Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2016 r., II GSK 525/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2016 r., II GSK 525/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 września 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3606/13 w sprawie ze skargi J. F. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. F. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r., 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 5 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. F. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dnia 19 - 22 marca 2013 r., z dnia 24 października 2013 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

4 Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w P. uchwałą z dnia 6 maja 2013 r. stwierdziła, że skarżąca J. F. uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Z części pierwszej egzaminu (test) otrzymała ocenę bardzo dobrą, z drugiej części egzaminu (prawo karne) - ocenę bardzo dobrą, z trzeciej części egzaminu (prawo cywilne) - ocenę dostateczną, z czwartej części egzaminu (prawo gospodarcze) - ocenę niedostateczną oraz z piątej części egzaminu (prawo administracyjne) - ocenę dostateczną. Organ, powołując się na treść art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., Nr 10 poz. 65 ze zm., dalej: ustawa o radach prawnych), stwierdził, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

5 Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, utrzymała w mocy uchwałę organu pierwszej instancji, wskazując, że skarżąca zakwestionowała ocenę uzyskaną z pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa gospodarczego, z której egzaminatorzy wystawili ocenę niedostateczną. Zasadnie z tej części egzaminu polegało na sporządzeniu umowy spółki jawnej z uwzględnieniem wskazanych założeń zadania. Organ odwoławczy wskazał, że obaj egzaminatorzy oceniający pracę skarżącej jako podstawowy błąd pracy wskazali wadliwą formę umowy spółki, która z uwagi na wniesienie do niej wkładu w postaci własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Ponadto na negatywną ocenę pracy miały również wpływ uchybienia w postaci braku danych o stosunkach majątkowych i osobistych osób fizycznych zawiązujących spółkę, braku numerów PESEL i KRS oraz numeru księgi wieczystej nieruchomości oraz wskazania jedynie na podstawowe elementy założeń do umowy bez ich szczegółowego rozszerzenia. Jeden z egzaminatorów miał także zastrzeżenia do regulacji zawartej w § 9 i § 11 pracy – projektu umowy.

6 Komisja Egzaminacyjna II stopnia za podstawowy błąd pracy skarżącej uznała pominięcie formy aktu notarialnego dla proponowanej umowy spółki, do której wniesionym miał być wkład niepieniężny w postaci własności nieruchomości. W tym zakresie organ wskazał na stanowisko doktryny, które z niezachowaniem formy aktu notarialnego wiążą skutek w postaci nieważności takiej umowy oraz na treść art. 3 Kodeksu Spółek Handlowych, który zobowiązuje każdego wspólnika do wniesienia wkładu, co stanowi element konieczny spółki. Uznał, że skarżąca wybierając wkład w postaci własności nieruchomości, gdzie zadanie z prawa gospodarczego nie narzucało zdającemu rodzaju wniesionych wkładów, powinna była uzupełnić brakujące elementy stanu faktycznego, szczególnie w sytuacji, gdy zdecydowała się na regulacje kontrowersyjne ze względów prawnych lub nietypowe rozwiązania mogące budzić wątpliwości, co do ich funkcjonowania w praktyce.

7 Organ wskazał, że powyższy błąd nie mógł być uznany za dyskwalifikujący zadanie, a jedynie jako jeden z elementów oceny sporządzonej przez stronę umowy spółki. Pozostałymi istotnymi uchybieniami były: brak wskazania (opisania), czego dotyczyła uchwała zgromadzenia wspólników, która stanowiła załącznik nr 1 do uchwały; brak wskazania księgi wieczystej, czy tytułu własności nieruchomości wnoszonej do spółki; brak odpisu z KRS celem sprawdzenia osób uprawnionych do reprezentacji spółki "Kolorex" i sposobu tej reprezentacji. W ocenie organu także postanowienia na wypadek śmierci wspólnika były niejasne i niestanowcze, a ponadto niczego niewnoszące z uwagi na regulację zawartą w art. 64 KSH. Poważne zastrzeżenie dotyczyły także zapisu § 10 umowy spółki, który w kontekście § 9 był zdaniem organu, nielogiczny, gdyż do zbycia nieruchomości wystarczyła zgoda wszystkich wspólników (§ 9), natomiast wszystkie wewnętrzne rozstrzygnięcia w spółce podejmowane muszą być w drodze uchwały (§ 10). Zapis ten był także sprzeczny z treścią § 8, w którym powierzono prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki tylko K. Kołodziejskiemu i P. Sikorskiemu, zatem w sposób domniemany wyłączono trzeciego wspólnika, który wniósł wkład dziesięciokrotnie przewyższający wkład K. Kołodziejskiego, a uczestniczy w takim samym stopniu w zyskach i stratach. Wymagało to wskazania dodatkowej okoliczności, czego w pracy nie uczyniono.

