczy o tym negatywny wynik badania oraz wyszczególnionie w opinii nieprawidłowości: przekroczenie wartości maksymalnej stawki za udział w jednej grze, przekroczenie wartości maksymalnej jednorazowej wygranej, niespełnienie wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, niespełnienie warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.

13 Organ zwrócił uwagę na to, że ocena charakteru przepisów art. 129 ust 1 i 3 u.g.h. wykazała, iż nie stanowią one przepisów technicznych. Tym samym nie było wymagane dokonywania jakichkolwiek ustaleń faktycznych, ani przeprowadzenia w jakimkolwiek zakresie postępowania dowodowego i wbrew zarzutowi skarżącej, nie zachodziły przesłanki do poddania tego przepisu procedurze notyfikacyjnej określonej w art. 8 dyrektywy 98/34/WE.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r. oddalił skargę spółki.

15 W ocenie WSA badanie automatu wykonane zostało przez upoważnioną przez Ministra Finansów jednostkę badającą. Jak wynika z opinii, badanie zakończone zostało wynikiem negatywnym. Jednostka badająca stwierdziła istnienie nieprawidłowości wskazanych w postanowieniu Dyrektora Izby Celnej.

16 Z treści art. 23b ust. 5 u.g.h. wynika natomiast jednoznacznie, że obciążenie podmiotu eksploatującego automat lub urządzenie kosztami badania sprawdzającego wymaga jedynie ustalenia, że wynik tego badania potwierdza, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie.

17 Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organu, że postępowanie zakończone wydaniem przez Naczelnika UC postanowienia obciążającego stronę kosztami badania jest postępowaniem wpadkowym, toczącym się w ramach postępowania głównego w przedmiocie cofnięcia rejestracji spornego automatu, ze względu na uzasadnione podejrzenie, że nie spełnia on warunków określonych w ustawie o grach hazardowych.

18 WSA zwrócił natomiast uwagę, że wniesiona skarga nie zawierała żadnych merytorycznych argumentów, z których wynikałoby stanowisko strony skarżącej w przedmiocie niezasadności nałożenia na nią kosztów badania sprawdzającego. Skarżąca nie zakwestionowała w skardze ani samego obowiązku poddania spornego urządzenia badaniu, ani kwalifikacji jednostki badającej, ani też kwoty, do uiszczenia której została zobowiązana. Podniesiony został jedynie ogólny zarzut obciążenia strony kosztami z naruszeniem art. 23b ust. 5 u.g.h.

19 Sąd I instancji nie badał w postępowaniu treści art. 129 ust. 1 i 3 u.g.h i kwestii braku – zdaniem skarżącej – jego notyfikacji, bowiem okoliczność ta nie miała znaczenia dla postępowania. Organ natomiast słusznie wskazał, że art. 23b u.g.h., został dodany ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, która to ustawa została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod numerem 2010/0622/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdraża dyrektywę 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, str. 37, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337, z późn. zm.).

20 II

21 "M." sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w B. żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

22 Sądowi I instancji zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.):

23 1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niezgodne z prawem zaakceptowanie dokonanego przez organy celne naruszenia art. 129 ust. 1 i 3, art. 135 oraz art. 23b ust. 5 u.g.h. wyrażającego się w przyjęciu niezasadnego rozstrzygnięcia, iż przepisy te mogą stanowić podstawę dla przeprowadzenia czynności sprawdzających w niniejszej sprawie;

24 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutów stawianych przez skarżącego, a konsekwencji legitymizację naruszeń art. 125 § 1 oraz art. 124 w zw. z art. 210 § 4 o.p.

25 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

III

26 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

27 Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione.

28 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa oraz sposób tego naruszenia określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy są usprawiedliwione podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

29 Zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 129 ust. 1 i 3, art. 135 oraz art. 23b ust. 5 u.g.h. Według autora skargi kasacyjnej powyższe przepisy nie mogły stanowić podstawy dla przeprowadzenia czynności sprawdzających w niniejszej sprawie. W tym kontekście kasator wskazuje, że art. 129 u.g.h. nie został notyfikowany przez Komisję Europejską, pomimo tego, że jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z dnia 21 lipca 1998 r., s. 37 z późn. zm.; dalej: dyrektywa nr 98/34/WE ).

30 Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy w pierwszej kolejności podkreślić, że zarzuty skargi kasacyjnej, aby były skuteczne, muszą odnosić się do tych przepisów prawa, które legły u podstaw rozstrzygnięcia zawartego w skarżonym wyroku Sądu I instancji, bowiem skarga kasacyjna jest skierowana przeciwko wyrokowi sądowemu, a jedynie pośrednio przeciwko rozstrzygnięciom administracyjnym, które podlegały kontroli sądowej (por. wyroki NSA dnia: 17 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1057/15; 7 września 2016 r., sygn. II GSK 283/15).

