Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2017 r., II GSK 3760/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2017 r., II GSK 3760/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Beata Osińska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 645/15 w sprawie ze skargi G. U. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dyplomu oficera wachtowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. U. na rzecz Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 27 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. U. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie przyznania dyplomu oficera wachtowego na statkach.

3 Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

4 Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2014 r. G. U. zwrócił się do Dyrektora Urzędu Morskiego w S., o wydanie dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej.

5 Na wezwanie organu zainteresowany uzupełnił swój wniosek o kopie zaświadczeń potwierdzających pełnienie obowiązków wachtowych oraz złożył trzy pisma, w których ustosunkował się do materiałów zgromadzonych w sprawie przez organ I instancji. Nie przedłożył natomiast dokumentów potwierdzających posiadanie wymaganej praktyki pływania.

6 Dyrektor Urzędu Morskiego w S. wobec niespełnienia wszystkich wymaganych warunków formalnych, określonych w § 28 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (Dz. U. poz. 937, ze zm.; dalej także: rozporządzenie), decyzją z [...] września 2014 r. odmówił wydania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej.

7 Odwołanie od tej decyzji wniósł G. U..

8 Decyzją z [...] stycznia 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 63 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. Nr 228, poz. 1368, ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego w S..

9 Minister wskazał, że zgodnie z § 28 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jednym z warunków uzyskania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej jest "odbycie 12-miesięcznej praktyki pływania w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej, potwierdzonej w wydanym przez morską jednostkę edukacyjną zaświadczeniu o zaliczeniu książki praktyk". Z akt sprawy wynika, że wnioskujący nie przedłożył takiego dokumentu. Za wymagane § 28 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zaświadczenie o zaliczeniu książki praktyk organ II instancji nie uznał również żadnego z dokumentów dołączonych do odwołania.

10 W odpowiedzi na wezwanie organu II instancji, wnioskujący przedłożył kopię dyplomów ukończenia Wyższej Szkoły Morskiej w S. w roku 1995 (studia inżynierskie) i 1996 (studia magisterskie) oraz kopię pisma z dnia [...] października 2014 r. znak [...], w którym Uczelnia stwierdza, że w ramach studiów odbył 220 dni (czyli 7 miesięcy i 10 dni) praktyki morskiej, co potwierdzono w protokołach/kartach zaliczeń. Dodatkowo Uczelnia wskazała, że z praktyki G. U. zobowiązany był przygotować sprawozdanie, które zostało zaliczone, a samą praktykę oceniono w Karcie oceny praktykanta. Uczelnia potwierdziła również, że zrealizowana w trakcie studiów w wymiarze 220 dni praktyka morska była wówczas wystarczająca do ukończenia studiów inżynierskich na kierunku Nawigacja.

11 Organ stwierdził, że G. U. ukończył w 1995 r. studia w Wyższej Szkole Morskiej w S. (od 2004: Akademia Morska w S.) na Wydziale Nawigacyjnym na kierunku Nawigacja w specjalności transport morski. Akademia Morska w S. jest morską jednostką edukacyjną w rozumieniu art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy, czyli MJE typu A zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia. Po raz pierwszy uznanie zgodności szkoleń prowadzonych w Akademii Morskiej w S. z Konwencją STCW potwierdzone zostało dnia 10 listopada 1998 r. decyzją Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Następnie uznanie było potwierdzane przez ministra właściwego ds. gospodarki morskiej certyfikatami uznania, wydanymi odpowiednio 1 października 2006 r. oraz 2 października 2011 r. w zakresie zgodności szkolenia z Konwencją STCW na poziomie operacyjnym i zarządzania w żegludze międzynarodowej na wybranych kierunkach i specjalnościach, wskazanych w certyfikacie uznania. W konsekwencji studia ukończone przez wnioskującego należy uznać za odpowiadające szkoleniu na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym, wymaganemu w § 28 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Dodał, że na podstawie § 89 ust. 3 rozporządzenia, strona jest zwolniona z wymogu zdania egzaminu na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym.

12 Ponadto zainteresowany posiada świadectwo ogólnego operatora GMDSS oraz świadectwa przeszkolenia w zakresie: wykorzystania radaru i ARPA na poziomie operacyjnym, ochrony przeciwpożarowej stopnia wyższego oraz udzielania pierwszej pomocy medycznej, świadectwo ratownika i aktualne świadectwo zdrowia. Posiada łącznie 12 miesięcy i 7 dni praktyki pływania na statkach szkolnych i morskich statkach handlowych, w tym 10 miesięcy i 29 dni na morskich statkach handlowych o pojemności brutto 500 i powyżej. 7 miesięcy i 10 dni z deklarowanej praktyki pływania, zgodnie z aktami sprawy, uznane może zostać jako praktyka nadzorowana, realizowana w trakcie kształcenia w MJE. Wnioskujący przedłożył także kopie zaświadczeń o pełnieniu wachty nawigacyjnej przez okres 4 miesięcy i 27 dni. Jednakże nie przedłożył świadectwa przeszkolenia w zakresie nautycznego dowodzenia statkiem oraz zaświadczenia o zaliczeniu książki praktyk.

13 Dokonując szczegółowej analizy stanu prawnego wywiódł, że żadnego z tych dokumentów przedłożonych przez skarżącego nie można uznać za wymagane w § 28 ust. 1 pkt 1 zaświadczenia o zaliczeniu książki praktyk w wymiarze 12 miesięcy.

14 Minister podkreślił, że nie kwestionuje programu praktyki morskiej realizowanej w latach 1991- 1995, jak również nadzoru Akademii Morskiej w S. nad praktyką morską odbytą w czasie studiów jednakże nie zgodził się, że praktyka ta odbywała się na takich samych zasadach i miała taki sam program, jak praktyka nadzorowana realizowana aktualnie albowiem Konwencja STCW w latach 1995 i 2010 została znacząco zmieniona, dostosowując standardy wyszkolenia i uzyskiwania kwalifikacji do aktualnie obowiązujących standardów w międzynarodowej flocie handlowej.

15 Organ zauważył, że zgodnie z Prawidłem II/1 Zmian z Manili (jak również przed tymi zmianami) praktyka nadzorowana realizowana jest w trakcie procesu kształcenia i stanowi integralną część szkolenia teoretycznego. Zatem za nadzór nad jej programem i przebiegiem odpowiada wyłącznie MJE, realizująca szkolenie zgodnie z tabelą A-lI/1 Kodeksu STCW. Dyrektor urzędu morskiego nie jest organem właściwym do merytorycznego rozstrzygania, czy osoba ubiegająca się o dokument kwalifikacyjny realizowała praktykę pływania zgodnie z programem szkolenia, opracowanym na podstawie tabeli A-II1 Kodeksu STCW. Zatem w ramach czynności administracyjnych zmierzających do przyznania dyplomu, wymaga jedynie zaświadczenia o zaliczeniu książki praktyk, wydanego przez MJE, w której odbywało się kształcenie. Taki stan rzeczy obowiązuje od roku 2000 (§ 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 24 sierpnia 2000 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych, pełnienia wacht oraz składu załóg statków morskich o polskiej przynależności Dz. U. Nr 105, poz. 1117), kiedy, zgodnie z wymaganiami Konwencji STCW, wprowadzono obowiązek dokumentowania praktyki nadzorowanej w książce praktyk oraz obowiązek przedłożenia zaświadczenia o zaliczeniu książki praktyk, potwierdzającego odbycie 12 miesięcy praktyki pływania pod nadzorem uczelni (aktualnie: MJE). Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że praktyka pływania w wymiarze 4 miesięcy i 27 dni, którą G. U. zrealizował w latach 2012 - 2014 nie może zostać uznana za praktykę nadzorowaną w rozumieniu Prawidła II/1 załącznika Konwencji STCW i § 28 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

16 Organ wyjaśnił, że w prawie krajowym, w celu udokumentowania faktu pełnienia obowiązków wachtowych, wymagane jest stosowne zaświadczenie, podpisane przez kapitana statku (§ 28 ust. 2 rozporządzenia). Za zaświadczenie to nie mogą zostać uznane wpisy w książce praktyk, ponieważ zgodnie z Prawidłem II/1 załącznika Konwencji STCW, obowiązek dodatkowego udokumentowania faktu pełnienia wachty nawigacyjnej pod nadzorem spoczywa zarówno na osobach, które odbywają praktykę pływania z książką praktyk, jak i tych, które nie posiadają takiego dokumentu. Ponadto, kopia książki praktyk skarżącego, jak również aktualnie obowiązujące wzory książek praktyk, potwierdzają jedynie fakt pełnienia obowiązków wachtowych na mostku, nie określają natomiast przedziału czasu, w jakim te obowiązki były pełnione. Organ uznał, że G. U. udokumentował pełnienie obowiązków wachtowych przez okres 4 miesięcy i 27 dni z wymaganych 6 miesięcy (§ 28 ust. 2 rozporządzenia).

17 Organ stwierdził, że wnioskujący posiada 7 miesięcy i 10 dni praktyki nadzorowanej, z wymaganych w § 28 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia 12 miesięcy. Ponadto, nie posiada zaświadczenia o zaliczeniu książki praktyk, wydanego przez MJE. Zatem nie można zastosować w jego przypadku § 28 ust. 1 rozporządzenia. Nie posiada dyplomu oficera wachtowego żeglugi przybrzeżnej, ani dyplomu oficera mechanika wachtowego, zatem nie można zastosować w jego sprawie § 28 ust. 1 pkt 2 albo § 28 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia. Nie posiada także dyplomu szypra 1 klasy żeglugi krajowej, nie można zatem zastosować § 28 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Posiada łącznie 12 miesięcy i 7 dni praktyki pływania, z wymaganych 36 miesięcy w § 28 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, więc i ten przepis nie znajduje zastosowania.

18 Ponadto, zainteresowany przedłożył kopie zaświadczeń o pełnieniu wachty nawigacyjnej przez okres 4 miesięcy i 27 dni z wymaganych 6 miesięcy (§ 28 ust. 2 rozporządzenia). Dodatkowo, nie posiada świadectwa nautycznego dowodzenia statkiem (§ 28 ust. 1 rozporządzenia). Z powyższych względów w ocenie organu nie spełnia wymogów określonych w § 28 rozporządzenia do wydania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej.

19 Organ wyjaśnił, że w rozporządzeniu 2000 oraz w kolejnych aktach wykonawczych regulujących zasady przyznawania dokumentów kwalifikacyjnych, obowiązujących do sierpnia 2013 r. istniał przepis przejściowy, zwalniający osoby, które rozpoczęły cykl kształcenia przed 1 sierpnia 1998 r., z obowiązku posiadania książki praktyk i przedkładania zaświadczenia o jej zaliczeniu. W aktualnie obowiązującym rozporządzeniu przepis przejściowy zniesiono uznając, że zakres i tematyka praktyki nadzorowanej realizowanej przed rokiem 1998 r., wobec dwukrotnych zmian Konwencji STCW, znacząco różni się od praktyki nadzorowanej, określonej w Prawidle II/1 Zmian z Manili.

20 Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przez organy administracji praw nabytych, poprzez kwestionowanie dyplomu ukończenia studiów Minister szeroko argumentował, że uprawnienia wynikające z posiadania wyższego wykształcenia, uzyskanego zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, nie są tożsame z uprawnieniami wynikającymi z ustawy o bezpieczeństwie morskim, które dotyczą wyłącznie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich oraz wdrażają do prawa krajowego postanowienia Konwencji STCW a zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim, dyplom ukończenia studiów potwierdza odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania dokumentu kwalifikacyjnego, wydawanego zgodnie z Konwencją STCW i nie jest tożsamy z dokumentem potwierdzającym kwalifikacje do zajmowania stanowisk na statkach morskich. Natomiast praktyka pływania o wymaganej długości powinna zostać udokumentowana osobno (art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie morskim). Wyjaśnił szczegółowo także dlaczego art. VII Konwencji STCW jak i art. 142 ustawy o bezpieczeństwie morskim nie znajdują zastosowania w sprawie.

21 Organ podkreślił, że wykształcenie, wynikające z ukończenia uczelni wyższej, jak również praktyka pływania odbyta w trakcie studiów, ani nadzór Akademii Morskiej w S. nad tą praktyką nie były kwestionowanie na żadnym etapie postępowania administracyjnego i wyjaśnił że dyplom ukończenia studiów, potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego inżyniera bądź magistra, nie jest tożsamy z dyplomem wydawanym przez dyrektora urzędu morskiego na podstawie art. 63 ustawy o bezpieczeństwie morskim, potwierdzającego posiadanie kwalifikacji do zajmowania stanowisk na statkach morskich. Argumentował, że ukończenie studiów nie jest równoznaczne z uzyskaniem kwalifikacji zawodowych do zajmowania stanowisk na statkach morskich, a stanowi jedynie jedną z przesłanek niezbędnych do ubiegania się o dokument kwalifikacyjny. Natomiast odbyta praktyka, w wymiarze 7 miesięcy i 10 dni, nie może zostać uznana jako praktyka nadzorowana w ramach szkolenia pokładowego spełniającego wymogi sekcji A-lI/1 Kodeksu STCW w wymiarze 12 miesięcy.

22 W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, G. U., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż niespornym jest, że G. U. złożył wniosek o wydanie dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej w dniu [...] sierpnia 2014 r. W dacie procedowania przez organy obu instancji obowiązywało wydane na podstawie art. 68 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. Nr 228, poz. 1368, z 2012 r. poz. 1068 oraz z 2013 r. poz. 852) rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (Dz. U. 2013 r. poz. 937). Poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 lutego 2005 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. Nr 47, poz. 445 ze zm.) utraciło moc dnia 26 lipca 2013 r., zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (D. U. Nr 228, poz. 1368 ze zm.).

25 Sąd I instancji podniósł, że przepisy obowiązującego rozporządzenia określają m.in. szczegółowe wymagania kwalifikacyjne wobec członków załóg statków morskich do zajmowania stanowisk na statkach morskich, w tym na statkach nieobjętych umowami, o których mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1- 4 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim, warunki przyznawania i odnawiania dyplomów i świadectw, świadectw przeszkoleń, potwierdzeń uznania oraz zezwoleń, wzory dokumentów kwalifikacyjnych i sposób ich ewidencji, warunki, jakie powinny spełniać osoby posiadające zagraniczne dyplomy lub świadectwa wydane na podstawie Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, 1978, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 39, poz. 201 i 202 oraz z 1999 r. Nr 30, poz. 286), ubiegających się o stanowiska oficerskie lub nieoficerskie na statkach o polskiej przynależności a także sposób obliczania czasu praktyki pływania.

26 W ocenie Sądu I instancji stanowisko organów w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej znajduje oparcie w § 28 ust. 1 pkt. 1 w/w rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. zgodnie z którym do uzyskania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej wymagane jest m.in. odbycie 12-miesięcznej praktyki pływania w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej, potwierdzonej w wydanym przez morską jednostkę edukacyjną zaświadczeniu o zaliczeniu książki praktyk, w tym co najmniej 6 miesięcy praktyki pływania na morskich statkach handlowych o pojemności brutto 500 i powyżej. Zgodnie zaś z ust 2 praktyka pływania, o której mowa w ust. 1 pkt 2-5, powinna zawierać okres pełnienia obowiązków wachtowych na mostku pod nadzorem kapitana albo oficera wachtowego przez co najmniej 6 miesięcy, udokumentowany w zaświadczeniu o pełnieniu wachty nawigacyjnej, które powinno zawierać informacje dotyczące: imienia i nazwiska osoby odbywającej wachtę nawigacyjną, nazwy statku, numeru IMO, typu statku, pojemności brutto statku, mocy maszyn głównych, zajmowanego stanowiska, okresu pełnienia wachty na mostku, nazwy armatora oraz podpis kapitana statku.

27 Jak stanowi § 2 rozporządzenia praktyka pływania - okres pływania na statku morskim, w charakterze członka załogi, zgodnie z wymogami rozporządzenia, z wyłączeniem wymienionych w nim jednostek w charakterze członka załogi na stanowisku, do którego upoważnia dany dyplom lub świadectwo, liczony od daty przyznania tego dyplomu lub świadectwa.

28 Sąd I instancji wywodził, że Rzeczpospolita Polska związana jest konwencją STCW, który to akt prawny ulega częstym modyfikacjom, co powoduje konieczność dostosowania przepisów obowiązujących do wymagań międzynarodowych. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. implementuje do polskiego prawa Zmiany z Manili do załącznika Międzynarodowej Konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht (Dz. U. z 2012 r. poz. 1092), które weszły w życie w styczniu 2012 r. Konwencja STCW określa minimalne wymogi dotyczące wyszkolenia i kwalifikacji marynarzy. Wymogi te są zbiorem ogólnych norm, których Strony Konwencji nie mogą obniżyć, ale mogą je podwyższyć. Kierując się minimalnymi wymaganiami określonymi w Konwencji STCW i zawartymi w niej wytycznymi, Strony Konwencji wydają szczegółowe przepisy i procedury określające warunki niezbędne do uzyskania przez marynarzy dokumentów kwalifikacyjnych. Art. VI ust. 1 Konwencji STCW stanowi, że aby uzyskać dokument kwalifikacyjny, spełnić należy wymagania stawiane przez administrację. Za praktykę pływania uznaje się "służbę pełnioną na pokładzie statku stosownie do wydanego (...) dyplomu" a "Strony powinny zapewnić, że pełniona służba jest odpowiednia do kwalifikacji objętych wnioskiem o wydanie dyplomu, pamiętając jednocześnie, że celem takiej służby, oprócz wstępnego zaznajomienia się ze służbą na statkach morskich, jest nauczenie się i nabranie wprawy, pod odpowiednim nadzorem, w zakresie właściwego i bezpiecznego postępowania na morzu, a także procedur i codziennej praktyki stosownie dla wnioskowanych kwalifikacji".

29 Sąd I instancji wskazywał, że w myśl § 28 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia do uzyskania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej wymagane jest m.in. odbycie 12-miesięcznej praktyki pływania w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej, potwierdzonej w wydanym przez morską jednostkę edukacyjną zaświadczeniu o zaliczeniu książki praktyk, w tym co najmniej 6 miesięcy praktyki pływania na morskich statkach handlowych o pojemności brutto 500 i powyżej.

30 Konwencja STCW precyzuje, że przynajmniej 12 miesięcy praktyki pływania powinno być udokumentowane w książce praktyk i powinno odbywać się pod nadzorem. W przypadku braku takiej praktyki, Konwencja STCW wprowadza wymóg posiadania 36 miesięcy praktyki pływania.

31 Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ trafnie wyjaśnił, że zatwierdzone szkolenie pokładowe w świetle obowiązujących norm prawnych, należy rozumieć jako 12-miesięczną praktykę pływania, w całości nadzorowaną przez MJE. Praktyka nadzorowana, aby spełnić wymogi sekcji A- II/1 Kodeksu STCW, powinna stanowić integralną część szkolenia teoretycznego, które odbywa się na lądzie. Treści programowe, zrealizowane w ramach praktyki nadzorowanej, będącej w istocie szkoleniem praktycznym, określone są w książce praktyk. Integralność tych treści ze szkoleniem teoretycznym minister właściwy ds. gospodarki morskiej weryfikuje w ramach nadzoru nad morskimi jednostkami edukacyjnymi, sprawowanego na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim.

