Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2021 r., II GSK 1577/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2021 r., II GSK 1577/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2369/17 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej 1400 (słownie: tysiąc czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca

3 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2369/17, po rozpoznaniu skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

4 Referując sprawę, Sąd I instancji stwierdził, że decyzją z dnia [...] września 2017 r. Urząd Patentowy RP, działając na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1266 ze zm., powoływanej dalej jako p.w.p.) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1615), po rozpatrzeniu wniosku A. Sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2017 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny TIGER ENERGY DRINK Power is back! zgłoszony dnia [...] czerwca 2006 r. pod numerem [...] na rzecz A. Sp. z o.o.

5 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że podstawą wydania decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 32, był art. 132 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 145 ust. 1 p.w.p., bowiem jest on podobny do: EUTM [...] znaku towarowego "TOP TIGER" z pierwszeństwem od dnia [...].05.2004 r., EUTM [...] znaku towarowego "TIGER TEAM" z pierwszeństwem od dnia [...].05.2004 r., EUTM [...] znaku towarowego "GOLDEN TIGER" z pierwszeństwem od dnia [...].05.2004 r., EUTM [...] znaku towarowego "Tiger-Power" z pierwszeństwem od dnia [...].05.2004 r., EUTM [...] znaku towarowego "FRUCHT-TIGER" z pierwszeństwem od dnia [...].09.2004 r., EUTM [...] znaku towarowego "GREEN TIGER" z pierwszeństwem od dnia [...].08.2004 r., EUTM [...] znaku towarowego "GUARANA' TIGER" z pierwszeństwem od dnia [...].11.2004 r. oraz EUTM [...] znaku towarowego "TIGER TIGER UNLEASH THE TASTE" z pierwszeństwem od dnia [...].12.2004 r.

6 Organ stwierdził, że fakt podobieństwa i jednorodzajowości towarów, dla oznaczenia których przeznaczone są przeciwstawione znaki jest bezsporny, a porównywane znaki są podobne w warstwie słownej, fonetycznej i znaczeniowej. Warstwa wizualna jest odmienna, ze względu na zastosowanie w znaku zgłoszonym i w znaku zarejestrowanym EUTM. [...] innego rozwiązania graficznego. Znaki przeciwstawione to oznaczenia słowne i słowno - graficzne, tak więc w większości z nich warstwy wizualnej nie da się porównać.

7 Zdaniem organu, odbiorcy mając styczność z porównywanymi oznaczeniami mogą uznać, że każde z nich jest rozwinięciem lub inną wersją wcześniejszego, a słowo "TIGER" będzie "marką" oznaczającą towary oferowane przez konkretny podmiot. Dlatego też, w ocenie organu zasadne jest przyjęcie, iż dodatkowy element słowny i/lub graficzny nie jest wystarczającą odmiennością, aby uznać porównywane oznaczenia za niepodobne w takim stopniu, aby odbiorcy nie byli narażeni na ryzyko pomyłek.

8 Ze względu na powtarzalność warstwy słownej we wszystkich omawianych znakach organ stwierdził zatem wysokie podobieństwo oznaczeń i uznał, iż odbiorcy mogą zostać wprowadzeni w błąd, zatem przesłanka wyrażona w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. została spełniona.

9 W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. Sp. z o.o. zarzuciła organowi m.in. pominięcie, że zgłaszający znak TIGER ENERGY DRINK Power is back! nr [...] jest uprawniony do wcześniejszego znaku BLACK TIGER [...] oraz że jest on uprawniony do wcześniejszego znaku powszechnie znanego TIGER, a także błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w szczególności poprzez wadliwą wykładnię przesłanki ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).

11 W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości podobieństwo towarów, jakie miały zostać objęte zakresem ochrony zgłoszonego znaku towarowego oraz objęte zakresem ochrony przeciwstawionych znaków towarowych, a także podobieństwo samych porównywanych oznaczeń.

12 WSA stwierdził następnie, że przesłanka istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, co do źródła pochodzenia oznaczanych towarów lub usług, nie jest prostą wypadkową podobieństwa znaków i towarów, lecz wypadkową wielu różnych czynników, takich, które są istotne w danej sprawie i mogą mieć pozytywny bądź negatywny wpływ na zachowanie podstawowej funkcji znaku towarowego, tj. zagwarantowanie odbiorcom wskazania pochodzenia towarów lub usług oznaczonych tym znakiem. Sąd I instancji, w ślad za skarżącym, powołał się na stanowisko TSUE zawarte w wyroku z dnia 22 września 2011 r., C-482/09, w którym Trybunał uznał, że w rozstrzyganej sprawie istnieją okoliczności, które sprawiają, że używanie dwóch identycznych znaków towarowych do oznaczania identycznych towarów nie wpływa negatywnie na podstawową funkcję znaku towarowego, jaką jest zagwarantowanie konsumentom wskazania pochodzenia towarów lub usług.

13 W ocenie Sądu I instancji, okolicznością, która mogła mieć istotne znaczenie dla oceny ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd w niniejszej sprawie, był podnoszony przez skarżącego fakt posiadania i długoletniego używania wcześniejszego znaku TIGER, a także znaku BLACK TIGER. Celem art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., jest ochrona odbiorców przed ryzykiem pomyłki co do źródła pochodzenia towarów lub usług oznaczonych danym znakiem towarowym. Nie ulega jednak wątpliwości, że celem tego przepisu, jest również ochrona interesu gospodarczego uprawnionego do danego znaku towarowego. Ryzyko wprowadzenia odbiorcy w błąd, obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Skarżący podniósł, że używa w obrocie wcześniejsze podobne lub identyczne znaki do znaku zgłoszonego, w tym znak powszechnie znany, organ natomiast przeciwstawił znaki unijne, których rozpoznawalności nie odniósł do podnoszonej przez skarżącego rozpoznawalności jego wcześniejszych znaków towarowych. Dlatego, zdaniem Sądu I instancji, dokonana przez organ ocena wystąpienia przesłanki ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd jest niepełna. Błędna interpretacja art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., oznacza, iż organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie wziął bowiem pod uwagę, że towary oznaczone zgłoszonym znakiem towarowym mogą być kojarzone właśnie z wcześniejszymi znakami towarowymi skarżącego.

14 W ocenie Sądu I instancji, okoliczność, że znaki unijne, stanowiące w niniejszej sprawie przeszkodę w rejestracji przedmiotowego znaku towarowego, weszły do krajowego porządku prawnego w związku z akcesją Polski do UE, bez badania przesłanek ich rejestrowalności, nie stanowi okoliczności, która mogłaby mieć znaczenie dla oceny przesłanki ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd.

15 Urząd Patentowy RP zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty, ponadto o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

16 Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:

17 1. prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na przyjęciu, że "posiadanie i używanie przez zgłaszającego znak towarowy, wcześniejszych identycznych lub podobnych znaków towarowych" (s. 10 wyroku), może mieć znaczenie dla oceny wystąpienia przesłanki ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, podczas gdy dla zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek tj. ustalenie podobieństwa towarów i usług oznaczonych badanymi znakami tj. znaku zgłoszonego i znaków przeciwstawionych, ustalenie podobieństwa badanych oznaczeń oraz, będącego konsekwencją występującego podobieństwa towarów i znaków, niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów lub usług oznaczonych tymi znakami, podobieństwo to badane jest w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od obecności znaków na rynku, a okoliczność, iż na rynku współistnieją oznaczenia zawierające wspólny element, w tym wcześniejsze oznaczenia zgłaszającego, pozostaje bez istotnego znaczenia dla oceny dokonanej z punktu widzenia ww. przepisu;

18 2. prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Urząd, odstępując od zbadania materiałów dowodowych przedłożonych na okoliczność używania przez skarżącego wcześniejszych znaków towarowych TIGER i BLACK TIGER, nie zbadał wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych istotnych na gruncie niniejszej sprawy, tj. nieprawidłowo ocenił wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanki ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż Urząd ustalił wszystkie istotne w sprawie okoliczności, a stawiane przez Sąd zarzuty są konsekwencją wadliwej wykładni art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., w tym w szczególności oparcia się na wyroku TSUE z dnia 22 września 2011 r., C-482/09, które zapadło w wyjątkowych okolicznościach niemających odzwierciedlenia w realiach niniejszej sprawy.

19 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów.

20 Strona przeciwna nie skorzystała z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach i podlega uwzględnieniu.

23 Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji uznał, że Urząd Patentowy, odmawiając udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "TIGER ENERGY DRINK Power is back", naruszył art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., bowiem nie uwzględnił objętych ochroną wcześniejszych identycznych lub podobnych znaków skarżącej Spółki, co miało znaczenie dla oceny ryzyka pomyłki odbiorców co do pochodzenia towarów znakiem zgłoszonym oznaczonych i ostatecznej oceny dopuszczalności udzielenia prawa ochronnego. Zdaniem WSA pominięcie tej kwestii doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

24 Skarżący kasacyjnie organ powyższy pogląd Sądu I instancji zakwestionował, stawiając głównie zarzut dopuszczenia się przez WSA błędnej wykładni art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., uznając także za bezpodstawny zarzut naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów art. 7, 8, 77 § 1 , 80 i 107 § 3 K.p.a.

25 Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarzut naruszenia wskazanego przepisu prawa materialnego za zasadny, zaś uwzględnienie tego zarzutu czyni szczegółową ocenę naruszenia przez WSA przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego niecelową.

26 Przypomnieć należy na wstępie, że u podstaw odmowy udzielenia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "TIGER ENERGY DRINK Power is back" legła ocena, że znak ten podobny jest do innych zarejestrowanych z wcześniejszym pierwszeństwem, na rzecz innych podmiotów, podobnych lub identycznych unijnych znaków towarowych do oznaczania identycznych lub podobnych towarów, a zbliżenie to może powodować ryzyko konfuzji odbiorców towarów znakiem tym oznaczonych co do pochodzenia tych towarów (art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.). Podkreślić też trzeba, że Sąd I instancji uznał, iż analiza podobieństwa towarów i znaków towarowych przeprowadzona została przez Urząd Patentowy prawidłowo. Z tego względu kwestia ta pozostaje poza oceną sądu kasacyjnego, który ograniczy się do oceny prawidłowości wywiedzionego przez WSA wniosku w co do wadliwości analizy ryzyka wprowadzenia w błąd.

27 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przekonania Sądu I instancji, że ryzyko to zostało ocenione przedwcześnie, bo bez uwzględnienia zarejestrowanych na rzecz skarżącej Spółki znaków towarowych TIGER i BLACK TIGER, z którymi odbiorcy mogą kojarzyć znak zgłoszony. W ocenie sądu kasacyjnego okoliczność ta, w warunkach niniejszej sprawy, nie miała żadnego znaczenia dla jej wyniku.

28 W świetle określonych przepisem art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. przesłanek możliwości udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, za niedopuszczalne należy uznać udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy, jeśli w jego wyniku mogłoby powstać prawo pokrywające się w części lub w całości z prawem do znaku z wcześniejszym pierwszeństwem, a zbliżenie to powodowałoby ryzyko zaistnienia konfuzji co do pochodzenia towarów oznaczonych danym znakiem i tym samym uniemożliwiałoby wypełnienie przez znak funkcji identyfikacji towaru.

29 Jak stwierdził Urząd Patentowy w kontrolowanej przez WSA decyzji, co zaakceptował Sąd I instancji, stopień podobieństwa znaków towarowych zgłoszonego i przeciwstawionych unijnych jest wysoki, natomiast w obszarze analizy podobieństwa towarów, to ich podobny, jednorodzajowy i komplementarny charakter wykazany został ponad wszelką wątpliwość.

30 W takim stanie rzeczy, a więc przy mocnym zbliżeniu porównywanych znaków zarówno co do ich podobieństwa jak i podobieństwa towarów, do oznaczania których zostały przeznaczone, wniosek w odniesieniu do istnienia ryzyka konfuzji odbiorców tak oznaczonych towarów jawi się jako oczywisty. Sąd I instancji wadliwie ocenił zatem, że analiza ewentualnego ryzyka błędu co do pochodzenia towaru przeprowadzona została niezupełnie, bo z pominięciem praw do wcześniejszych podobnych znaków skarżącej Spółki. Niesporna ta okoliczność pozostaje bez wpływu na ocenę ryzyka konfuzji, bowiem niewątpliwe jest egzystowanie na rynku – również polskim – znaków podobnych z rejestracją wcześniejszą, niż data zgłoszenia znaku "TIGER ENERGY DRINK Power is back", stojących na przeszkodzie udzieleniu ochrony na znak podobny, który mimo, iż stanowi pewną koncepcyjną kontynuację wcześniejszych znaków Spółki, został zgłoszony do ochrony po udzieleniu praw ochronnych na inne podobne znaki. Należy stwierdzić, iż sam fakt egzystowania na rynku należących do skarżącej praw ochronnych do znaków podobnych nie może usprawiedliwiać udzielenia prawa ochronnego na kolejny podobny znak z naruszeniem art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., przede wszystkim z tego powodu, że żaden przepis ustawy Prawo własności przemysłowej nie zwalnia organu rejestrowego z obowiązku przestrzegania określonych cyt. przepisem rygorów mających wszak na celu realną ochronę praw już istniejących, a przynależnych innym przedsiębiorcom.

31 Wyrok TSUE z dnia 22 września 2011 r. w sprawie C-482/09, do którego odwołał się Sąd I instancji, dopuszczając koegzystencję dwóch podobnych znaków towarowych dla podobnych towarów - jak trafnie podnosi skarżący kasacyjnie organ – nie mógł znaleźć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, bowiem jak wprost wynika z przywołanego wyroku, mógł on mieć zastosowanie w wyjątkowych, bo określonych konkretnym, ustalonym przed sądem krajowym stanem faktycznym, okolicznościach.

32 Wadliwa wykładnia art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. uzasadniała uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi.

33 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, przy czym zarzut dopuszczenia się przez organ błędnej wykładni art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. jest chybiony z powodów, dla których dokonana przez Sąd I instancji wykładnia odmienna nie zyskała akceptacji sądu kasacyjnego, o czym była mowa wyżej.

34 Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Urząd Patentowy art. 134 ust. 1 p.w.p. jest on nieuzasadniony. Należy przyznać rację organowi patentowemu, który odwołując się do wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2012 r (VI SA/Wa 2512) i przywołanego nim stanowiska Urzędu, podniósł, iż przepis art. 134 ust. 1 p.w.p. nie jest żadnym gwarantem uzyskania przez zgłaszającego prawa ochronnego na nowo zgłoszony znak towarowy (str. 13/18 uzasadnienia decyzji). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zastosowana wykładnia językowa przywieść musi do wniosku, że przepis art. 134 ust. 1 p.w.p. daje organowi możliwość zarejestrowania znaku, wbrew ziszczeniu się określonych art. 132 ust. 2 pkt 2) p.w.p. przesłanek niedopuszczalności udzielenia prawa ochronnego, jednak tylko i wyłącznie ze względu, gdy przeszkoda dotyczy wcześniej zarejestrowanego znaku tego samego przedsiębiorcy. Tym samym sąd kasacyjny podziela stanowisko organu, że przepis ten nie stwarza podstawy udzielenia prawa ochronnego na taki sam znak lub podobny znak do znaku wcześniejszego, dla towarów identycznych lub podobnych, lecz jedynie nie wyklucza takiej możliwości. W kontrolowanej sprawie, jak już była o tym mowa wyżej, na przeszkodzie udzielenia ochrony zgłoszonemu znakowi legły prawa ochronne innych przedsiębiorców do identycznych i podobnych znaków dla identycznych i podobnych towarów, co musiało skutkować oceną istnienia ryzyka konfuzji, przy czym zarzuty naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania w tym względzie należało uznać za niezasadne. Zaskarżona decyzja jest wynikiem wszechstronnego i wnikliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, a wyprowadzone wnioski zostały obszernie i spójnie uzasadnione.

35 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 151 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 11 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1431 ze zm.), zasądzając od strony skarżącej na rzecz organu 1400 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Kwota zasądzonych kosztów obejmuje: uiszczony wpis od skargi kasacyjnej (500 zł) oraz stawkę minimalną rzecznika patentowego, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną, a przy tym nie reprezentował organu w I instancji (1200 zł x 75% = 900 zł).