8 Organ odwoławczy stwierdził wobec tego, że praca skarżącej nie spełniała wszystkich założeń zadania, a ujęcie zagadnień, które postawiono w części IV egzaminu nie było wystarczające.

9 Sąd I instancji oddalając skargę, w pierwszej kolejności podkreślił, że postępowanie odwoławcze przed Komisją II stopnia jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem podniesionych przez nią zarzutów. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu, ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

10 Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że podstawowym i istotnym błędem sporządzonej przez skarżącą umowy spółki był brak wzmianki o formie aktu notarialnego umowy, co było konieczne z uwagi na wniesienie wkładu w postaci własności nieruchomości. W ocenie Sądu, strony nie mogły tego wymogu ominąć w ten sposób, że w pisemnej umowie spółki jedynie określą ten rodzaj wkładu, zaś samo zobowiązanie do wniesienia wkładu zawrą w odrębnej umowie (notarialnej), na co wskazywała skarżąca.

11 Za słusznie uznał wskazanie przez organ, że sporne zadanie egzaminacyjne nie narzucało zdającym rodzaju wniesionych wkładów, wobec czego skarżąca mogła wybrać wkład, co do którego miałaby pełną wiedzę co do wymogów formalnych jego wniesienia.

12 Stwierdzony błąd, zdaniem Sądu I instancji, skutkował także brakiem spełnienia trzeciego kryterium zadania - braku poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony. Skarżąca była bowiem zobowiązana działać na zlecenie wszystkich wspólników, a w przypadku braku formy aktu notarialnego spółka nie posiadała żadnego instrumentu prawnego pozwalającego na zgłoszenie żądania przeniesienia własności nieruchomości, gdyż nie istniało skuteczne zobowiązanie wspólnika wnoszącego wkład w postaci własności nieruchomości.

13 Sąd podkreślił, że z założenia egzaminacyjnego wynikało, iż zdający powinien uzupełnić brakujące elementy stanu faktycznego, szczególnie wówczas, gdy decydował się na regulacje kontrowersyjne ze względów prawnych lub nietypowe rozwiązania mogące budzić wątpliwości co do ich funkcjonowania w praktyce. Skarżąca założeń takich nie poczyniła.

14 Sąd I instancji podzielił ocenę i argumentację organu, że wskazany powyżej błąd, istotny nie mógł być uznany za dyskwalifikujący zadanie, a jedynie jako jeden z elementów oceny. W tym zakresie zwrócił uwagę na okoliczność, że na negatywną ocenę wpłynęły również inne istotne uchybienia wskazane przez organ, które Sąd zaaprobował.

15 Stwierdził, że organ w sposób wystarczająco wyczerpująco wyjaśnił przyczyny, dla których sporządzona umowa spółki jawnej została oceniona negatywnie. Uzasadnił także powody nieuwzględnienia argumentacji skarżącej dokonując merytorycznej analizy podniesionych przez stronę zarzutów.

16 W podstawie prawnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

17 Skargą kasacyjną J. F. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

18 1. prawa materialnego, art. 364 ust. 10 pkt 1 w zw. z art. 365 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, polegające na błędnym przyjęciu, że praca z części czwartej egzaminu zasługiwała na ocenę negatywną mimo, iż praca egzaminacyjna skarżącej z części czwartej egzaminu radcowskiego spełniała wszystkie kryteria ujęte w art. 365 ust. 2 ustawy. Praca zachowała bowiem wymagania formalne (mimo wątpliwości dotyczących formy prawnej czynności), zawierała właściwie zastosowane przepisy prawa i wskazywała na umiejętność ich interpretacji, zaś zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny i uwzględniał interes strony w zakresie objętym zadaniem egzaminacyjnym. Pozwalało to na uznanie, że ocena wystawiona za tę część egzaminu powinna być pozytywna, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Naruszenie tych przepisów miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ uznanie, że praca z części czwartej egzaminu zasługiwała na ocenę negatywną rzutowało na negatywny wynik całego egzaminu;

19 2. przepisów postępowania:

20 - art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez wybiórcze przedstawienie stanu faktycznego sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny uzasadnienia decyzji uznaniowej;