32 Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada świadectwo ogólnego operatora GMDSS oraz świadectwa przeszkolenia w zakresie: wykorzystania radaru i ARPA na poziomie operacyjnym, ochrony przeciwpożarowej stopnia wyższego oraz udzielania pierwszej pomocy medycznej, świadectwo ratownika i aktualne świadectwo zdrowia. Skarżący nie przedłożył natomiast świadectwa przeszkolenia w zakresie nautycznego dowodzenia statkiem oraz zaświadczenia o zaliczeniu książki praktyk. Skarżący posiada łącznie 12 miesięcy i 7 dni praktyki pływania na statkach szkolnych i morskich statkach handlowych, w tym 10 miesięcy i 29 dni na morskich statkach handlowych o pojemności brutto 500 i powyżej. Prawidłowym jest w ocenie Sądu I instancji stanowisko organu, że z deklarowanej przez skarżącego praktyki pływania jedynie 7 miesięcy i 10 dni może zostać uznane jako praktyka nadzorowana, realizowana w trakcie kształcenia w MJE. Ponadto, skarżący przedłożył kopie zaświadczeń o pełnieniu wachty nawigacyjnej przez okres 4 miesięcy i 27 dni, Sąd I instancji podzielił szczegółową argumentację organu , że praktyka pływania zrealizowana w latach 2012-2014 nie może zostać uznana za praktykę nadzorowaną w rozumieniu Prawidła II/1 załącznika Konwencji STCW i § 28 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

33 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że § 28 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia precyzuje, iż do uzyskania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej wymagane jest posiadanie 36-miesięcznej praktyki pływania na morskich statkach handlowych lub statkach szkolnych w żegludze międzynarodowej w dziale pokładowym na stanowisku praktykanta pokładowego, młodszego marynarza, marynarza lub starszego marynarza, w tym co najmniej 12 miesięcy praktyki pływania na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej. Wbrew twierdzeniu skarżącego, nie spełnia on wymagań prawidła II/1 ust. 2 pkt 2 Konwencji STCW, a także § 28 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż jak wynika z prawidłowych ustaleń organu dokonanych na podstawie przełożonych przez skarżącego dokumentów, praktyka nadzorowana przez MJE trwała 7 miesięcy i 10 dni, a nie co najmniej 12 miesięcy jak przewidują postanowienia Konwencji STCW oraz przepisy rozporządzenia.

34 Prawidło II/1 załącznika Konwencji STCW wymaga pełnienia obowiązków wachtowych na mostku pod nadzorem kapitana lub wykwalifikowanego oficera przez okres przynajmniej 6 miesięcy. Wymóg ten odnosi się zarówno do 12-miesięcznej praktyki nadzorowanej, jak i 36-miesięcznej praktyki nienadzorowanej.

35 W myśl § 28 ust. 2 rozporządzenia praktyka pływania, o której mowa w ust. 1 pkt 2-5, powinna zawierać okres pełnienia obowiązków wachtowych na mostku pod nadzorem kapitana albo oficera wachtowego przez co najmniej 6 miesięcy, udokumentowany w zaświadczeniu o pełnieniu wachty nawigacyjnej, które powinno zawierać informacje dotyczące: imienia i nazwiska osoby odbywającej wachtę nawigacyjną, nazwy statku, numeru IMO, typu statku, pojemności brutto statku, mocy maszyn głównych, zajmowanego stanowiska, okresu pełnienia wachty na mostku, nazwy armatora oraz podpis kapitana statku. Wpisy w książęce praktyk nie mogą, zgodnie z Prawidłem II/1 załącznika Konwencji STCW, zostać uznane za wymagane prawem zaświadczenie, tym bardziej, że potwierdzają one jedynie fakt pełnienia obowiązków wachtowych na mostku nie określają natomiast przedziału czasu, w jakim te obowiązki były pełnione. W ocenie Sądu I instancji , w konsekwencji trafnie organ stwierdził, że skarżący udokumentował pełnienie obowiązków wachtowych przez okres 4 miesięcy i 27 dni z wymaganych 6 miesięcy.

36 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odwołał się do definicji zawartych w Prawidle I/1 ust. 1 pkt 30 Konwencji STCW, zgodnie z którymi "Certificate of Competency" oznacza dyplom potwierdzony i wydany kapitanom, oficerom oraz świadectwo wydane operatorom GMDSS zgodnie z postanowieniami rozdziałów II, III, IV lub VII niniejszego Załącznika i uprawniający jego prawnego posiadacza do pełnienia służby i wykonywania funkcji wskazanych na wskazanym w nim poziomie odpowiedzialności, a nie świadectwo (zaświadczenie) o zaliczeniu książki praktyk.

37 Sąd I instancji zgodził się z organem, że powoływanie się na uznane zasady uzupełniania nadzorowanej praktyki pływania obowiązujące dla absolwentów Wyższych Szkół Morskich przed rokiem 1998 poprzez indywidualną praktykę morską nie znajduje podstaw w przepisach prawa. Możliwość zaliczania przez uczelnie morskie nadzorowanych praktyk morskich po ukończeniu uczelni morskich została wprowadzona od roku 2006. Od tego okresu minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, nadzorujący uczelnie morskie, w certyfikatach uznania wskazał taką możliwość pod warunkiem, że praktyki morskie o długości co najmniej 12 miesięcy, będą częścią procesu kształcenia i zostaną zaliczone w okresie nie dłuższym niż 2 lata od zdania egzaminu dyplomowego i w okresie nie dłuższym niż 6 lat od rozpoczęcia kształcenia.

38 Bezzasadnym był, w ocenie Sądu I instancji także zarzut naruszenia art. VII ust 1 Konwencji STCW oraz art. 144 ustawy o bezpieczeństwie morskim. Sąd I instancji wskazał, że art. VII Konwencji STCW odnosi się do pierwotnego tekstu natomiast skarżący powołuje się wyłącznie na ust. 1 tego artykułu, pomijając jego pozostałą część oraz odnosząc go do posiadanego dyplomu ukończenia studiów. Zgodnie zaś z art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim, dyplom ukończenia studiów potwierdza odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania dokumentu kwalifikacyjnego, wydawanego zgodnie z Konwencją STCW i nie jest tożsamy z dokumentem potwierdzającym kwalifikacje do zajmowania stanowisk na statkach morskich. Natomiast jak stanowi art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie morskim praktyka pływania o wymaganej długości powinna zostać udokumentowana osobno.