31 W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia, jak również poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji był przepis art. 23 ust. 5 u.g.h., nie zaś powoływane przez autora skargi kasacyjnej przepisy art. 129 ust. 1 i 3 oraz art. 135 u.g.h. Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia WSA oceniał bowiem wyłącznie spełnienie przesłanek do obciążenia strony kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych, o których mowa w art. 23b ust. 5 u.g.h.

32 Sąd I instancji nie mógł zatem naruszyć art. 129 ust. 1 i 3 oraz art. 135 u.g.h. w sposób wskazywany przez kasatora, ponieważ ich nie stosował, ani nie dokonywał ich wykładni, uznając je za pozostające poza granicami sprawy w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego, zaś tak określonych granic sprawy autor skargi kasacyjnej skutecznie nie zakwestionował.

33 Tym samym zarzuty dotyczące braku podstaw do zastosowania art. 129 ust. 1 i 3 oraz art. 135 u.g.h. - z uwagi na brak ich notyfikacji – są bezzasadne.

34 Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 23b ust. 5 u.g.h. podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie obciążenia kosztami badań sprawdzających jest postępowaniem "wpadkowym", dotyczącym rozstrzygnięcia jednej tylko kwestii, tj. czy strona ma ponieść koszty badania sprawdzającego automatu (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt II GSK 748/15). Zgodnie z art. 23b ust. 5 u.g.h. w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Z art. 23b ust. 2 u.g.h. wynika, że badanie ma być przeprowadzone przez wskazaną przez organ jednostkę badającą, zaś art. 23f ust. 1 i ust. 6 u.g.h. stanowi, że jednostką badającą, która może przeprowadzać badania automatów jest jednostka posiadająca upoważnienie do badań udzielone przez Ministra Finansów, umieszczona przez ministra w wykazie podanym do publicznej wiadomości na stronie internetowej. Wyłącznie te kwestie podlegają ocenie w postępowaniu dotyczącym obciążenia kosztami badań sprawdzających. Jeżeli zatem badanie sprawdzające przeprowadziła jednostka badająca posiadająca aktualne upoważnienie Ministra Finansów, która została umieszczona w podanym do publicznej wiadomości wykazie upoważnionych jednostek badających, a wynik badania stwierdza, że urządzenie nie spełnia warunków ustawowych, obciążenie kosztami badań podmiotu eksploatującego automat jest uzasadnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 2224/15).

35 Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera żadnych merytorycznych argumentów, z których wynikałoby stanowisko jej autora, co do niezasadności nałożenia na stronę kosztów badania sprawdzającego. Autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował ani samego obowiązku poddania spornego urządzenia badaniu, ani kwalifikacji jednostki badającej, ani też kwoty, do uiszczenia której została strona zobowiązana. Natomiast uzasadnienie skargi kasacyjnej, które powinno być rozwinięciem podnoszonych w jej petitum zarzutów - dotyczy wyłącznie kwestii braku notyfikacji przez Komisję Europejską art. 129 u.g.h. pomimo tego, że jest to przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE. Ta kwestia dotyczy zagadnień, którymi - jak już wskazano - Sąd I instancji nie się zajmował uznając, że ww. przepis nie ma znaczenia dla sprawy w przedmiocie obciążenia strony kosztami badania sprawdzającego. Natomiast ocena prawidłowości dopuszczenia dowodu z badania sprawdzającego, będzie należała do organu wydającego decyzję kończącą postępowanie w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu.

36 Ponadto należy dodać, że jak słusznie zauważył Sąd I instancji, stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów art. 23b u.g.h., został dodany ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, która to ustawa została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod numerem 2010/0622/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdraża dyrektywę 98/34/WE.

37 Co do zarzutu kasacji naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uważa go za niezasadny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Uzasadnienie wyroku zawiera spójne i jasne wywody Sądu na temat przyczyn nieuwzględnienia skargi.

38 Podkreślenia wymaga, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. wyroki NSA: z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 366/08, z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II FSK 784/08). Zgodnie natomiast z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09, art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (publ. ONSAiWSA 2010/3/39, ZNSA 2010/2/122). Żadna z opisanych sytuacji nie wystąpiła w tej sprawie, a podnoszona w zarzucie okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, mogłaby stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 470/08 LEX 513058). Autor skargi kasacyjnej takiego wpływu nie wykazał.

39 Wobec powyższego należało uznać, że skarga kasacyjna nie podważyła skutecznie stanowiska Sądu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki do obciążenia strony kosztami badania sprawdzającego, zawarte w art. 23b u.g.h.

40 W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

41 Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

42 O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.