Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2017 r., II GSK 1938/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2017 r., II GSK 1938/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2103/14 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. G. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 16 lutego 2015 r. , sygn. akt VI SA/Wa 2103/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r., w przedmiocie kary pieniężnej oddalił skargę.

3 Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

4 W dniu 14 listopada 2013 r. w miejscowości Piła na drodze krajowej nr 10 zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki Renault o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy marki Kelberg o nr rej. [...]. Pojazdem kierował T. G. (dalej: "skarżący"), który jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] wykonywał przejazd z ładunkiem mocznika w workach po 50 kg, w big bagach 500 kg. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z 14 listopada 2013 r.

5 W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu członowego stwierdzone zostało przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego – 11 ton – przekroczenie o 1 tonę zaś podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

6 W związku ze stwierdzonym przekroczeniem dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową pojazdu zostało przeciwko stronie wszczęte postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z [...] stycznia 2014 r., nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV.

7 Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

8 Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.- dalej: "p.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm. dalej: "u.t.d."), utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

9 Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ II instancji wskazał, że w dacie kontroli pojazd, którym kierował Pan T. G. poruszał się drogą krajową nr 10 przekroczył dopuszczalny nacisk osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów silnikowych o nacisku pojedynczej osi do 10 ton.

10 Organ odwoławczy wskazał, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów z 19 września 2013 r. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C. Obie wagi posiadały ważne świadectwa legalizacji ponownej, które zostały wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z terminem ważności do 31 maja 2014 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

11 Zdaniem organu odwoławczego, materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie wskazuje, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, skutkującego nałożeniem na prowadzącego pojazd kary pieniężnej. Zgodnie z art. 140aa ust. 3 p.r.d., karę pieniężną nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd, 2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Z powyższego przepisu, jak podkreślił Główny Inspektor Transportu Drogowego wynika, że za naruszenie przepisów przede wszystkim odpowiada podmiot wykonujący przejazd zaś odpowiedzialność innych podmiotów następuje dopiero po stwierdzeniu, że podmioty te miały wpływ lub godziły się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

12 Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że organ I instancji w toku przeprowadzonego postępowania nie przesłuchał go oraz osoby dokonującej załadunku, organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie było potrzeby przeprowadzenia ww. dowodów. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przejazd. Okoliczności dotyczące załadunku nie miały znaczenia dla podmiotu wykonującego przejazd. W niniejszej sprawie dokonywano przejazdu z ładunkiem podzielnym, który jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub II (art. 64 ust. 2 p.r.d.). Stosownie do art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

13 Ponownie rozpoznając sprawę organ nie dopatrzył się także przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2015 r. oddalił skargę T. G.

15 Sąd I instancji uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

16 Sąd I instancji nie zgodził się z twierdzeniami skarżącego, że dochował on należytej staranności w realizacji czynności związanej z przejazdem oraz, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

17 Przywołując treść art. 140 aa ust. 3 pkt 1 u.t.d. WSA wskazał, że karę pieniężną za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Jego odpowiedzialność w takiej sytuacji podlega reżimowi odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. W niniejszej sprawie skarżący przewoził mocznik w workach i w big bagach, stąd nie zachodziła możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Jeżeli zaś chodzi o przesłanki, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1) a) i b) p.r.d. to, zdaniem WSA, ich istnienie w okolicznościach danej sprawy winien wykazać podmiot wykonujący przejazd. Z sytuacją "braku wpływu" mamy do czynienia wówczas, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia albo gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Natomiast dołożenie "należytej staranności" ma miejsce wówczas, gdy przewoźnik uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przejazd, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa (wyrok NSA z 6 kwietnia 2011 r., sygn. II GSK 404/10).

