Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2022 r., II GSK 1745/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2022 r., II GSK 1745/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant asystent sędziego Marzena Bal-Kuźniarska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej ["A."] Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1769/17 w sprawie ze skargi ["A."] Sp. z o.o. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 I.

3 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 lutego 2018r., sygn. akt VI SA/Wa 1769/17, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (akt. tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę wniesioną przez [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z 5 października 2016 r., nr [...], w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.

4 2. Powyższy wyrok wydany został w sprawie zainicjowanej sprzeciwem [...] (dalej: wnioskodawca, wnoszący sprzeciw, uczestnik) z 31 maja 2010 r., złożonym na podstawie art. 131 ust. 1 pkt 1, art. 131 ust. 2 pkt 1 oraz art. 132 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (akt. tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 324; dalej: p.w.p.). Sprzeciw złożono od decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (Urząd Patentowy; organ) o udzieleniu na rzecz [...] (dalej: uprawniony, spółka, skarżąca) prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny Glass Deco, o nr [...]. Znak ten został przeznaczony do oznaczania towarów: farby witrażowe - kl. 2 oraz artykuły do malowania zawarte w tej klasie, kredki - kl. 16.

5 3. Organ decyzją z 25 stycznia 2012 r., nr Sp. 4/11, oddalił sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 lipca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 73/13, uwzględnił skargę spółki [...] i uchylił wskazaną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 115/14, oddalił skargę kasacyjną spółki [...] .

6 4. Urząd Patentowy, decyzją z 5 października 2016 r., nr Sp. 474.2015, na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 246 i art. 247 ust. 2 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., unieważnił prawo ochronne na znak towarowy słowno-graficzny Glass Deco o nr [...].

7 5. WSA w Warszawie oddalając skargę uznał, że Urząd Patentowy, prowadząc ponownie postępowanie i wykonując zalecenia zawarte w wyroku w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 73/13, zbadał po raz kolejny przesłankę z art. art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p., biorąc pod uwagę wytyczne z powyższego wyroku dotyczące pojęcia złej wiary. WSA uznał, że prawidłowa jest ocena organu, że sprzeciwiający się w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym udowodnił, że zgłoszenie do ochrony spornego znaku towarowego "Glass Deco" o numerze [...]nastąpiło w złej wierze, gdyż zostało dokonane w celu zawłaszczenia cudzego znaku.

8 II.

9 Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła [...] i zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji Urzędu Patentowego z 5 października 2016 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy Glass Deco o nr [...]; wniosła także ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a nadto zasądzenie kosztów postępowania.

10 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

11 I. naruszenie przepisów postępowania w granicach wskazanych w przepisie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności:

12 • art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c), art. 151, art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez:

13 a. wadliwą ocenę ustaleń faktycznych poczynionych przez Urząd Patentowy RP, z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i § 4, art. 78 § 1, art. 80, art.107 § 3 k.p.a. w zakresie wskazanych w sprzeciwie podstaw unieważnienia znaku towarowego GLASS DECO;

14 b. wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku wynikające z błędnej oceny ustaleń faktycznych oraz prawnych poczynionych przez Urząd Patentowy RP w zakresie oceny złej wiary [...], uprawnionego z tytułu udzielonego prawa ochronnego, poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i błędną ocenę materiału dowodowego i na ich podstawie powzięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oceny, że uprawniony działał w złej wiarze, a tym samym uznania, że w dacie zgłoszenia przedmiotowy znak spełniał ustawowe warunki unieważnienia prawa ochronnego, co skutkowało oddaleniem skargi,

15 c. oddalenie skargi, pomimo, że zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP naruszyła przepis prawa materialnego, tj. art. 131 ust. 2 pkt. 1 prawa własności przemysłowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz błędnej i niepełnej oceny przesłanek określonych w tym przepisie, także poprzez błędną wykładnię art. 131 ust. 2 pkt. 1 w zakresie metodologii oceny złej wiary.

16 II. Naruszenie przepisów prawa materialnego w granicach wskazanych w art. 174 pkt. 1 p.p.s.a, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

17 • naruszenia art. 131 ust. 2 pkt. 1 p.w.p. poprzez przyjęcie, że zgłoszenie spornego znaku towarowego nastąpiło w złej wierze:

18 - pomimo faktu, że skarżąca w postępowaniu administracyjnym nie wykazała naruszenia przepisów: art. 131 ust. 2 pkt. 1 (złej wiary po stronie uprawnionego z prawa ochronnego znaku towarowego [...]),

19 - pomimo, że w całym postępowaniu strona wnosząca sprzeciw tj. [...] nie wykazała żadnych okoliczności, które świadczyłyby o nagannym zachowaniu uprawnionego ze spornego prawa;

20 • niewyjaśnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nierozważenia w uzasadnieniu w sposób szczegółowy wszystkich zagadnień i zarzutów podniesionych w skardze, mających istotne znaczenie dla końcowego wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, a w szczególności:

21 - WSA w uzasadnieniu wyroku nie dokonał własnej oceny "złej wiary" w zakresie przesłanki "wiedział i powinien wiedzieć", przesłanki "zachowania należytej staranności", oraz przesłanki "nagannego zachowania uprawnionego" w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

III.

22 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

23 1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. - jak też nie zachodzą przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

24 2. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja - będąca przepisem szczególnym - modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczenie się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, pozwalając tym samym na pominięcie tych elementów uzasadnienia, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. W rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona i z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny uznał przytoczony wyżej stan faktyczny i prawny sprawy za wystarczający.

25 3. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie zawiera zarzutu oparte na obydwu podstawach kasacyjnych.

