Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2014 r., II GSK 1635/12

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2014 r., II GSK 1635/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. NSA Jan Grzęda (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjne A. C. – F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 328/12 w sprawie ze skargi A. C. – F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu na aplikację adwokacką 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. C. – F. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 15 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: "WSA"), na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. C.-F. (dalej: "skarżącej") na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. (Nr [...]).

3 Z uzasadnienia wyroku wynikało, że Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Częstochowie ustalającą negatywny wynik egzaminu wstępnego skarżącej na aplikację adwokacką. Zdaniem Komisji, skarżąca uzyskała z testu 98 punktów, która to liczba została ostatecznie ustalona przez Komisję w postanowieniu z dnia [...] października 2011 r. na 99 punktów, zaś - zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze - pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącą liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

4 Następnie skarżąca złożyła odwołanie od wyżej wymienionej uchwały Komisji, w którym zarzuciła, że 4 pytania (nr 45, 95, 96 i 99) były niezgodne z obowiązującym stanem prawnym, niepełne i nieprecyzyjne, co uniemożliwiło skarżącej uzyskanie wymaganej ilości punktów do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego. Ponadto skarżąca wniosła o uznanie zasadności argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu odwołania, uznaniu, że spełniła kryteria do przyjęcia na aplikację adwokacką oraz o uchylenie zaskarżonej uchwały.

5 Minister Sprawiedliwości uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przypomniał, że egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu, składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 75i ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do art. 75 ust. 2 ustawy, aplikantem adwokackim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

6 W ocenie organu odwoławczego egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami ustawy Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. Nr 91, poz. 748). Minister Sprawiedliwości stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 75i ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Skarżąca udzieliła prawidłowych odpowiedzi na 99 pytań i uzyskała 99 punktów, a zatem ustalenie przez komisję kwalifikacyjną negatywnego wyniku egzaminu jest prawidłowe i zgodne z art. 75i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze.

7 W skardze do WSA skarżąca powtórzyła swoje stanowisko w sprawie ponownie stwierdzając, że pytania nr 45, 95 i 96 były niezgodne z obowiązującym stanem prawnym, niejasne, niepełne i nieprecyzyjne.

8 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

9 WSA motywując oddalenie skargi stwierdził, że skarga A. C.-F. nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

10 Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej sąd pierwszej instancji przytoczył przepisy Prawa o adwokaturze, regulujące zasady przeprowadzania egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Uznał, że nie zostały one naruszone i zgodził się z oceną Ministra Sprawiedliwości, że egzamin którego skarżąca była uczestnikiem przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 roku w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzenia egzaminu wstępnego (Dz. U. nr 91 poz. 748). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez członków komisji kwalifikacyjnej. Również uchwała komisji podjęta została zgodnie z ustawą Prawo o adwokaturze. Minister Sprawiedliwości w sposób wnikliwy i dokładny zbadał zarzuty skarżącej postawione w odwołaniu, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wobec ustalenia, że są one niezasadne i skarżąca nie osiągnęła ustawowego progu 100 punktów Minister Sprawiedliwości uznał, że trafna jest zaskarżona uchwała komisji kwalifikacyjnej ustalająca wynik egzaminu skarżącej na negatywny.

11 Skarga natomiast powtarza argumentację z odwołania dotyczącą wadliwości pytań o numerach 45,95 i 96.

12 Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej odnośnie niejasności pytania nr 45. Prawidłowa i jedyna odpowiedź na to pytanie (A) wynikała ze znajomości i zrozumienia treści przepisu art. 411 pkt 1 k.c. Egzamin konkursowy na aplikację adwokacką ma sprawdzić wiedzę kandydata z danej dziedziny prawa, umiejętność interpretowania przepisów a nie pamięć egzaminowanego odnośnie dosłownego brzmienia wybranego przepisu prawnego z danej dziedziny.

13 Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącej odnośnie wadliwego sformułowania pytań 95 i 96, powodującego brak poprawnej odpowiedzi na te pytania.

14 Zgodził się z Ministrem Sprawiedliwości, że prawidłowa odpowiedź na każde z tych pytań wynikała wprost z treści art. 49 § 1 k.s.h. (pyt. 95) i art. 50 § 2 k.s.h. (pyt. 96). W obu pytaniach zaznaczono, że chodzi o zasadę ustanowioną przez kodeks spółek handlowych a nie o treść konkretnej umowy zawartej między stronami. W tym stanie rzeczy znajomość wspomnianych przepisów 49 § 1 k.s.h. i 50 § 2 k.s.h. pozwoliła na udzielenie jedynej prawidłowej odpowiedzi, którą w pytaniu 95 jest odpowiedź "A" a w pytaniu 96 odpowiedź "B". W każdym z tych przypadków skarżąca udzieliła odpowiedzi niezgodnej z kluczem odpowiedzi a zatem przyznanie punktów było niezasadne.

15 Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga A. C.-F. nie zasługuje na uwzględnienie.

