Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2019 r., II GSK 5227/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2019 r., II GSK 5227/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Sylwia Koszewska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 313/16 w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. N. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 14 lipca 2016 r. o sygn. akt II SA/Bk 313/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę W. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

3 Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

4 Decyzją z dnia [...] października 2015 r. GITD utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2015 r., którą organ nałożył na W. N. karę pieniężną ograniczoną do wysokości 10000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (8 tyś. zł) i wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące (3 tyś. zł). Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów przeprowadzonej 25.09.2014 r. na drodze krajowej nr [...] w M. (kontynuowanej w Ż.), którym kierował R. N. (syn), przewożąc z duńskiego M. do Ł. dwa samochody: [...] i [...] w imieniu przedsiębiorcy W. N. (ojca). Kontrolę utrwalono protokołem kontroli, sporządzono protokół oględzin i dokumentację fotograficzną, a kierowcę przesłuchano w charakterze świadka. GITD wskazał, że strona (ojciec) prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek oraz stwierdził, iż syn strony – przewożąc samochody skontrolowanym zespołem pojazdów – wykonywał pomocniczy przewóz drogowy w stosunku do podstawowej działalności strony. Ponadto GITD uznał, że do ww. naruszeń prawa doszło na skutek niedopilnowania swoich spraw przez stronę, zatem zastosowania nie mogły znaleźć przepisy zwalniające przewoźnika od odpowiedzialności – art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.; dalej: u.t.d.).

5 Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do przyjęcia, że w dniu kontroli zespołu pojazdów kierowanych przez syna skarżącego, skarżący wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. Z czterech warunków zawartych w tym przepisie skarżący kwestionował spełnienie warunku "a", wskazując, że jego syn prowadzący kontrolowany pojazd, nie jest przedsiębiorcą ani pracownikiem i nie może być uznany za osobę z nim współpracującą, jak to przyjął organ. Sąd uznał ten zarzut za nieuzasadniony, ponieważ stan faktyczny oparty na ustaleniach z protokołu kontroli, zeznaniach świadka R. N. oraz okolicznościach związanych ze sprzedażą przewożonych w toku kontroli samochodów dawał podstawę do przyjęcia, że R. N. jest osobą współpracującą ze skarżącym w prowadzeniu działalności gospodarczej.

6 W świetle powyższego Sąd stwierdził, że organ prawidłowo ustalił, iż skarżący dokonywał niezarobkowego przewozu drogowego, a skoro nie posiadał zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d. uzasadnione było wymierzenie z tego tytułu kary pieniężnej w oparciu o art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. oraz lp.1.3. załącznika Nr 3 do ustawy.

7 Pojazdy wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy stosownie do treści art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym [Dz. U. UE z dnia 31 grudnia 1985 r. L 370, s. 8 ze zm., Polskie wydanie specjalne z 2004 r. rozdz. 07, t. 1, s. 227; dalej jako "rozporządzenie nr 3821/85"] muszą być wyposażone w urządzenia rejestrujące. Kontrolowany pojazd nie posiadał takiego urządzenia, które winien zapewnić skarżący jako przedsiębiorca; istniała zatem podstawa do wymierzenia kary pieniężnej za jego brak.

8 Skargą kasacyjną W. N. domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przeprowadzenia rozprawy i zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie w zaskarżonym wyroku, że nałożenie na skarżącego przedsiębiorcę kary pieniężnej w kwocie 10000 zł na podstawie art. 92a u.t.d., mimo zarzutów skarżącej strony, że wystąpiły przesłanki egzoneracyjne zwalniające z nałożenia kary na podstawie art. 92, 92b ust. 2 i 92c u.t.d. oraz naruszenie treści art. 92a ust. 7, jest prawidłowe i zgodne z prawem.

9 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej sformułowano ponadto zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem skarżącego w toku postępowania przed organem nie przeprowadzono prawidłowo postępowania dowodowego, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej z naruszeniem art. 92a ust. 7 u.t.d. Skarżący wskazywał w skardze, że brak było także podstaw do nałożenia kary na podstawie art. 92b i 92c u.t.d.

10 GITD udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie w całości, przeprowadzenie rozprawy i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

13 Z racji konstrukcji jedynego zarzut skargi kasacyjnej zawartego w jej petitum oraz kwalifikacji przez autora skargi kasacyjnej tego zarzutu jako zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie "art. 92a" ustawy o transporcie drogowym, dalsze rozważania należy poprzedzić uwagą, że zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, natomiast zgodnie z przepisem art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

14 Skarżący kasacyjnie zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego kwestionuje dokonane ustalenia faktyczne i ich ocenę. Należy na wstępie zauważyć, że w utrwalonym już orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za niedopuszczalne zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie w istocie ustaleń faktycznych (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2013 r. o sygn. akt I OSK 1171/12, z dnia 29 stycznia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2747/12, z dnia 6 marca 2013 r. o sygn. akt II GSK 2327/11; te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.