21 - art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchylenia decyzji obu instancji, pomimo, że decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało przyjęciem błędnych założeń faktycznych oraz nie zawierały ustosunkowania do wszystkich zarzutów postawionych przez skarżącą. W szczególności nie wyjaśniono istotnych okoliczności mających bezpośredni wpływ na ocenę prawidłowości rozwiązania zadań egzaminacyjnych przez zdającą pomimo przytoczenia przez skarżącą okoliczności wskazujących na prawidłowe rozwiązanie zadań egzaminacyjnych;

22 - art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie odpowiadające wymogom tego przepisu, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego w skardze zarzutu niewłaściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy poprzez pominięcie bez ich wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności wskazywanych przez skarżącą, a także nieustosunkowanie się przez WSA w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów.

23 Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości wyroku Sądu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie merytoryczne i uwzględnienie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

24 Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dnia 19 -22 marca 2013 r., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

25 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

26 Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

27 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

28 Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

29 Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

30 Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

31 Mając powyższe na uwadze w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegać będą zarzuty sformułowane w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, w szczególności pomieszczone w jego podpunktach pierwszym i trzecim (tiret 1 i 3). W ich ramach skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość wydanego w sprawie wyroku w aspekcie jego motywów, jakie stały się podstawą do oddalenia wniesionej od uchwały organu odwoławczego – Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, skargi. Wywodzi, że Sąd I instancji w sposób wybiorczy dokonał przedstawienia stanu faktycznego sprawy, nie odniósł się do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów oraz uchylił się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia uznaniowej decyzji organu. Ponadto samo uzasadnienie zaskarżonego wyroku było w ocenie skarżącej kasacyjnie sporządzone w sposób wadliwy, nieodpowiadający wymogom z art. 141 § 4 p.p.s.a., która to wadliwość wynikała z całkowitego braku rozpoznania i oceny zarzutu skargi niewłaściwego przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania dowodowego.

32 Powołany art. 141 § 4 p.p.s.a. określa, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

33 Analiza uzasadnienia objętego skargą kasacyjną wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., wskazuje, że orzeczenie to zostało uzasadnione zgodnie z wymogami przywołanego przepisu. Zawiera ono bowiem przedstawienie stanu sprawy, który był podstawą przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej zakwestionowanej przez stronę uchwały i które nie pomija bądź posługuje się dokumentami (dowodowymi) nie znajdującymi się w aktach administracyjnych sprawy. Uzasadnienie zawiera także przedstawienie podniesionych w skardze zarzutów wraz z przedstawieniem zwięzłej argumentacji, jaką strona sformułowała na ich poparcie oraz stanowiska organu w związku ze skargą strony. Cześć merytoryczna uzasadnia zawiera natomiast przedstawienie podstaw prawnych mających zastosowanie w sprawie jak również wyjaśnienie przyczyn, dla których Sąd I instancji za prawidłowe i niewadliwe uznał zaskarżone rozstrzygnięcie – uchwałę.

34 Brak jest wobec tego podstaw do stwierdzenia, jak podnosi skarżąca kasacyjnie, aby Sąd I instancji w sposób wybiórczy przedstawił stan faktyczny sprawy. Jego przedstawienie przez Sąd w uzasadnieniu, a więc wskazanie na rodzaj rozstrzygnięcia zawartego w uchwała organów obu instancji i ległych u ich podstaw motywów, w tym przede wszystkim przedstawienie w sposób wyczerpujący przyczyn zwartych w uzasadnieniu uchwały organu odwoławczego utrzymującej w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] maja 2013 r., pozwalało na, zgodną z aktami administracyjnymi sprawy, rekonstrukcję jej stanu faktycznego i przyczyn dla których skarżąca uzyskała negatywny wynik przeprowadzonego w marcu 2013 r. egzaminu radcowskiego.

35 Sąd I instancji odniósł się również do podniesionych w skardze zarzutów. Mając na uwadze treść skargi i sformułowane w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania w ich zestawieniu z treścią merytorycznej części rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, stwierdzić należy, że dokonując oceny prawidłowości i zgodności z przepisami prawa uchwały z dnia [...] października 2013 r. miał on na uwadze stanowisko strony skarżącej kwestionujące ocenę jej pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa gospodarczego skutkujące negatywnym wynikiem egzaminu radcowskiego.