39 Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że art. VII Konwencji STCW dotyczy dokumentów kwalifikacyjnych wydawanych marynarzom i szkoleń rozpoczętych przed wejściem w życie Konwencji STCW i upoważnia Strony konwencji do wydawania świadectw i dyplomów zgodnie z zasadami obowiązującymi przed wejściem w życie Konwencji, jednak nie dłużej niż pięć lat od dnia wejścia Konwencji w życie Ponadto określa ograniczenia w wydawaniu świadectwa o praktyce morskiej (art. VII ust. 3). Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że nie można interpretować omawianego artykułu z pominięciem pozostałej jego części, wskazującej na zakres jego obowiązywania. Mając na uwadze fakt, że Polska jest stroną Konwencji STCW od 1983 r., a skarżący ukończył szkolenie na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej w roku 1995 (studia inżynierskie) oraz nie posiadał wcześniej dokumentów kwalifikacyjnych potwierdzającym kwalifikacje do zajmowania stanowisk na statkach morskich, art. VII Konwencji STCW jak i art. 144 ustawy o bezpieczeństwie morskim nie znajdują zastosowania.

40 Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że przepis art. VII Konwencji STCW dotyczy wyłącznie dokumentów kwalifikacyjnych wydanych marynarzom przed wejściem w życie Konwencji STCW 78 r, wskazał, że z art. VII Konwencji STCW wynika, że zastosowanie tego przepisu dotyczy przypadku wejścia w życie Konwencji w stosunku do danej Strony w momencie ratyfikacji całej Konwencji STCW, a nie w przypadku ratyfikacji poszczególnych zmian do załącznika do Konwencji STCW. Art. VII Konwencji STCW 78 odnosi się do przepisów przejściowych i utracił swoją aktualność, ponieważ termin w nim określony upłynął natomiast nie utracił ważności albowiem jest nadal w mocy, choć nie ma już zastosowania. Ponadto w każdej ze zmian załącznika Konwencji STCW przewidziano dodatkowe przepisy przejściowe, związane ze znaczną zmianą programów szkoleń i wymagań kompetencyjnych na poszczególne dokumenty kwalifikacyjne, oraz określono datę wejścia w życie danej zmiany (Prawidło 1/15 zmian z 1995 r. i Prawidło 1/15 zmiana z Manili).

41 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazywał, że wbrew przekonaniu skarżącego organy administracji w toku prowadzonego postępowania nie podważały zarówno szkolenia uzyskanego w Wyższej Szkole Morskiej w S. na poziomie operacyjnym zgodnego z postanowieniami Konwencji STCW, jak również wykształcenia czy też praktyki pływania odbytej w trakcie studiów. Nie kwestionowały także nadzoru Akademii Morskiej w S. nad tą praktyką czemu dały wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie jest więc trafnym twierdzenie, że organ odwoławczy uznał, że szkolenia prowadzone w Wyższych Szkołach Morskich przed rokiem 1998 nie były nadzorowane przez odpowiedniego ministra oraz nie spełniało wymagań Konwencji STCW. Przy czym szkolenie pokładowe wymagane Prawidłem II/1 ust, 2 pkt 2 spełniającego wymagania sekcji A-lI/1 Kodeksu STCW dotyczy wyłącznie kwalifikacji uzyskiwanych na poziomie operacyjnym, nie zaś na poziomie zarządzania, którego dotyczy Prawidlo II/2 Konwencji STCW oraz w sekcja A-lI/2 Kodeksu STCW.

42 Sąd I instancji stwierdził, że skarżący na każdym etapie postępowania był informowany o aktualnym stanie prawnym a także o dokumentach wymaganych do pozytywnego załatwienia wniosku.

43 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że w rozporządzeniach obowiązujących do sierpnia 2013 r. istniał przepis przejściowy (§ 86 ust. 3 rozporządzenia 2000, § 83 ust. 3 rozporządzenia z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. Nr 81, poz. 734 oraz § 84 ust. 3 rozporządzenia 2005), zwalniający osoby, które rozpoczęły cykl kształcenia przed 1 sierpnia 1998 r., z obowiązku posiadania książki praktyk przed przystąpieniem do odpowiedniego egzaminu i przedkładania zaświadczenia o jej zaliczeniu. Przepis ten oraz obowiązujący wcześniej § 82 rozporządzenia 2005 umożliwiający, za zgodą dyrektora urzędu morskiego, uzyskanie dyplomu lub świadectwa kwalifikacji, przez osobę której specjalność wyuczona lub rodzaj praktyki pływania w danej specjalności nie odpowiadały ściśle określonym w rozporządzeniu wymaganiom, dawał możliwość uzyskania wnioskowanego dyplomu.

44 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wywodził, że w obowiązującym w dacie złożenia wniosku przez skarżącego rozporządzeniu przepis przejściowy został zniesiony. Przepis zwalniający z obowiązku posiadania i rozliczenia książki praktyk obowiązywał przez okres prawie 12 lat, umożliwiając zainteresowanym dostosowanie się do nowych wymagań.

45 Konieczność posiadania nadzorowanej praktyki pływania w wymiarze co najmniej 12 miesięcy obowiązuje od 2000 r. (§ 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 24 sierpnia 2000 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych, pełnienia wacht oraz składu załóg statków morskich o polskiej przynależności, Dz. U. Nr 105, poz. 1117), kiedy zgodnie z wymaganiami Konwencji STCW, został wprowadzony obowiązek dokumentowania praktyki nadzorowanej w książce praktyk oraz obowiązek przedłożenia zaświadczenia o zaliczeniu książki praktyk potwierdzającego odbycie 12 miesięcy praktyki pływania pod nadzorem uczelni.

46 Skarżący nie złożył wniosku w czasie, w którym przysługiwała mu maksymalnie ukształtowana ekspektatywa uzyskania wnioskowanego dyplomu podlegająca ochronie z punktu widzenia konstytucyjnych zasad ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji). Jego sytuacja prawna została dotknięta już nową regulacją prawną. W ocenie Sądu I instancji gdyby skarżący złożył wniosek przed utratą mocy obowiązującej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 lutego 2005 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. Nr 47, poz. 445 ze zm.), wówczas jego maksymalnie ukształtowana ekspektatywa podlegałaby ochronie z punktu widzenia konstytucyjnych zasad ochrony praw nabytych bez względu na zmienioną regulację prawną w toku postępowania administracyjnego.

