Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r., II GSK 2461/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r., II GSK 2461/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Irena Wiszniewska-Białecka Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 376/15 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie zakazu prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców oraz wykreślenia z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 376/15 oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie zakazu wykonywania przez A. M. działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców pod nazwą [...] z siedzibą [...], wpisanego do rejestru prowadzonego przez Prezydenta Miasta [...] oraz skreślenia przedsiębiorcy z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców.

3 Z przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że A. M. został skazany prawomocnym - od dnia 14 stycznia 2014 r. - wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu, sygn. akt VIII K 889/13 z 29 października 2013 r. za przestępstwo określone w art. 56 § 2 oraz art. 62 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. z 2013 r., poz. 186 ze zm., dalej: k.k.s.). Powyższa informacja została powzięta przez organ w dniu 14 października 2014r., który w związku z tym, w oparciu o art. 44 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 600, ze zm.) wszczął kontrolę w ww. ośrodku szkolenia kierowców prowadzonym przez skarżącego. W efekcie organ stwierdził, że przedsiębiorca złożył niezgodne ze stanem faktycznym oświadczenie o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania przedmiotowej działalności gospodarczej, ponieważ nie podał, że został prawomocnie skazany za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, lub przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, o których mowa w art. 28 ust. 2 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Tym samym, w ocenie organu I instancji, zaistniała przesłanka do orzeczenia wobec strony zakazu wykonywania ww. działalności gospodarczej i skreślenia przedsiębiorcy z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców.

4 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 155) w związku z art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 672 ze zm., dalej u.s.d.g.), po rozpoznaniu odwołania A. M., od powyższej decyzji, utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie. SKO nie podzieliło zarzutów A. M., że przestępstwa, za które został skazany nie spełniają wymogu określonego w art. 28 ust.2 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę A. M. na ww. decyzję SKO.

6 Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców, skreślając przedsiębiorcę z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców, jeżeli przedsiębiorca złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 28 ust. 5, niezgodne ze stanem faktycznym. Z kolei w myśl art. 28 ust. 2 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, ośrodek szkolenia kierowców może prowadzić przedsiębiorca, który nie był prawomocnie skazany za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów - dotyczy to osoby fizycznej lub członków organów osoby prawnej. Natomiast ust. 5 powyższego artykułu stanowi, że do wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców przedsiębiorca jest obowiązany dołączyć oświadczenie o następującej treści: "Oświadczam, że:

7 1) dane zawarte we wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców są kompletne i zgodne z prawdą;

8 2) znane mi są i spełniam warunki wykonywania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców, określone w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami".

9 Według WSA, skarżący został prawomocnie skazany za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, został bowiem skazany za przestępstwo z art. 56 i z art. 62 k.k.s. (w świetle prawomocnego wyroku został uznany za winnego popełnienia przestępstw z art. 56 § 2 i art. 62 § 2 Kodeksu karnego skarbowego). Po przytoczeniu treści art. 56 § 1 i 2 k.k.s. Sąd I instancji wskazał, że w art. 56 § 1 k.k.s. zawarte są dwa przedmioty ochrony: prawidłowość działania organów administracji oraz mienie Skarbu Państwa lub innego uprawnionego podmiotu, które zostaje narażone na uszczuplenie. Mienie to jest związane ze świadczeniami podatkowymi. Są to kwoty pieniężne, do których uzyskania uprawniony jest organ podatkowy lub inny właściwy organ z tytułu obowiązku uiszczania podatków. WSA podniósł, że przestępstwo to nazywane jest "oszustwem podatkowym". Dodatkowo WSA zauważył, że przestępstwa przeciwko mieniu, to nie tylko przestępstwa wymienione w rozdziale XXXV Kodeksu karnego. Mogą to być przestępstwa wymienione w innych rozdziałach tego kodeksu, jak też w innych ustawach. Są to nie tylko przestępstwa, których głównym przedmiotem ochrony jest mienie, ale również te przestępstwa, w których mienie jest ubocznym przedmiotem ochrony. W tym zakresie odwołał się do wyroku NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II OSK 1547/09. Dalej WSA wywiódł, że art. 56 § 1 Kodeksu karnego skarbowego chroni nie tylko dobro prawne w postaci prawidłowego funkcjonowania organów podatkowych, ale również dobro prawne w postaci mienia Skarbu Państwa lub innego uprawnionego podmiotu. Według Sądu, popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu samo w sobie skutkuje zaistnieniem uzasadnionej obawy braku rękojmi uczciwego prowadzenia działalności szkoleniowej. Z kolei złożenie oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym wskazuje jednoznacznie na zatajenie okoliczności określonej w art. 28 ust. 2 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. To z kolei skutkuje koniecznością wydania orzeczenia w przedmiocie zakazu wykonywania działalności gospodarczej, co też w tej sprawie uczyniono. Reasumując WSA stwierdził, że w sprawie poddanej kontroli sądowoadministracyjnej nie naruszono przepisów postępowania i przepisów materialnoprawnych. Zdaniem Sądu I instancji, stan faktyczny ustalony przez organy nie budzi wątpliwości i znajduje potwierdzenie dowodach zgromadzonych w aktach sprawy.

10 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, A. M., reprezentowany przez adwokata, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:

11 a) art. 28 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami;

12 b) art. 1 k.k. w zw. z art. 115 § 1 k.k. .w zw. z art. 1 k.k.s. i art. 53 § 2 k.k.s. (a contrario), a to poprzez błędne przyjęcie, iż użyte w tym przepisie "przestępstwo" oznacza również "przestępstwo skarbowe".

13 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów postawionych w jej petitum.

14 Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

15 Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie dostrzegając przesłanek nieważności postępowania przed Sądem I instancji (v. art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna A. M. nie zasługuje na uwzględnienie.

18 W sprawie poddanej kontroli instancyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał za prawidłowe stanowisko organu, że skarżący A. M. nie spełnia wymogu określonego w art. 28 ust. 2 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, mianowicie niekaralności za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, albowiem został on skazany przez Sąd Rejonowy w Elblągu za przestępstwo z art. 56 § 2 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s.

19 Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie - w ślad za organem – zinterpretował powyższy przepis ustawy o kierujących pojazdami uznając, że popełnienie "przestępstwa skarbowego" (a za takie został skazany A. M.) jest równoznaczne z popełnieniem "przestępstwa", o jakim mowa ww. art. 28 ustawy o kierujących pojazdami. Autor skargi kasacyjnej akcentuje, są to pojęcia rozłączne, gdyż przez "przestępstwo" rozumie się czyn zabroniony, określony w art. 1 ustawy Kodeks karny (a dalej art. 115 § 1 k.k.), którego popełnienie powoduje odpowiedzialność na zasadach wskazanych w kodeksie karnym. "Przestępstwo skarbowe" to z kolei czyn zabroniony, określony w art. 1 k.k.s. (a dalej art. 53 § 2 k.k.s.), którego popełnienie powoduje odpowiedzialność na zasadach wskazanych w Kodeksie karnym skarbowym.

20 Odnosząc się do powyższej argumentacji warto przywołać uchwałę pełnego składu Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2005r. sygn. akt I KZP 7/05 (OSP 2005/5/44) , w której rozważano wpływ na interpretację zmienionych przepisów Kodeksu karnego dodanie do określenia "przestępstwo" zwrotu "w tym,(lub) przestępstwa skarbowego". Sąd Najwyższy wskazał m.in. że zarówno w nauce prawa karnego, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażane były poglądy o odrębności reżimu odpowiedzialności karnej skarbowej, ze wskazaniem, że sam ustawodawca wyróżnia w wielu ustawach, zwłaszcza amnestyjnych, przestępstwa skarbowe i przestępstwa z Kodeksu karnego oraz z innych ustaw. Sąd Najwyższy podniósł także, że nauce prawa karnego rzeczywiście wyodrębnia się, jako szczególne jego dziedziny (działy) – prawo karne skarbowe, ale wyodrębnienie takie opiera się na podkreślaniu właśnie szczególnego przedmiotu tego prawa, gdyż chodzi o tu zawsze i tylko interesu państwa – obecnie także samorządu terytorialnego i Unii Europejskiej. Tym niemniej, zmiany wywołane przez Kodeks karny skarbowy odnoszą się jedynie do sfery prawa karnego, zatem rozróżnianie w tej sferze "przestępstwa" i "przestępstwa skarbowego" nie musi rzutować na rozumienie pojęcia "przestępstwo" w innych dziedzinach prawa. Sąd Najwyższy podkreślił, że w istocie także dla prawa karnego, ogólnie rzecz ujmując, przestępstwo "skarbowe" pozostaje przestępstwem.

21 Uwzględniając powyższe, stanowisko prezentowane w niniejszej skardze kasacyjnej oparte na poglądzie o autonomiczności pojęć prawa karnego i prawa karnego skarbowego nie mogło odnieść skutku oczekiwanego przez autora niniejszej skargi.

22 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącego, że Sąd I instancji dokonał rozszerzającej wykładni art. 28 ust. 2 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami (v. str. 4 uzasadnienia skargi kasacyjnej). W myśl tego przepisu, ośrodek szkolenia kierowców może prowadzić przedsiębiorca, który nie był prawomocnie skazany za przestępstwo w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów - dotyczy to osoby fizycznej lub członków organów osoby prawnej. Należy zauważyć, że w omawianym przepisie wymaganie niekaralności zostało ograniczone do braku skazania za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub przeciwko dokumentom. Z kolei precyzyjne wskazanie przestępstw popełnionych w celu korzyści majątkowej nie jest możliwe, gdyż ustawodawca odniósł się w tym przypadku do celu działania sprawcy, a nie do konkretnych rozdziałów Kodeksu karnego. Przyjmując, że ratio legis, które towarzyszyło ustawodawcy podczas konstruowania tego przepisu, należy traktować, jako wskazówkę przy interpretacji tego uregulowania, to przyjąć należy, że kryterium w postaci celu osiągnięcia korzyści majątkowej stanowi odwołanie do okoliczności faktycznych towarzyszących konkretnym zdarzeniom. Na gruncie rozpatrywanej sprawy mowa jest o skazaniu skarżącego przedsiębiorcy prawomocnym wyrokiem za oszustwo podatkowe. Jest to jedno z najpoważniejszych przestępstw skarbowych z uwagi na wysoki stopień społecznej szkodliwości tego czynu, wynikający z realnego zagrożenia interesów finansowych Skarbu Państwa oraz organów samorządu terytorialnego. Z opisu czynu, za jaki został skazany A. M. wynika, że skarżący podał nieprawdę przez to, że zaniżył dochód za rok 2007 i 2008 oraz w wyniku zaniżenia kosztów uzyskania przychodów prowadzonej przez siebie firmy tj. ośrodka szkolenia kierowców, poprzez niezaewidencjonowanie określonej ilości faktur na zakup paliwa uszczuplił podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007r. i 2008r. W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, iż opisane wyżej działanie skarżącego miało na celu osiągnięcie korzyści majątkowej. W tej sytuacji należy uznać, że Sąd I instancji trafnie zakwalifikował prawomocne skazanie skarżącego za czyn opisany w art. 56 § 2 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s., jako wypełniające przesłankę z art. 28 ust. 2 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Uwzględniając powyższe, Sąd I instancji trafnie zaakceptował, jako zgodną z prawem, decyzję wydaną na podstawie art. 45 ust.1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, gdyż A. M. wnioskując o uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia złożył niezgodne ze stanem faktycznym oświadczenie, że spełnia warunki wykonywania tej działalności.

23 Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.