Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2366/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2366/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej H. K., J. K. - "K.-T." s.c. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 578/11 w sprawie ze skargi H. K., J. K. - "K.-T." s.c. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę H. K. i J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.

3 Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 W dniu [...] czerwca 2010 r. o godz. [...] w miejscowości P. przy ul. B. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Zatrzymanie pojazdu poprzedzone było kontrolą mobilną (nieoznakowanym pojazdem służbowym Inspekcji Transportu Drogowego za kontrolowanym pojazdem) rozpoczętą o godz. [...] na ulicy N. w miejscowości I. Po zakończeniu przewozu przeprowadzono kontrolę pojazdu oraz sporządzono protokół kontroli. Kontrolowanym pojazdem wykonywano regularny krajowy przewóz osób w ramach linii regularnej na trasie [...] na podstawie udzielonego H. K. i J. K. - przedsiębiorcom "K. T." s.c. zezwolenia z dnia [...] października 2008 r. nr [...].

5 W czasie obserwacji kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że kierowca wysadzał pasażerów poza przystankami określonymi w stanowiącym załącznik do ww. zezwolenia rozkładzie jazdy. Pierwszy raz takie zdarzenie miało miejsce w miejscowości P. na ul. R. (wysiadło 10 pasażerów), a drugi raz w miejscowości P. przy ul. J. (wysiadło 3 pasażerów).

6 Powyższe okoliczności potwierdzili przesłuchany w charakterze świadka kierowca zatrzymanego pojazdu Pan W. P., który zeznał , że "wbrew obowiązującemu rozkładowi jazdy pojechał z ulicy I. w P. przez R. na ulicę J. Na ulicy R. o godz. [...] wysadził ok. 10 osób, natomiast na ul. J. o godz. [...] wysadził 3 osoby". Następnie wrócił na prawidłową trasę przejazdu tj. na ul. B. Jednocześnie kierowca zeznał, że przejazd realizował taką trasą, gdyż "szefowie wyjaśnili mi, że taką trasą mam jeździć kursem o [...] z I. przez P. do B. (...). Tak przebiega trasa przejazdu na linii [...] i zawsze tędy jeżdżę".

7 W czynnościach kontrolnych uczestniczył także pracownik Urzędu Marszałkowskiego w T. Pan Z. P., który także został przesłuchany w charakterze świadka i w swoich zeznaniach potwierdził wskazane wyżej okoliczności, dotyczące realizowania przewozu osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków.

8 W czasie realizacji kursu pojazd poruszał się ul. D. w I., która znajduje się w ciągu drogi krajowej nr [...]. W trakcie kontroli kierowca nie okazał ważnej na dzień kontroli karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych, wyjaśniając, że karty opłaty drogowej nie otrzymał w firmie. Szef wyjaśnił mu, że nie będzie potrzebował karty opłaty drogowej, gdyż na tę linię regularną "nie potrzeba winietki".

9 K.-P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B. decyzją z dnia [...] października 2010 r. w związku ze stwierdzonymi naruszeniami: wykonywaniem transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków na podstawie art. 92 ust.1, art. 92 ust. 4 w zw. z lp. 2.2. pkt 3 załącznika do u.t.d. nałożył na przedsiębiorcę karę 3.000 zł oraz wykonywaniem transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych na podstawie art. 92 ust.1, art. 92 ust. 4 w zw. z lp. 4.1 załącznika do u.t.d. nałożył na przedsiębiorcę 3.000 zł – w sumie 6.000 zł.

10 Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu odwołania Skarżących, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie podzielając argumentów przytoczonych w odwołaniu. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że na podstawie zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego nie ma wątpliwości, że w dniu kontroli strona wykonywała transport drogowy osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących: ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków oraz wykonywała przejazd drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

11 Organ stwierdził, że zaistniały w czasie kontroli stan faktyczny został ustalony zarówno na podstawie obserwacji kontrolujących, jak i na podstawie treści zeznań osób przesłuchanych w charakterze świadków, w tym także kierowcy zatrzymanego pojazdu. Wszystkie te dowody wskazują na zaistnienie naruszeń za które nałożono kary pieniężne. Podniósł też, że sama strona przyznała w odwołaniu, że kierowca pojazdu zatrzymywał się na przystankach nie wymienionych w rozkładzie jazdy i "wysadzał pasażerów".

12 Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2010 r., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

13 GITD w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację.

14 Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że nie budzą wątpliwości ustalenia organu, iż w dniu kontroli [...] czerwca 2010 r. wykonywano regularny transport drogowy z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na trasie [...] poprzez wysiadanie pasażerów poza przystankami określonymi w załączniku do ww. zezwolenia rozkładu jazdy.