18 Zdaniem WSA organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że skarżący, aby uniknąć kary nie może skutecznie powoływać się na sposób załadunku towaru na jego pojazd. Zwracanie uwagi załadowcy nie jest aktem szczególnej staranności ze strony przewoźnika. W tej sytuacji, kiedy skarżący sam złożył wyjaśnienia i dodatkowo zgłosił niesprecyzowany wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z zeznań osoby dokonującej załadunku brak było podstaw, aby wnioski skarżącego uwzględnić. Wobec powyższego WSA uznał za chybiony jest zarzut skargi odnośnie niepoczynienia przez organy istotnych ustaleń w sprawie. Według oceny Sądu, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz zastosowały przepisy prawa materialnego, co czyniło zarzuty skargi bezzasadnymi.

19 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. G.

20 Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 roku poz. 1137; ze zm.), przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkuje obciążeniem skarżącego karą pieniężną w kwocie 5.000 złotych.

21 Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania - art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom tego przepisu ze względu na zbyt ogólnikowe odniesienie się do zarzutów i wniosków skarżącego, przy czym uchybienia te miały

22 istotny wpływ na wynik sprawy.

23 Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

24 Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

25 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

26 Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

27 W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

28 Związanie skargą kasacyjną oznacza natomiast, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Przedmiotem oceny Sądu mogą być więc jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

29 Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

30 Istota zarzutów podnoszonych w skardze kasacyjnej wymaga aby w pierwszej kolejności rozpatrzyć zarzut naruszenia prawa materialnego.

31 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku WSA powinno sprowadzać się do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r., II GSK 1211/13, LEX nr 1572635), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W tym miejscu przypomnieć należy, że przytoczenie właściwych podstaw kasacyjnych, wskazanie zarzutów oraz ich uzasadnienie jest ważnym elementem skargi kasacyjnej również dlatego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów ani stawiania hipotez w zakresie przepisu stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej, co wynika ze wspomnianego związania sądu granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).

32 Natomiast w rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego zaniechał powiązania przepisu art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. z odpowiednimi przepisami ustawy p.p.s.a.

33 Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu tego Sądu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1) wskazał na obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

34 Mając to na uwadze, gdy chodzi o zarzut kasacyjny naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. to należy rozumieć, że autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenie tego przepisu przez jego niezastosowanie w sprawie, co wynika wprost z uzasadnienia tego zarzutu (v. str. 5 skargi kasacyjnej). W związku z tym należy wskazać, że zarzut niewłaściwego zastosowania prawa wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak powinien być stosowany dany przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on zastosowany. W tym kontekście zasadny pozostaje wniosek, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji oznacza to brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Z punktu widzenia tej ostatniej uwagi podkreślenia wymaga, że skarżący kasacyjnie w ogóle nie podważa okoliczności faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w sprawie. Dlatego też ten zarzut nie może prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

35 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwiony. Obecnie nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że przedmiotem skutecznego zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być takie sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy lub uniemożliwia kontrolę instancyjną tego orzeczenia (zob. np. wyroki NSA z dnia: 18 września 2014 r., II GSK 1096/13, LEX nr 1572587).

36 Natomiast okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli instancyjnej. (zob. np. wyroki NSA z dnia: 11 września 2014 r., I FSK 1335/13, LEX nr 1569205; 25 listopada 2014 r., II GSK 957/13, LEX nr 1658345; 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, LEX nr 1675977). Także pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., II GSK 1998/13, LEX nr 1595981).

37 W orzecznictwie NSA podkreśla się że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony tylko w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd I instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15.02.2010 r. II FPS 8/09 ONSAiWSA 2010/3 poz.39, wyrok NSA z 20.08.2009 r. II FSK 568/08 niepublikowany).

38 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku Sądu I instancji, pomimo pewnej lakoniczności, nie zawiera uchybień, o których wyżej jest mowa. Należy podkreślić, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w motywach wyroku Sąd I instancji wyjaśnił powody zaakceptowania działania organów transportu drogowego co do nieuwzględnienia zgłaszanych wniosków dowodowych. W szczególności wskazał, że nastąpiło to z uwagi na brak sprecyzowania przez skarżącego wniosku co do imienia i nazwiska osoby dokonującej załadunku. W związku z powyższym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania jest bezzasadny.

39 Z tych wszystkich względów, skarga kasacyjna – z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw – podlegała oddaleniu.

40 Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.