Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2017 r., II GSK 2034/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2017 r., II GSK 2034/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 10/17 o odrzuceniu skargi Z. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 10/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, odrzucił skargę Z. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

3 Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. utrzymała w mocy własne postanowienie uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez Z. K. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv. Postanowienie to zawierało pouczenie o braku możliwości wniesienia skargi do WSA.

4 Pismem z dnia 7 grudnia 2016 r. zobowiązany Z. K. wniósł skargę na powyższe postanowienie.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), wskazał, że jest ona niedopuszczalna. W stanie prawnym obowiązującym do 14 sierpnia 2015 r. przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowił, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten został jednak zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) z mocą obowiązującą od 15 sierpnia 2015 r. (art. 2 ustawy zmieniającej) i w konsekwencji, zgodnie z jego aktualnym brzmieniem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

6 Sąd I instancji zaznaczył, że postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie utrzymano w mocy postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. W myśl przywołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. postanowienia takie zostały zaś wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej. Zdaniem WSA, zaskarżone postanowienie nie może zatem zostać poddane kontroli sądu administracyjnego, zaś skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić.

7 Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Z. K. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz orzeczenia o kosztach postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

8 - art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ustawa zmieniająca), poprzez przyjęcie, iż sądy administracyjne nie mogą orzekać w sprawach, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, a tym samym, że Sąd I instancji nie może rozpoznać skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z [...] listopada 2016 r.

9 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc w nich błąd co do osoby zobowiązanego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, a następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. organ ten utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji.

10 W ocenie kasatora, postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę wniesioną na powyższe postanowienie jest bezzasadne i niezgodne z prawem. W tym zakresie skarżący stwierdził, że przepis intertemporalny, tj. art. 2 ustawy zmieniającej nakazuje stosować przepisy p.p.s.a. w nowym brzmieniu również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 15 sierpnia 2015 r., czyniąc to jednakże w odniesieniu do zmian wprowadzonych na mocy wskazanych w nim przepisów. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, przepis art. 2 ustawy zmieniającej swą hipotezą nie obejmuje zmian w p.p.s.a. wprowadzonych na mocy art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej, który to właśnie przepis nadał nowe brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Kasator podkreślił, iż do rozpoznania tej sprawy, wszczętej z momentem zgłoszenia przez skarżącego zarzutów w dniu 3 kwietnia 2014 r. stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym (sprzed 15 sierpnia 2015 r.), przyznającym sądom administracyjnym kompetencję do orzekania w sprawach skarg na postanowienia wydane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, a w tym również w sprawach, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

13 Na wstępie należy przypomnieć, że akt objęty odrzuconą skargą to, postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. wydane na skutek zażalenia skarżącego na postanowienie tego organu z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie uznania zarzutu zobowiązanego za nieuzasadniony w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W podstawie prawnej postanowienia I instancji wskazano art. 34 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). W przypadku wniesienia zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postępowanie dotyczące stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów jest częścią postępowania egzekucyjnego (jednym z etapów) prowadzonego przez organ egzekucyjny (patrz: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 2442/14).

14 Odnosząc się zaś do kwestii prawidłowości odrzucenia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznał zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę na postanowienie organu w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarga niniejsza została złożona w sprawie, która mocą przepisów prawa została wyłączona spod kognicji sądów administracyjnych. W tym zakresie wskazać należy, że przyjęta w art. 2 Konstytucji RP konstytucyjna zasada demokratycznego państwa prawnego z którego wyprowadzane jest prawo do procesu zakłada, że prawo do obrony sądowej następuje na drodze regulowanej przepisami prawa procesowego. Granice wyznaczenia prawa do procesu przed sądem administracyjnym reguluje ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem warunkiem dopuszczalności skargi jest to, aby sprawa podlegała kontroli sądu administracyjnego, a więc mieściła się w ustawowym katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Przepis ten w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia, w związku z nowelizacją ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonaną ww. ustawą nowelizacyjną z dnia 9 kwietnia 2015 r. wyłączał kontrolę przez sądy administracyjne postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

15 Kwestionując prawidłowość odrzucenia skargi przez WSA skarżący kasacyjnie wskazał na nieprawidłowe zastosowanie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy nowelizującej. Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że po dniu 15 sierpnia 2015 r., tj. po wejściu w życie ustawy nowelizującej ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zmianie uległa m.in. treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że art. 2 ustawy nowelizującej stanowi, iż przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi wątpliwości, że sposób rozumienia tego przepisu przyjęty przez autora skargi kasacyjnej, tj. stwierdzenie, że data wszczęcia postępowania egzekucyjnego decyduje o tym, które brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. będzie miało zastosowanie, nie jest prawidłowy. Z mocy art. 2 ustawy nowelizującej, art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r., przy czym chodzi tu o wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, którego moment określa data wniesienia skargi. Wykładnia użytego przez ustawodawcę w art. 2 ustawy nowelizującej niedookreślonego zwrotu "do postępowań wszczętych..... " nie może się obyć bez uwzględnienia istoty (przedmiotu) ustawy nowelizacyjnej, której celem była zmiana reguł postępowania sądowoadministracyjnego (tak też NSA w postanowieniu z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1043/16). Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że niniejsza sprawa została wszczęta z momentem zgłoszenia przez skarżącego zarzutów w dniu 3 kwietnia 2014 r. Autor skargi kasacyjnej nie zauważa bowiem, że analizowany przepis jest przepisem regulującym kwestie intertemporalne związane z nowelizacją ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która normuje wyłącznie jedną kategorię postępowania - postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne) – art. 1 p.p.s.a. Skoro zatem celem ustawy nowelizacyjnej było zmodyfikowanie reguł postępowania sądowego, to nie można zaakceptować stanowiska strony wnoszącej skargę kasacyjną odnośnie terminu wszczęcia niniejszej sprawy.

16 W świetle powyższych wywodów stwierdzić więc należy, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte już po wejściu w życie przepisów znowelizowanych, nastąpiło bowiem wraz z wniesieniem skargi, czyli jak wynika z daty stempla pocztowego widniejącego na kopercie, w której skarżąca nadała w polskiej placówce pocztowej przedmiotowy środek odwoławczy (koperta – karta akt sądowych nr 6), tj. w dniu 7 grudnia 2016 r. W przedstawionych okolicznościach nie powinno budzić wątpliwości, że do toczącego się w niniejszej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego zastosowanie ma art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, które weszło w życie po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie zaś z nowoobowiązującą treścią powołanego przepisu, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zaskarżone postanowienie organu dotyczy właśnie stanowiska wierzyciela, odnośnie zgłoszonego zarzutu, a więc z tego względu wniesiona skarga na to rozstrzygnięcie nie podlega kontroli sądu administracyjnego i w konsekwencji podlega odrzuceniu.

17 W tym stanie rzeczy, skoro zarzut skargi kasacyjnej okazał się nieuzasadniony, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.