16 Wobec tego, że skarżąca otrzymała z testu 99 punktów, wynik ten w świetle art. 75 i ust. 3 Prawa o adwokaturze jest negatywny, co słusznie ustaliły organy obydwu instancji.

17 W skardze kasacyjnej od wyroku WSA, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo, że decyzja Ministra Sprawiedliwości zapadła z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 i art. 140 k.p.a. w zw. z art. 75 ust. 1 Prawa o adwokaturze polegającym na wadliwym przyjęciu, że pytania testu na aplikację adwokacką o numerach 95 i 96 zostały sformułowane w sposób poprawny. Zarzuciła również "naruszenie obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału sprawy przejawiające się tym, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jakoby skarżąca w skardze tylko powtórzyła argumentację przytoczoną w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej, a w rzeczywistości argumentacja ta nie została tylko powtórzona, ale także poszerzona o szereg orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w analogicznych sprawach, a nadto została przedstawiona w wystąpieniu skarżącej na rozprawie".

18 Podnosząc tej treści zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania.

19 Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

20 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

21 Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

22 Zasadnicze zastrzeżenia ujęte w sformułowanej podstawie odwoławczej rozpoznawanej skargi kasacyjnej sprowadzają się do zarzutu kwestionującego uznanie za prawidłowe dwóch pytań z testu egzaminacyjnego na aplikację adwokacką.

23 Wzorzec kontroli tak postawionego zagadnienia określony został w art. 75i ust.1 zd. pierwsze Prawa o adwokaturze. W myśl tego przepisu egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

24 Wprowadzając w przepisach ustawowych regułę testu jednokrotnego wyboru ustawodawca wykluczył tym samym sytuację, w których test egzaminacyjny, sprawdzający wiedzę w zakresie niezbędnym do skutecznego ubiegania się o przyjęcie na aplikację adwokacką będzie zawierać pytania obejmujące kwestie sporne w doktrynie i orzecznictwie, jak też pytania, na które udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia dodatkowych założeń, niewynikających z treści pytania, czy też pytania obejmujące zagadnienia prawne, na które więcej niż jedna odpowiedź może zostać uznana za prawidłową.

25 Kwestia prawidłowości konstrukcji pytań testowych była wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. W orzecznictwie wprost wskazuje się, że reguła testu jednokrotnego wyboru, stosowana w art. 75i ust. 1 ustawy z 1982 r. - Prawo o adwokaturze, wyklucza zamieszczanie w pytaniach propozycji odpowiedzi, z których więcej niż jedna jest prawidłowa. Pytania zawarte w teście muszą być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Nie można w nich zawierać kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie, jeżeli udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia lub wskazania dodatkowych założeń albo odniesień (wyr. NSA z 7 października 2010 r. II GSK 1039/09 LEX 746041).

26 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej podziela pogląd Sądu I instancji, że zakwestionowane pytania testu egzaminacyjnego pozostają w zgodzie z art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze.

27 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska autora skargi kasacyjnej co do wadliwości pytania nr 95 dotyczącego wskazania przepisów Kodeksu cywilnego do których odsyła względnie obowiązujący art. 49 § 1 k.s.h. w zakresie ryzyka przypadkowej utraty przedmiotu wniesionego tytułem wkładu przez wspólnika i jego zobowiązania do świadczenia polegającego na wniesieniu na rzecz spółki tego przedmiotu. Pytanie dotyczyło kodeksowego wzorca powyższych zasad, na co niewątpliwie wskazuje użycie w treści pytania sformułowania "zgodnie z Kodeksem spółek handlowych". Jakkolwiek zasada przewidziana w art. 49 § 1 k.s.h. może podlegać umownej modyfikacji na mocy art. 37 § 1 k.s.h., tym niemniej treść pytania wymagała wskazania odwołania użytego w art. 49 § 1 k.s.h.

28 Te same uwagi należy odnieść do zastrzeżeń skarżącej dotyczących konstrukcji pytania nr 96 dotyczącego uprawnienia i obowiązku wspólnika spółki jawnej do podwyższenia wkładu. W tym przypadku również treść pytania kierowała na wskazanie wzorca ustawowego wynikającego z art. 50 § 2 k.s.h.

29 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanie pytań było jednoznaczne i wybór odpowiedzi nie wymagał przyjęcia lub wskazania dodatkowych założeń. Jak trafnie wskazano w decyzji Ministra Sprawiedliwości znajomość zasad kodeksowych wynikających wprost z przepisów ustawy (art. 49 § 1 i art. 50 § 2 k.s.h.) była wystarczająca do udzielenia właściwej odpowiedzi. Poprawność pytań wykluczała uwzględnienie żądania uznania odpowiedzi skarżącej za prawidłowe i przyznania jej za nie punktów.

30 Zaskarżony wyrok oparty o identyczną konkluzję nie naruszał zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 151 p.p.s.a. a sama decyzja Ministra Sprawiedliwości nie naruszała art. 7, art. 77 i art. 140 k.p.a. w zw. z art. 75i Prawa o adwokaturze.

31 W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna podlegała oddaleniu jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.