47 Sąd I instancji stanął na stanowisku, że z wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady państwa prawa można wywieść zasadę pewności prawa, która wiąże się ściśle, a nawet jest identyfikowana z zasadą bezpieczeństwa prawnego. Zasadniczym trzonem konstrukcyjnym tej ostatniej jest właśnie zasada ochrony praw słusznie nabytych, której istotę stanowi zakaz arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce, ukształtowanych przez ustawy wydane w wyniku realizacji praw podstawowych. Powyższą ochroną objęte są prawa nabyte ex lege z decyzji administracyjnej oraz maksymalnie ukształtowane ekspektatywy nabycia praw. Sąd I instancji wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wypowiadając się o zasadzie ochrony praw nabytych wielokrotnie podkreślał, że nie oznacza ona ich niezmienności. Zasada ochrony praw nabytych zakłada bowiem określoną swobodę w zakresie kształtowania (modyfikowania) treści danego prawa. Dopuszczalne jest również ograniczenie, a nawet pozbawienie w niezbędnym zakresie prawa podmiotowego, jeżeli wymaga tego ważny interes społeczny. "Pewność prawa nie jest bowiem wartością absolutną. Stopień jej realizacji będzie zależny od akceptowanego stosunku do innych wartości, w szczególności do sprawiedliwości" (Z. Tobor, Ideologia legalności, str. 341). Nabyte prawa można ograniczać, a nawet zmieniać Byleby to ograniczenie było usprawiedliwione ważnymi racjami prawnymi, społecznymi czy nawet ekonomicznymi (wyrok TK z 28 czerwca 1994 r. K 6/93, PTK 1994, nr 1, poz. 14 Lex 25101).

48 Sąd i instancji wywodził, że zmiany przepisów stanowiących podstawę prawną orzekania w niniejszej sprawie były podyktowane koniecznością dostosowania polskich przepisów do wymagań stawianych przez art. 1 pkt 2 Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r., której strony zobowiązały się do podjęcia działań mających na celu zapewnienie, że pod względem bezpieczeństwa życia i mienia na morzu oraz ochrony środowiska morskiego marynarze na statkach będą posiadali odpowiednie kwalifikacje i będą zdolni wykonywać swoje obowiązki. Konwencja STCW w latach 1995 i 2010 została zmieniona, dostosowując standardy wyszkolenia i uzyskiwania kwalifikacji do aktualnie obowiązujących standardów międzynarodowych.

49 Zatem ograniczenie prawa podmiotowego w zakresie warunków niezbędnych do uzyskania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej przewidziane w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. przez posiadanie wymaganej praktyki pływania było usprawiedliwione ważną racją prawną i interesem społecznym. Racja prawna to dostosowanie polskich przepisów do wymagań międzynarodowej konwencji, a cel społeczny to bezpieczeństwo życia i mienia na morzu.

50 Podsumowując Sąd I instancji uznał, że organy obu instancji uznały w sposób prawidłowy, że skarżący nie spełnił wszystkich warunków formalnych koniecznych do wydania wnioskowanego dyplomu.

51 Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł G. U., zaskarżając go w całości.

52 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

53 1) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez oddalenie skargi, mimo że organy orzekające w sprawie naruszyły przepis art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełniał wymagań dla wydania mu dyplomu oficera wachtowego, podczas gdy skarżący wymogi te spełniał, a zatem skarga powinna być uwzględniona;

54 2) naruszenie prawa materialnego, a to błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 28 ust 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 937) w związku z Prawidłem 11/1 ust, 2 pkt 2 załącznika do Międzynarodowej Konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht (Konwencji STCW) w brzmieniu wprowadzonym zmianami z Manili z dnia 25 czerwca 2010 r., oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji poprzez przyjęcie, że do uzyskania dyplomu oficera wachtowego konieczne jest odbycie 12 - miesięcznej służby, która ma być udokumentowana w książce praktyk, podczas gdy taki wymóg wynika z rozporządzenia; natomiast zgodnie z brzmieniem Prawidła 11/1, udokumentowany w książce praktyk ma być program szkoleniowy, a nie okres trwania praktyki; natomiast rozporządzenie Ministra, jako akt niższego rzędu powinien być zgodny z umową międzynarodową - Konwencją STCW;

55 3) naruszenie prawa materialnego, a to art. VII ust. 1 Międzynarodowej Konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht oraz art. 1 pkt 21, pkt 36 i pkt 37 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/UE z dnia 19 listopada 2008 w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przepis art. VII ust. 2 Konwencji jest przepisem przejściowym, i dotyczy tylko możliwości wydawania dyplomów na podstawie przepisów dotychczasowych w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wejścia w życie Konwencji, podczas gdy:

56 a) użyte w art. VII ust. 1 Konwencji pojęcie "świadectwo o praktyce morskiej" nie może być utożsamiane z dyplomem, ale jest to świadectwo inne niż dyplom, wydawane marynarzowi, stwierdzające, że spełnione zostały stosowne wymagania dotyczące szkolenia, kompetencji i praktyki morskiej;

57 b) przepis ten nadal obowiązuje, o czym świadczy treść art. 1 ust. 1 pkt 21 Dyrektywy, która w sposób jednoznaczny do tego przepisu się odwołuje.

58 Skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

59 Wnosił też o dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej na okoliczność prawidłowego tłumaczenia i prawidłowej wykładni przepisów Konwencji STCW, oraz odbycia przez skarżącego wymaganego okresu służby wachtowej.

60 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.

61 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.

62 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

63 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Żadna z wymienionych w nim sytuacji nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

64 Przed odniesieniem się do przedstawionych zarzutów i podanej w skardze kasacyjnej argumentacji należy podkreślić, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, a ogranicza się jedynie do kwestii podanych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

65 Istota zarzutów kasacyjnych sprowadza się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który akceptując stanowisko organów uznał, że w stosunku do skarżącego prawidłowo zastosowano wymagania zawarte w rozporządzeniu Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (§ 28 ust.1rozporządzenia) omawiając mu przyznania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej. Zdaniem skarżącego kasacyjnie rozporządzenie nie powinno zostać zastosowane wobec tego, że zawarte w nim wymagania przewyższają wymagania zawarte w Konwencji STCW w tym zmiany z Manili załącznika Konwencji STCW.

66 Przede wszystkim wskazać należy, że wymagania, jakie muszą spełniać marynarze statków morskich, aby ubiegać się o uzyskanie dyplomów lub świadectw reguluje ustawa o bezpieczeństwie morskim oraz szeroko rozumiane prawo międzynarodowe.