15 Sąd wskazał także, że administracyjny charakter odpowiedzialności określonej w art. 92 ust. 1 u.t.d. prowadzi do konstatacji, że do zaistnienia tejże odpowiedzialności wystarczające jest, co do zasady, stwierdzenie naruszenia, nawet jeżeli powstało ono w sposób niezawiniony. Inaczej mówiąc, nawet gdyby przyjąć twierdzenie skarżących, że nie wydawali poleceń, na które powołał się kierowca w trakcie kontroli, to i tak na gruncie u.t.d. ponoszą odpowiedzialność za działania zatrudnionego kierowcy. W tym miejscu Sąd wyraźnie jednak podkreśla, że zarówno w świetle zeznań kierowcy, jak i inspektorów, którzy dokonywali kontroli pojazdu, nie ma usprawiedliwionych podstaw do uznania tych zeznań za niewiarygodne. Wręcz przeciwnie, ponieważ osoby te wskazały na okoliczności i fakty sprawy zeznając pod rygorem odpowiedzialności karnej za zgłaszanie fałszywych zeznań, to przyjąć należy, że korzystają one z przymiotu wiarygodności i pełnej mocy dowodowej. Zauważyć przy tym trzeba, że Skarżący, oprócz powoływania się na bliżej niedookreślone "zasady doświadczenia życiowego" nie wzruszyli tych zeznań, a w szczególności nie wykazali, że są nieprawdziwe.

16 W konkluzji Sąd wskazał, że odpowiedzialność Skarżących jako przedsiębiorców, za naruszenie art. 18 b ust. 1 i 2 u.t.d. polegające na wykonywaniu transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, a dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków jest bezsporna, zaś nałożona w tym zakresie kara jest prawidłowa, gdyż zgodna z wysokością określoną w lp. 2.2. pkt 3 załącznika do u.t.d.

17 Sąd wskazał także, że na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. skarżący (H. K.) jako fundamentalny zarzut skargi podniósł naruszenie przez organ I instancji w trakcie kontroli art. 71 u.t.d. i tym samym "sprzeczne z prawem pozyskanie materiału dowodowego" co winno "wykluczyć możliwość jego wykorzystania jako podstawy orzekania w demokratycznym państwie prawnym".

18 WSA w B. wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego, inspektor WITD wcale nie zatrzymał pojazdu do kontroli, co zarzuca skarżący w swoim piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., lecz wsiadł do autobusu linii regularnej [...], wraz z osobami mu towarzyszącymi, po jego przyjeździe na przystanek końcowy w miejscowości P. i oświadczył, że zostanie przeprowadzona kontrola. Powyższy stan faktyczny wynika jednoznacznie z zeznań kierowcy kontrolowanego pojazdu, p. W. P., który oświadczył, iż: "na końcowym przystanku mojej trasy, przy ul. D. w P., po zakończeniu przejazdu, do mojego autobusu wsiadł umundurowany inspektor transportu drogowego K. G., M. R. oraz pracownik departamentu infrastruktury Urzędu Marszałkowskiego w T. Osoby te wylegitymowały się i oznajmiły, że zamierzają przeprowadzić kontrolę.

19 W konkluzji Sąd I instancji wskazał, że biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy, uznać należy, że opisane wyżej czynności kontrolne odbyły się w trybie przepisu art. 69 ust.1a pkt 2 u.t.d., co wynika w sposób nie budzący wątpliwości z przytoczonych zeznań świadka, gdyż odbyły się podczas postoju pojazdu - na przystanku końcowym trasy, po zakończeniu przejazdu autobusu na linii regularnej, tj. bez zatrzymywania pojazdu w trakcie kontroli drogowej pomiędzy przystankami.

20 W ocenie Sądu nie ulega także wątpliwości, że skarżący dopuścił się naruszenia w postaci wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych albowiem bezspornym jest, że w dniu [...] czerwca 2010 r. kontrolowany pojazd poruszał się ul. D. w I., która stanowi część drogi krajowej nr [...] oraz, że kierowca nie okazał w dniu kontroli żadnej ważnej karty opłaty drogowej.

21 Ponieważ skarżący nie dopełnił wskazanych wyżej przepisów oraz dopuścił się naruszenia prawa w postaci wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drodze krajowej nr [...], organ zobowiązany był wymierzyć karę pieniężną w wysokości wynikającej z treści lp. 4.1. załącznika do u.t.d., tj. w wysokości 3000 zł.

22 W skardze kasacyjnej H. K. i J. K. wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

23 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji naruszenia proceduralnego w postępowaniu przed organem polegającym na niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 69 i art. 71 u.t.d. poprzez nieuwzględnienie zarzutu Skarżących o niezgodności kontroli z prawem co miało związek z przeprowadzeniem jej z nieoznakowanego pojazdu Urzędu Marszałkowskiego.

24 Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący podnieśli, że kierowca w dniu kontroli zatrzymywał autobus na przystankach objętych rozkładem jazdy. Skarżący nie zostali poinformowani o likwidacji przystanków, na których autobusy używane w prowadzonej przez nich działalności, mogły się do tej pory zatrzymywać. Skarżący zwrócili uwagę na uchybienie procesowe organu polegające na niedopuszczeniu ich do udziału w czynności przesłuchania świadka, a to świadczy o tym, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i rozpatrzony w sposób niekompletny. Ponadto podnieśli, że Inspekcja Transportu Drogowego dokonała kontroli z naruszeniem art. 69 i art. 71 u.t.d., ponieważ zatrzymanie pojazdu do kontroli nastąpiło w miejscu nieoznakowanym.

25 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

26 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

27 Nie ulega wątpliwości, że Skarżący w dniu kontroli drogowej wykonywali przewóz regularny osób w krajowym transporcie drogowym z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu nr [...], dotyczących: wyznaczonych przystanków, a także wykonywali transport drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

28 W art. 18b ust. 1 u.t.d. zostały określone zasady wykonywania przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym. Z punktu 7 tego artykułu wynika, że przewozy regularne winny być wykonywane zgodnie z warunkami przewozu osób określonymi w zezwoleniu, zaś zgodnie z treścią punktu 3 wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy. Obowiązujący rozkład jazdy stanowi zgodnie z art. 20 ust. 1a) u.t.d. załącznik do zezwolenia.

29 Natomiast art. 42 ust. 1 u.t.d. (w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania zaskarżonej decyzji) stanowił, że podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 1.800 euro rocznie, z wyłączeniem:

30 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;

31 2) pojazdów transportu kombinowanego;

32 3) pojazdów realizujących komunikację miejską;

33 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne;

34 5) pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton.

35 Ustalenia poczynione w toku kontroli w sposób jednoznaczny dowodzą, czego Skarżący nie kwestionują, że kierujący autobusem zatrzymał się poza określonym w rozkładzie jazdy przystankiem, a także jechał drogą krajową bez uiszczenia stosownej opłaty. Te naruszenia znajdują potwierdzenie w jego zeznaniach i protokole kontroli. Uzasadniało zatem nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 4 u.t.d. oraz lp. 2.2. pkt 3, lp. 4.1 (w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania zaskarżonej decyzji) załącznika do tej ustawy.

36 Zebrany w sprawie materiał dowodowy został prawidłowo oceniony przez Sąd I instancji. Skarżący nie zakwestionowali skutecznie poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka kierującego pojazdem bez obecności Skarżących, nie uzasadnia zarzutu, że materiał dowodowy został zgromadzony wadliwie, zwłaszcza, że zeznania świadka znajdują potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas kontroli.

37 W związku z powyższym podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut sprowadzający się do lakonicznego stwierdzenia, że Sąd I instancji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. zaakceptował niedostateczne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, co miało wpływ na wynik sprawy, jest niezasadny.

38 Bezzasadne są też zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 69 i art. 71 u.t.d. mające na celu wykazanie nieprawidłowości przeprowadzonej kontroli drogowej. Treść art. 69 u.t.d. składającego się z kilku jednostek redakcyjnych określa obowiązek wykonywania czynności kontrolnych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w umundurowaniu oraz posługiwania się legitymacją służbową i znakiem identyfikacyjnym. Skarżący nie podjęli nawet próby wyjaśnienia, na czym miało polegać naruszenie tego przepisu. Zarzut ten jest więc pozbawiony jakichkolwiek podstaw, tym bardziej, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna potwierdza, że kontrolujący byli ubrani w kamizelki z napisem "Inspekcja Transportu Drogowego". Kamizelka ostrzegawcza jest zaś jednym z zasadniczych składników umundurowania Inspekcji Transportu Drogowego, zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 maja 2009 r. w sprawie umundurowania Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. U. Nr 82, poz. 688 ze zm.), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 69 ust. 3 u.t.d.

39 Z kolei zgodnie z treścią art. 71 u.t.d. zatrzymać pojazd do kontroli mogą umundurowani inspektorzy, znajdujący się w pobliżu oznakowanego pojazdu służbowego lub w miejscu oznakowanym znakiem drogowym uprzedzającym o kontroli. Naruszenia tego przepisu skarżący upatrywali w zatrzymaniu pojazdu do kontroli w miejscu nieoznakowanym. Zarzut ten jest bezpodstawny, bowiem oznaczenie miejsca kontroli znakiem ostrzegawczym ustawionym przy samochodzie służbowym Inspekcji Transportu Drogowego zostało również potwierdzone w dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy.

40 W konkluzji wskazać należy, że Skarżący przedsiębiorcy wykonując kontrolowany przewóz naruszyli przepisy ustawy o transporcie drogowym, to jest warunki określone w wydanym na jej podstawie zezwoleniu. Nie zachowali elementarnych wymogów bezpieczeństwa, do których należą niewątpliwie zatrzymywanie się i wysadzanie pasażerów na określonych przystankach. Okoliczności takie, jak zła pogoda – "przenikliwe zimno" i deszcz, czy też zlikwidowanie niektórych przystanków – nawet jeśli miały miejsce, nie należą z całą pewnością do kategorii nieprzewidywalnych dla przeciętnego przedsiębiorcy, zajmującego się zawodowo świadczeniem usług transportowych. Nie mieszczą się zatem w dyspozycji art. 93 ust. 7 u.t.d. Z uwagi na ochronę wartości, jaką jest bezpieczeństwo ruchu drogowego, przystanki autobusowe znajdują się w określonych miejscach – zatoczkach. W przypadku zaś ewentualnej likwidacji niektórych dotychczasowych przystanków, czy też utworzenia nowych, należy prowadzoną działalność dostosować do nowych realiów, np. występując o zmianę dotychczasowego lub udzielenie nowego zezwolenia.

41 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.