36 Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem skargi kasacyjnej o uchyleniu się przez Sąd I instancji od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia uchwały. Na dokonanie oceny zaskarżonej uchwały wskazuje bowiem jednoznacznie podzielenie i zaaprobowanie przez Sąd I instancji stanowiska organu w zakresie wszystkich elementów pracy egzaminacyjnej skarżącej, które uznano za wadliwe i które skutkowały negatywną oceną tejże pracy. Należały do niech nie tylko, najszerzej omówiony brak formy aktu notarialnego umowy z uwagi na wniesienie wkładu w postaci nieruchomości, ale również uchybienia projektu umowy w postaci braku danych o stosunkach majątkowych i osobistych osób fizycznych zawiązujących spółkę, braku numerów PESEL i KRS oraz numeru księgi wieczystej nieruchomości oraz wskazania jedynie na podstawowe elementy założeń do umowy bez ich szczegółowego rozszerzenia.

37 Brak jest tym samym podstaw do uznania, aby wyrok Sądu I instancji był wadliwy z uwagi na całkowite nierozpoznanie i odniesienie się do postawionych w skardze zarzutów strony oraz, że nie dokonano ich oceny prawnej.

38 Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany w punkcie drugim (tiret 2) skargi kasacyjnej, który najogólniej rzecz ujmując sprowadza się do braku wyjaśnienia istotnych okoliczności mających, w ocenie skarżącej, bezpośredni wpływ na ocenę prawidłowości rozwiązania zadań egzaminacyjnych przez stronę pomimo przytoczenia przez nią okoliczności wskazujących na prawidłowe rozwiązanie tychże zadań. Zarzut ten, co wynika z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, powiązany z naruszeniem przez organy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jego art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, w istocie sprowadza się do zakwestionowania, rozbieżnego w ocenie skarżącej, stanowiska organów i Sądu I instancji o wpływie wady, jakim był brak formy aktu notarialnego umowy przygotowywanej w ramach zadania egzaminacyjnego, czy było on istotny i jako kluczowy stał się przyczyną negatywnej oceny, czy też wada ta była jednym z elementów dyskwalifikujących przygotowaną przez skarżącą umowę.

39 Zarówno z uzasadnienia zaskarżonej uchwały jak i uzasadnienia zaskarżonego wyroku, na co również wskazuje skarżąca, wynika wprost, że wymieniona wada była jednym z kilku elementów negatywnej oceny sporządzonego przez nią projektu umowy spółki. Podnoszona zaś okoliczność, iż jeden z egzaminatorów oceniających pracę błąd ten uznał za istotny i ją dyskwalifikujący nie może mieć wpływu na dokonaną w uchwale Komisji Egzaminacyjnej II stopnia klasyfikację tejże wady. Jak wynika z treści art. 365 ust. 2 i ust. 3 ustawy o radcach prawnych, oceny prac egzaminacyjnych dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy i każdy z nich wystawia własną ocenę cząstkową sporządzając przy tym pisemne jej uzasadnienie. Ostateczną ocenę pracy pisemnej danej części egzaminu, zgodnie z ust. 4 powołanego przepisu, stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Tym samym fakt klasyfikacji określonej wady pracy egzaminacyjnej i jej istotności przez jednego z egzaminatorów nie może przemawiać za uznaniem takiej wady za wyłączną przyczynę wystawionej oceny ostatecznej w szczególności, gdy stwierdzono również inne wady pracy egzaminacyjnej wpływające na ocenę końcową, określoną w art. 365 ust.4 ustawy o radcach prawnych. Tym samym brak jest podstaw, do uznania, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji, że zakwestionowa uchwała wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób jaki podniosła strona.

40 Odnosząc się do zarzutu naruszenie przepisów prawa materialnego, w ramach którego strona skarżąca wywodzi, że jej praca egzaminacyjna z zakresu prawa gospodarczego powinna być oceniona pozytywnie, stwierdzić należy, iż również ten zarzut nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

41 Uzasadnienie tego zarzutu wskazuje, że skarżąca kasacyjnie wadliwość uchwały i jej kontroli przez Sąd I instancji upatruje w braku wyraźnego dokonania porównania i wyważenia pozytywnych jak i negatywnych elementów pracy egzaminacyjnej strony, które umożliwiałoby podwyższenie oceny z części gospodarczej egzaminu.

42 Zgodnie z powołanym już art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, oceny rozwiązania każdego z zadań egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna (...), biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanych przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

43 Zgodnie zaś z art. art. 364 ust. 1 pkt 10 ustawy, egzaminatorzy dokonując oceny każdej z części egzaminu radcowskiego z zastosowaniem skali ocen od celującej po niedostateczną, gdzie ocena pozytywna zawiera się w skali ocen celująca – dostateczna, zaś ocena negatywna to ocena niedostateczna.