67 Stosownie do art. 62 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim w brzmieniu właściwym dla sprawy kwalifikacje członków załóg statków morskich muszą odpowiadać wymaganiom określonym w:

68 1) Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, 1978, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 39, poz. 201 i 202 oraz z 1999 r. Nr 30, poz. 286), zwanej dalej "Konwencją STCW";

69 2) Konwencji SOLAS;

70 3) Konwencji (nr 69) Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej świadectwa kwalifikacyjnego kucharzy okrętowych, przyjętej w Seattle dnia 27 czerwca 1946 r. (Dz. U. z 1954 r. Nr 44, poz. 196 i 197);

71 4) Konwencji (nr 74) Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej świadectw kwalifikacyjnych starszych marynarzy, przyjętej w Seattle dnia 29 czerwca 1946 r. (Dz. U. z 1954 r. Nr 44, poz. 200 i 201);

72 5) przepisach ustawy.

73 Z kolei, zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim osoby ubiegające się o uzyskanie dyplomów lub świadectw są obowiązane: 1) posiadać co najmniej wykształcenie średnie - w przypadku osób ubiegających się o uzyskanie dyplomów; 2) osiągnąć wymagany wiek; 3) odbyć wymagane szkolenia w morskiej jednostce edukacyjnej; 4) posiadać wymaganą praktykę pływania; 5) zdać egzamin kwalifikacyjny przed Centralną Morską Komisją Egzaminacyjną.

74 W art. 68 ustawy o bezpieczeństwie morskim przewidziano, że Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi w drodze rozporządzeń m.in. szczegółowe wymagania kwalifikacyjne do zajmowania stanowisk na statkach morskich, w tym również na statkach nieobjętych umowami, o których mowa w art. 62 ust. 1pkt 1 – 4, warunki przyznawania i odnawiania dokumentów, o których mowa w art. 63, wzory tych dokumentów i sposób ich ewidencji, a także sposób obliczania czasu praktyki na statkach – mając na względzie postanowienia Konwencji STCW, Konwencji SOLAS oraz przepisy Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa statków rybackich.

75 Biorąc pod uwagę treść i sposób skonstruowania wytycznych zawartych w art. 68 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim dla wydania rozporządzenia w zakresie szczegółowych wymagań kwalifikacyjnych do zajmowania stanowisk na statkach morskich – "mając na względzie postanowienia Konwencji STCW, Konwencji SOLAS oraz przepisy Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa statków rybackich", należy stwierdzić, że zgodnie z upoważnieniem ustawowym zawarte w rozporządzeniu wymogi do spełnienia przez kandydatów na odpowiednie stopnie kwalifikacji zawodowych (niezbędne do zajmowania stanowisk na statkach) winny odpowiadać wymogom przewidzianym w Konwencji.

76 Co do zasady, obowiązek przestrzegania postanowień Konwencji STCW nie może budzić wątpliwości. Umowa ta została ratyfikowana przez Polskę i ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 23 sierpnia 1984 r. (Dz. U. Nr 39 poz. 201) i tym samym stała się powszechnie obowiązującym źródłem prawa ( art. 87 ust. 1 Konstytucji RP), częścią składową krajowego porządku prawnego, podlegającym bezpośredniemu stosowaniu. Ponadto zgodnie z art. I ust. 1 Konwencji Strony umowy, w tym Polska, zobowiązały się do stosowania postanowień konwencji i załącznika do niej, który stanowi integralną część konwencji. Każde powołanie się na konwencję oznacza jednocześnie powołanie się na załącznik. W związku z tym, zgodnie z ust. 2 tego przepisu, Strony zobowiązały się do wydania niezbędnych ustaw, dekretów, zarządzeń i innych przepisów oraz podjęcia wszelkich innych kroków koniecznych w celu nadania konwencji pełnej i całkowitej skuteczności, jak również zapewnienia, aby pod względem bezpieczeństwa życia i mienia na morzu oraz ochrony środowiska morskiego marynarze na statkach posiadali odpowiednie kwalifikacje i byli zdolni wykonywać swoje obowiązki.

77 Zatem, określając wymogi uzyskania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej Minister był zobowiązany uwzględnić m.in. treść Konwencji STCW wraz z załącznikami.

78 Zgodnie z § 28 ust.1 pkt 1) rozporządzenia do uzyskania dyplomu oficera wachtowego na statkach o pojemności brutto 500 i powyżej wymagane jest posiadanie świadectwa ogólnego operatora GMDSS oraz świadectw przeszkoleń w zakresie wykorzystania radaru i ARPA na poziomie operacyjnym, ochrony przeciwpożarowej stopnia wyższego, udzielania pierwszej pomocy medycznej, nautycznego dowodzenia statkiem i świadectwa ratownika oraz ukończenie studiów w MJE typu A lub w MJE typu B, lub nauki w MJE typu C, kształcących co najmniej na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym w specjalności wskazanej w certyfikacie uznania, odbycie 12-miesięcznej praktyki pływania w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej, potwierdzonej w wydanym przez morską jednostkę edukacyjną zaświadczeniu o zaliczeniu książki praktyk, w tym co najmniej 6 miesięcy praktyki pływania na morskich statkach handlowych o pojemności brutto 500 i powyżej, oraz zdanie egzaminu na poziomie operacyjnym w żegludze międzynarodowej albo spełnienie wymagań określonych w kolejnych punktach tego przepisu.

79 Natomiast, zgodnie z art. VI ust. 1 Konwencji STCW, świadectwa kapitanów, oficerów lub marynarzy będą wydawane tylko tym kandydatom, którzy spełniają wymagania stawiane przez administrację, dotyczące stażu pracy, wieku, stanu zdrowia, wyszkolenia, kwalifikacji oraz egzaminów, zgodnie z odpowiednimi postanowieniami załącznika do niniejszej konwencji.

80 Stosownie do Prawidła II/1 ust. 2 pkt 2 załącznika do Konwencji STCW po zmianach z Manili (Dz.U. 2013.1029) ( określającego minimalne wymogi do wydawania dyplomów oficerom wachtowym na statkach o pojemności brutto 500 lub większej) każdy kandydat ubiegający się o uzyskanie dyplomu powinien m.in. odbyć zatwierdzoną służbę na statku morskim w wymiarze co najmniej jednego roku, która zawiera szkolenie pokładowe spełniające wymogi sekcji A-II/1 Kodeksu STCW i jest udokumentowana w uznanej książce praktyk, lub w innym przypadku - odbyć przynajmniej 36-miesięczną służbę na statku morskim.

81 Zatem dla uzyskania żądanego przez skarżącego dyplomu wymogi Konwencji obejmują m.in. odbycie "zatwierdzonej służby na statku morskim w wymiarze co najmniej jednego roku, która zawiera szkolenie pokładowe spełniające wymogi sekcji A-II/1 Kodeksu STCW i jest udokumentowana w uznanej książce praktyk" z kolei rozporządzenie wymaga m.in. odbycia "12-miesięcznej praktyki pływania w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej, potwierdzonej w wydanym przez morską jednostkę edukacyjną zaświadczeniu o zaliczeniu książki praktyk".