26 4. Z istoty kontroli instancyjnej sprawowanej przez NSA wynika, że rozpoznanie przez NSA sprawy ogranicza się do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, wykluczając ponowne rozpoznanie sprawy w całości – art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09). Zasada ta ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, o czym w dalszej części uzasadnienia.

27 5. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga z podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) dotyczy - mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania.

28 6. Jest oczywiste, że uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie podniesionych zarzutów, poprzez przedstawienie argumentów przemawiających za stanowiskiem prezentowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. W przypadku zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego lub niewłaściwego jego zastosowania, niezbędne jest wskazanie, jak należało prawidłowo zinterpretować i zastosować dany przepis; w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, konieczne jest wykazanie, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

29 7. W świetle wyżej przedstawionych zasad Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniesiona skarga kasacyjna jedynie częściowo spełnia wynikające z nich wymagania. Niemniej jednak, kierując się wskazaniami uchwały NSA z 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty w zakresie, w którym możliwe było ich dookreślenie na podstawie argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

30 8. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania, którym objęto - jak to sformułowano w skardze kasacyjnej - "w szczególności" art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c), art. 151, art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. Zupełnie niezrozumiałe jest stwierdzenie autorki skargi kasacyjnej, że ów zarzut dotyczy "w szczególności" wskazanych przepisów. Kontrola kasacyjna sprawowana przez Naczelny Sąd Administracyjny - co do samej zasady - polega na rozstrzygnięciu zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, a więc dotyczących konkretnych jednostek redakcyjnych danych przepisów. Wyklucza to dopuszczalność posłużenia się formułą odwołania do otwartego zbioru ewentualnie naruszonych przepisów, a niewątpliwie taki skutek wynika z użycia w rozpoznawanej skardze kasacyjnej frazy przysłówkowej "w szczególności".

31 9. Co więcej, nie można także uznać za trafną konstrukcję omawianego zarzutu, która wiąże naruszenie przepisów wynikowych - art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit c oraz art. 151 p.p.s.a. - z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób określony w skardze kasacyjnej. Ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji nie spełnia określonych w nim warunków, uniemożliwiając dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera prawem przewidziane elementy, czego zresztą autorka skargi kasacyjnej nie kwestionuje.

32 10. Przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast skutecznie kwestionować ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. Z tego względu, w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a., skarżąca kasacyjnie spółka nie mogła podważyć oceny ustaleń faktycznych poczynionych przez Urząd Patentowy, co było przedmiotem omawianego zarzutu (punkt I. a-c petitum skargi kasacyjnej). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stan faktyczny został w sprawie ustalony w sposób przedstawiony przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a skoro nie został on skutecznie zakwestionowany - jest wiążący w sprawie.

33 11. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego zauważyć należy, że także i w przypadku tego zarzutu posłużono się w skardze kasacyjnej frazą "w szczególności", co jest wadliwe, jednakże nie wymaga już ponownej analizy wobec wyżej poczynionych uwag. Pomimo tego uchybienia w skardze kasacyjnej wskazano jednak na naruszenie przez WSA konkretnego przepisu - art. 131 ust 2 pkt 1 p.w.p. Zdaniem skarżącej kasacyjnie spółki, WSA błędnie ocenił dowody uzasadniające "złą wiarę" i nie dokonał własnej oceny tego pojęcia w zakresie przesłanek: (-) "wiedział i powinien wiedzieć"; (-) "zachowania należytej staranności; "nagannego zachowania z punktu widzenia zasad uczciwości". Ponadto, skarżąca kasacyjnie spółka podniosła, że WSA nie wyjaśnił "co pod wyżej opisanymi przesłankami należy rozumieć", co - zdaniem spółki - może mieć znaczenie w przyszłości, "w przypadku decyzji o zgłoszeniu kolejnego nowego znaku do rejestracji, celem opatrywania nim swoich produktów" - by nie spotkać się z zarzutem działanie w złej wierze.

34 12. Przypomnieć jednak należy, że przywołane w skardze kasacyjnej pojęcie złej wiary w zgłoszeniu oznaczenia, w celu uzyskania ochrony, stanowi negatywną przesłankę nienależącą do sfery prawa materialnego, lecz przepisów o postępowaniu administracyjnym - dotyczy bowiem stanu faktycznego, a nie prawa. Na konsekwencje prawne wynikające z charakteru tego pojęcia wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyroku z 15 lipca 2015 r., II GSK 115/14 - wydanym w niniejszej sprawie. NSA stwierdził, że skoro w art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. nie ma definicji, czy też bliższego określenia pojęcia "złej wiary", zatem o zgłoszeniu znaku towarowego w złej wierze decydują ustalenia faktyczne. Ocenę tę w pełni zaakceptował sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, dokonując - w świetle tej przesłanki - prawidłowej oceny spornej decyzji Urzędu Patentowego.

35 13. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca kasacyjnie spółka skutecznie nie zakwestionowała ustaleń sądu pierwszej instancji oraz wyrażonej w zaskarżonym wyroku oceny co do prawidłowości ustaleń organu w zakresie stanu faktycznego sprawy. W szczególności nie podważono tego, że w postępowaniu spornym Urząd Patentowy ustalił, że zgłoszenie do ochrony spornego znaku nastąpiło w złej wierze, gdyż spółka [...] była świadoma istnienia identycznego oznaczenia na rynku - używanego dużo wczesnej przez inny podmiot do oznaczenia towarów podobnych - a pomimo tego zgłosiła do ochrony znak towarowy na swoją rzecz, działając w celu "wyeliminowania konkurenta z zamiarem przejęcia jego klienteli".

36 14. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.