44 Jak wynika z treści pierwszego z powołanych przepisów egzaminatorzy dokonują w sposób indywidualny oceny prac egzaminacyjnych kandydatów na radców prawnych mając w szczególności na uwadze określone kryteria i aspekty pozwalające na stwierdzenie przydatność zdającego do samodzielnego podjęcia przez niego zawodu radcy prawnego, który ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów na rzecz których świadczona jest pomoc prawna – art. 2 ustawy. Zastosowanie skali ocen prac egzaminacyjnych w tym również cząstkowych, wystawianych przez poszczególnych egzaminatorów oceniających prace, ma natomiast za zadanie, nie tylko ustalenie samego wyniku egzaminu i jego poszczególnych części (czy był on pozytywny czy negatywny), ale również wskazanie stopnia przygotowania kandydata do pełnienia zawodu tak w sensie ogólny jak i w sensie poszczególnych całościowych gałęzi prawa, z którymi radca prawny mieć będzie styczność podczas świadczenia pomocy prawnej.

45 Podnoszone przez stronę "wyważanie" pozytywnych i negatywnych elementów pracy zdaje się zmierzać do konstrukcji sposobu oceny prac, do wystawiania poszczególnym elementom pracy egzaminacyjnej ocen subcząstkowych, w stosunku do cząstkowej oceny wystawianej przez egzaminatora, ze szczególnym uwzględnieniem kryteriów wymienionych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, a które dopiero składać miałoby się na ocenę cząstkową, o której mowa w 365 ust. 3 i w efekcie na ocenę końcową. Tak głębokie sformalizowanie i rozdrobnienie procesu oceny i jego ewentualnego wyrażania w pisemnym uzasadnieniu oceny w swej istocie zmierzałoby wyłącznie do faktycznego wydłużenia czasu związanego z oceną prac egzaminacyjnych. Nie wpłynęłoby natomiast na rzeczywisty i zgodny w wymogami ustawy o radcach prawnych proces merytorycznej oceny pracy egzaminacyjnej i jej uzewnętrznienia w pisemnych motywach. Jak bowiem wynika choćby z analizy uzasadnień ocen cząstkowych sporządzonych przez egzaminatorów w niniejszej sprawie, przy ocenie prac egzaminacyjnych brane są pod rozwagę wszystkie niezbędne elementy zadania egzaminacyjnego, na podstawie których egzaminator może dokonać negatywnej bądź pozytywnej oceny pracy pisemnej kandydata, przy czym w przypadku oceny pozytywnej może dokonać gradacji stopnia takiej pracy, a więc i przygotowania zdającego do wykonywania pracy zawodowej w zakresie poddanej egzaminowi gałęzi prawa.

46 Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że w swej istocie doszło do wyważenia negatywnych i pozytywnych aspektów pracy pisemnej skarżącej. Sporządzający uzasadnienia ocen cząstkowych egzaminatorzy, wskazywali, bowiem nie tylko na błędy pracy egzaminacyjnej strony skarżącej, które ze względów oczywistych zostały szczegółowiej wyeksponowane, ale również na jej pozytywne elementy jak: język, styl i staranność pracy.

47 Fakt skoncentrowania się przez organ odwoławczy jak i Sąd I instancji na stwierdzonych brakach i błędach pracy egzaminacyjnej skarżącej wynikał z niesprzecznego faktu, iż to właśnie te elementy były wyłączną przyczyną negatywnej oceny czwartej części egzaminu, a w konsekwencji całości egzaminu radcowskiego, do którego przystąpiła skarżąca. Stwierdzone, pozytywne elementy spornej pracy egzaminacyjnej, należało, wobec ich wymienienia w uzasadnieniach ocen cząstkowych, uznać za dorozumiane na etapie rozstrzygania odwołania przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia.

48 Podkreślenia przy tym wymaga, na co już zwrócono uwagę, że najbardziej wyeksponowany brak, co do formy umowy spółki jaką miała przygotować strona, nie był wyłącznym i kluczowym elementem pracy egzaminacyjnej skarżącej, który przesądził o jej negatywnej ocenie ostatecznej.

49 Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, wobec niezasadności skargi kasacyjnej, orzekł jak w punkcie 1 sentencji w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

50 O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.