82 Skarżący kasacyjnie niezgodności wskazanego przepisu rozporządzenia z Konwencją STCW upatruje w błędnym jego zdaniem tłumaczeniu Prawidła II/1 Załącznika do Konwencji STCW na język polski i wywodzi, że w książce praktyk udokumentowany ma być program szkoleniowy, a nie okres trwania praktyki. Międzynarodowa konwencja o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, 1978, sporządzona w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. została ratyfikowana przez Polskę i ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 23 sierpnia 1984 r. (Dz. U. Nr 39 poz. 201) i tym samym stała się powszechnie obowiązującym źródłem prawa ( art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). Zmiany z Manili do załącznika do Międzynarodowej Konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, 1978, sporządzone w Manili dnia 25 czerwca 2010 r. zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw z dnia 17 września 2013 r. (Dz.U.2013.1092).

83 Zgodnie z art. XVII Konwencji STCW Konwencja została sporządzona w jednym egzemplarzu w językach chińskim, angielskim, francuskim, rosyjskim i hiszpańskim, przy czym każdy tekst jest jednakowo autentyczny. Oficjalne tłumaczenia na języki arabski i niemiecki zostaną sporządzone i złożone wraz z podpisanym oryginałem.

84 Biorąc pod uwagę treść art.33 Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów, podpisanej w Wiedniu 22 maja 1969 r., która weszła w życie 27 stycznia 1980 r. (Dz.U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439), do której Polska przystąpiła 27 kwietnia 1990 r., oraz art. 9 Konstytucji RP nie budzi wątpliwości, że tekstem autentycznym Konwencji STCW jest tekst sporządzony w językach chińskim, angielskim, francuskim, rosyjskim i hiszpańskim. Skarżący zarzucając błędne tłumaczenie konwencji odwołuje się do wersji w języku angielskim przedstawiając dokonane na jego zlecenie tłumaczenia marynarskich umów o pracę.

85 Odnosząc się w tym miejscu do sformułowanego w skardze kasacyjnej wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentów wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak należy mieć na względzie, że "odpowiednie" stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01). W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zgłoszone przez skarżącego kasacyjnie żądanie nie jest zasadne.

86 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie twierdzenia skarżącego kasacyjnie o niewłaściwym tłumaczeniu Konwencji STCW poparte przedstawionymi tłumaczeniami zgłoszonymi jako dowody należy potraktować jako stanowisko strony, które jednak nie jest trafne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma racjonalnych podstaw do przyjęcia, że tekst Konwencji STCW oraz Zmiany z Manili do załącznika do Konwencji STCW opublikowane w języku polskim w dziennikach ustaw nie są prawidłowo przetłumaczone. Teksty tłumaczeń przedstawione przez skarżącego kasacyjnie nie odnoszą się do Konwencji STCW lecz jak sam wskazuje do marynarskich umów o pracę. Nadto nawet te teksty różnią się między sobą. Twierdzenia skarżącego nie wykazują zatem jednoznacznie, że tłumaczenia opublikowane w dziennikach ustaw dokonane zostały w sposób nieprawidłowy.

87 Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, jak chce tego skarżący kasacyjnie, że wymóg sformułowany w § 28 ust.1 pkt 1 rozporządzenia dotyczący odbycia 12-miesięcznej praktyki pływania w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej, potwierdzonej w wydanym przez morską jednostkę edukacyjną zaświadczeniu o zaliczeniu książki praktyk, nie odpowiada wymogom przewidzianym w Prawidle II/1 ust.2 pkt 2 załącznika do Konwencji STCW po zmianach z Manili.

88 Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. VII ust. 1 Konwencji STCW oraz art. 1 pkt 21, pkt 36 i pkt 37 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/UE z dnia 19 listopada 2008 w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy wskazać należy, że art. VII ust. 1 Konwencji STCW stanowi, że świadectwo o kwalifikacjach lub świadectwo o praktyce morskiej na stanowisku, dla którego konwencja wymaga takiego świadectwa, wydane przed wejściem w życie konwencji w stosunku do danej Strony zgodnie z ustawodawstwem tej Strony lub Przepisami radiowymi, będzie uznane za ważne dla wykonywania praktyki po wejściu konwencji w życie w stosunku do tej Strony. Z kolei w art. 1 pkt 21, pkt 36 i pkt 37 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/UE zawarto definicje: "konwencji STCW", "dyplomu" i "świadectwa przeszkolenia".

89 Przepis art. VII ust. 1 Konwencji STCW dotyczy dokumentów kwalifikacyjnych wydawanych marynarzom i szkoleń rozpoczętych przed wejściem w życie Konwencji STCW. Ustęp 2 tego artykułu upoważnia Strony do wydawania świadectw i dyplomów zgodnie z zasadami obowiązującymi przed wejściem w życie Konwencji STCW, jednak nie później niż pięć lat od dnia wejścia Konwencji STCW w życie.

90 Zastosowanie art. VII ust. 1 Konwencji STCW dotyczy przypadku wejścia w życie konwencji w stosunku do danej Strony w momencie ratyfikacji całej Konwencji STCW. Wobec tego art. VII Konwencji STCW ustanawia przepisy przejściowe utracił on już aktualność z uwagi na upływ określonych w nim terminów, natomiast przepis ten pozostaje nadal w mocy, choć nie ma już zastosowania. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, Polska jest stroną Konwencji STCW od 1983 r., a Skarżący ukończył szkolenie na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej w roku 1995 r. oraz nie posiadał wcześniej dokumentów kwalifikacyjnych potwierdzające kwalifikacje do zajmowania stanowisk na statkach morskich w związku z tym art. VII ust. 1 Konwencji STCW nie znajdował zastosowania w jego sprawie.

91 Odnośnie zarzutu naruszenia prawa procesowego opiera się on na założeniu, że w sprawie przyjęto błędną wykładnię prawa materialnego (art. 28 ust. 1 rozporządzenia), co za tym idzie niewłaściwie też je zastosowano, na podstawie niewłaściwych ustaleń. Wobec tego, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego okazały się niezasadne, zarzut dotyczący naruszenie norm procesowych również nie jest usprawiedliwiony.

92 Podsumowując stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd I instancji kontrola działalności administracji publicznej była prawidłowa, a podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty ocenić należało jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

93 Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

94 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2) lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 ze zm.) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).