15 nsa.gov.pl). Nie wymaga pogłębionych analiz prawnych, że nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto podważane rozstrzygnięcie. Tymczasem skarga kasacyjna nie formułuje żadnych zarzutów naruszenia procedury administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne każdorazowo w sytuacji, gdy skarżący nie akceptuje stanu faktycznego przyjętego przy wyrokowaniu przez Sąd. Obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest przedstawić stan faktyczny w sprawie jako stan faktyczny ustalony w toku postępowania całościowo i przyjęty zgodnie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r. o sygn. akt FSK 2123/04), przy czym sąd administracyjny nie ustala samodzielnie stanu faktycznego sprawy, lecz jedynie ocenia, jak z tego obowiązku wywiązał się organ administracji (tak: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09; por. także wyrok NSA z dnia 14 marca 2019 r. o sygn. akt I FSK 1657/15). Dodać jeszcze wypada, że ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2013 r. o sygn. akt II GSK 2328/11, z dnia 14 lutego 2013 r. o sygn. akt II GSK 2173/11).

16 Oceniany zarzut kasacyjny nie dość, że błędnie łączy wykładnię przepisu prawa materialnego z jego zastosowaniem, to jeszcze nie został precyzyjnie sformułowany. W stanie prawnym tej sprawy art. 92a u.t.d. składał się bowiem z 8 ustępów, a autor skargi kasacyjnej wskazał jako naruszony "art. 92a" u.t.d. bez określenia konkretnej jednostki redakcyjnej tego artykułu, którą uznał za naruszoną. Enigmatycznie postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego nie został, jak już wyżej zauważono, powiązany z przepisami postępowania. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie otrzymał od skarżącego kasacyjnie właściwych instrumentów prawnych umożliwiających skontrolowanie wyroku Sądu I instancji w części obejmującej stan faktyczny sprawy, który Sąd uznał za ustalony prawidłowo. Skarżący kasacyjnie nie pozwolił zatem sądowi kasacyjnemu na zweryfikowanie prawdziwości zasadniczego dla wyniku sprawy twierdzenia skarżącego czy w tej sprawie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne zwalniające przedsiębiorcę transportowego od nałożenia kary pieniężnej (ujęte przez autora skargi kasacyjnej w ramy prawne art. 92, 92b ust. 2, 92c i art. 92a ust. 7 u.t.d.). Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, zatem nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, lecz wyłącznie w granicach zarzutów kasacyjnych wskazanych przez skarżącego, poza które wykroczyć nie może.

17 Z powyższych powodów omawiany zarzut kasacyjny musiał zostać uznany za nieuzasadniony.

18 Pozbawiony usprawiedliwionej podstawy jest nadto – postawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (zob. s. 2 skargi kasacyjnej) – zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieodniesienie się Sądu do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania.

19 Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, że w motywach uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09 (publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39) skład powiększony NSA stwierdził: "art. 141 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Inna jest natomiast sytuacja, jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd przyjęty i dlaczego. Wówczas przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Bez odniesienia się bowiem do treści np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji, który formalnie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku, ale w ocenie strony przyjęte ustalenia są merytorycznie błędne.".

20 Innymi słowy, zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie podważać ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd za podstawę wyrokowania, a do tego zmierzał skarżący kasacyjnie w analizowanym zarzucie (por. w tym zakresie pkt 3.4. uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2018 r. o sygn. akt I FSK 190/17, a także wyrok NSA z dnia 15 listopada 2018 r. o sygn. akt II GSK 1486/18 i powołane tam orzecznictwo).

21 Zaznaczenia wymaga, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy i zarzutów podniesionych w skardze. Korelatem tego obowiązku jest wypowiedź sądu administracyjnego co do przyjętego stanu sprawy jako podstawy orzekania oraz odpowiedź na zarzuty, co jednak nie oznacza konieczności roztrząsania i analizowania sprawy w aspekcie każdego twierdzenia strony zawartego w petitum i uzasadnieniu skargi (tak: NSA w wyroku z dnia 12 marca 2019 r. o sygn. akt II FSK 971/17).

22 Rozważenie przez Sąd I instancji sprawy co do jej istoty, z pełnym objaśnieniem wyniku postępowania sądowoadministracyjnego w warstwie procesowej i materialnej, czyni zarzuty kasacyjne nieodniesienia się do wszystkich zarzutów skargi nieuzasadnionymi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie narusza treści art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób zarzucony w skardze kasacyjnej.

23 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.), zasądzając od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu reprezentowanego przez radcę prawnego 1800 zł za sporządzenie w terminie (art. 179 p.p.s.a.) odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym radcy prawnego organu, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji.