Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2019 r., II GSK 1525/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2019 r., II GSK 1525/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Małgorzata Rysz Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2341/17 w sprawie ze skargi J.Ż. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 9 marca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2341/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.Ż. na decyzję Ministra Sprawiedliwości (dalej: Minister) z dnia [...] września 2017 r. o odmowie wpisu na listę adwokatów.

3 Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

4 Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1184 ze zm.; dalej także "p.a."), utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej jako "NRA") z dnia [...] lipca 2017 r., utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Izby Adwokackiej w W. (dalej: ORA) z dnia [...] marca 2014 r. o odmowie wpisu J.Ż. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W., ponieważ nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Minister wskazał, że przy ocenie przesłanki rękojmi organy samorządu adwokackiego wzięły pod uwagę łącznie: fakt uwikłania się wnioskodawcy w liczne postępowania dyscyplinarne, fakt uniknięcia odpowiedzialności przez złożenie wniosku o skreślenie z listy aplikantów adwokackich oraz fakty ustalone w toku postępowania o wpis, w tym uwikłanie się wnioskodawcy w postępowania karne. Minister podzielił stanowisko organów adwokatury o bezprzedmiotowości wniosku o przesłuchanie świadka na okoliczność wykazania przez wnioskodawcę dawania rękojmi wykonywania zawodu adwokata, bowiem istnienia tej okoliczności nie może stwierdzić świadek, lecz tylko organ wpisowy na podstawie całokształtu dowodów. Jak podkreślił Minister, w sprawie ustalono, że wnioskodawca posługiwał się bezprawnie tytułem zawodowym adwokata, zatem decydujące znaczenie dla oceny nieskazitelności jego charakteru miał fakt dopuszczenia się zachowań, które naruszyły ochronę prawną tytułu zawodowego i które rzutują negatywnie na jego wiarygodność, odpowiedzialność oraz uczciwość. Ustalone zachowania wnioskodawcy niweczą jego wizerunek jako osoby nieskazitelnej, a z uwagi na podważenie przez to warunku dawania rękojmi należytego wykonywania obowiązków, uniemożliwiają mu pełnienie funkcji zaufania publicznego.

5 Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem i wskazał, że u podstaw negatywnej oceny przesłanki rękojmi z art. 65 pkt 1 p.a. legły okoliczności związane z uwikłaniem się skarżącego w postępowania karne i dyscyplinarne oraz ustalenie, że posługiwał się on bezprawnie tytułem adwokat, co rzutuje negatywnie na jego wiarygodność, odpowiedzialność oraz uczciwość.

6 Sąd stwierdził, że skarżący w okresie ubiegania się o tytuł zawodowy adwokata, powoływał się na te uprawnienia czym nadużył zaufania i naruszył prawo. Tym samym należało uznać, że nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata wymaganej art. 65 pkt 1 p.a. W ocenie Sądu, utworzenie spółki partnerskiej (albo przystąpienie do niej) wymagało od skarżącego powołania się na uprawnienia adwokata, których skarżący nie posiada. Z tego powodu Sąd uznał za uzasadnione stanowisko organu, że skarżący w sposób nieuprawniony posługiwał się tytułem zawodowym adwokata. W postanowieniu z dnia 19 czerwca 2013 r. o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego (sygn. akt RD 86/13) okoliczność zawarcia umowy spółki partnerskiej m.in. przez skarżącego uznano za fakt bezsporny tak samo, jak brak po jego stronie uprawnienia do wykonywania wolnego zawodu, o którym mowa w art. 88 k.s.h. i w konsekwencji zawarcia nieważnej umowy ww. spółki. Okoliczność nieuprawnionego powoływania się przez skarżącego na tytuł adwokata znajduje potwierdzenie także w treści wystawionej przez niego faktury VAT nr [...] za świadczone usługi prawnicze. W miejscu osoby upoważnionej do wystawienia tej faktury widnieje nieczytelny podpis wraz z pieczęcią o treści: "Adwokat [...]". Dokument ten został wprowadzony do obrotu gospodarczego, o czym świadczy znajdujący się w aktach dowód dokonania przelewu za fakturę.

7 Powyższe ustalenia Sąd uznał za wystarczające do sformułowania przez organ negatywnej oceny skarżącego na podstawie art. 65 pkt 1 p.a. i podkreślił, że w tej sprawie nie badano winy skarżącego, zaś organ nie orzekał o jego odpowiedzialności karnej, zatem nie mógł naruszyć zasady domniemania niewinności. Minister prawidłowo ustalił stan faktyczny niezbędny do wydania decyzji, zaś skarżący nie zakwestionował skutecznie zgromadzonych dowodów i okoliczności z nich wynikających. Jak podkreślił Sąd, dalsze postępowanie dowodowe, w tym przesłuchanie świadków na okoliczność dawania przez skarżącego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, było zbędne, tym bardziej, że w aktach znajduje się oświadczenie osób, które miałyby być przesłuchane w charakterze świadków (pismo z dnia 6 maja 2014 r.), wyjaśniających, że przesłanka rękojmi oznacza prawidłowość wykonywania tej skomplikowanej profesji. Tymczasem, jak zaznaczył Sąd, odwołując się do judykatury sądów administracyjnych, przesłanki rękojmi nie należy utożsamiać z wymaganiem odnoszącym się do kwalifikacji zawodowych. Sąd stwierdził dalej, że prawidłowości dokonanej w tej sprawie oceny nie mogło podważyć również to, że skarżący spełniał inne warunki do uzyskania wpisu na listę adwokatów, a przesądzającego dowodu nie mogło stanowić zaświadczenie o jego niekaralności czy też postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego albo karnego. Badając, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, organ samorządu zawodowego i Minister powinni brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata. Może zaistnieć sytuacja, w której jednostkowe zdarzenie rzutować będzie na ocenę rękojmi w sposób decydujący.

8 WSA nie dopatrzył się ponadto naruszenia zasady czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.) w postępowaniu przed Ministrem, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stwierdził jednoznacznie, że ocena wyrażona w zaskarżonej decyzji nie nosi cech dowolności i nie ma podstaw aby ją podważać. Z kolei z uwagi na indywidualność sprawy, WSA uznał za nieuprawnioną argumentację skarżącego w zakresie sposobu traktowania przez organy samorządu adwokackiego innych adwokatów w podobnych okolicznościach faktycznych.

9 Skargą kasacyjną J.Ż. zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, przeprowadzenia rozprawy i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie:

10 I. prawa materialnego:

11 – przedwczesną i błędną interpretację art. 65 pkt 1 p.a., a mianowicie wobec przedstawionych dokumentów o niekaralności i umorzeniu postępowania karnego, nieuzasadnione niedopuszczenia dowodów do spawy, oraz nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, w szczególności nieuzasadnione przyjęcie, że nie mają one (przedstawione przez skarżącego środki dowodowe) znaczenia dla oceny wykonywania zawodu adwokata;

12 II. przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

13 a) art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie powołanych przez skarżącego środków dowodowych w postaci przesłuchania osób na okoliczność istnienia rękojmi po stronie skarżącego, co skutkowało niewyjaśnieniem sprawy w całości, a nadto brak było podstaw prawnych do nieuwzględnienia wniosku skarżącego przez samorząd zawodowy;

14 b) art. 86 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez brak realnego zagwarantowania czynnego udziału skarżącemu w postępowaniu administracyjnym, co skutkowało wydaniem zaskarżonych uchwał i następczej decyzji organu nadzoru;

15 c) art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy, nie uwzględniając w całości zebranego w sprawie materiału, w tym dowodów powołanych przez skarżącego.

16 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentowano, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony prawidłowo (wyczerpująco). Zarówno Sąd, jak i organy samorządu nie zbadały czy skarżący rzeczywiście używał tytułu zawodowego adwokata, a jeżeli tak, to przed kim. W sprawie nie zostało ustalone w jakich okolicznościach doszło do zawarcia umowy spółki partnerskiej, kto był jej pomysłodawcą i kto złożył wniosek do KRS o jej rejestrację. Co więcej nie została zbadana kwestia faktury, w szczególności kto i jaką przystawił na niej pieczątkę. Z danych na fakturze wynika, że została wystawiona przez skarżącego jego, byłemu już, koledze adwokatowi, a nazwa działalności gospodarczej wystawiającego fakturę (prowadzonej za zgodą dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w W.) nie zawiera napisu adwokat. Nie zbadano też istotnej okoliczności czy w sytuacji konfliktu między wystawcą faktury (skarżącym), a jej odbiorcą (adwokatem oraz byłym kolegą skarżącego) nie doszło do sfałszowania tego dokumentu, by uniemożliwić skarżącemu w ten sposób wpis na listę adwokatów. Skarżący kasacyjnie argumentował również, że pisemne oświadczenie z dnia 6 maja 2014 r. dwóch osób nie może zastąpić dowodu z ich przesłuchania jako świadków, gdyż przesłuchanie świadka musi się odbyć zgodnie z regułami wskazanymi w tym zakresie w k.p.a. Zdaniem skarżącego doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a to dlatego, że organ samorządu dopuszczał dowody ze "skarg" jego byłych kolegów (obalone w stosownych postępowaniach), nie wzywając przy tym samego skarżącego w trybie art. 86 k.p.a. do złożenia zeznań. W postępowaniu nie wyjaśniono istotnej okoliczności czy zawiązujący ze skarżącym spółkę partnerską "koledzy" adwokaci nie wiedzieli, że skarżący nie ma tytułu zawodowego adwokata.

17 W piśmie z dnia 12 września 2018 r. pełnomocnik J.Ż. uzupełnił skargę kasacyjną w ten sposób, że dodatkowo zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 27 § 1 k.p.a., gdyż w składzie organu kolegialnego, jakim jest okręgowa rada adwokacka, brały udział dwukrotnie osoby, które winny były być wyłączone z udziału w wydaniu uchwały w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów skarżącego, co stanowi naruszenie zasady obiektywnego rozstrzygania sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Wnioski zawarte w petitum skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego podtrzymał.

18 W piśmie z dnia 24 czerwca 2019 r. pełnomocnik J.Ż. dokonał "subsumpcji" zarzutów kasacyjnych, uzupełnił uzasadnienie skargi kasacyjnej i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zaskarżonej decyzji Ministra.

19 Minister nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i nie ustosunkował się do wyżej opisanych pism procesowych. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej także nie wypowiedziało się w tej sprawie. Na rozprawie w dniu 25 lipca 2019 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym radca prawny Ministra wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

20 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

21 Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i podlega oddaleniu.

22 Na wstępie zaznaczyć należy, że prowadzone w wyniku wniesienia skargi kasacyjnej postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie prowadzi do całościowej, ponownej kontroli zakwestionowanego, ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego, lecz stosownie do art. 183 § 1 i § 2 p.p.s.a., ogranicza się do kontroli zaskarżonego wyroku i tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną, z zastrzeżeniem przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, które sąd kasacyjny bierze pod uwagę z urzędu. Na co należy zwrócić uwagę w warunkach zarzutów zgłoszonych przez stronę skarżącą kasacyjnie, możliwość zmiany lub rozszerzenia podstaw kasacyjnych dopuszczalna jest tylko w czasie właściwym do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a.).

23 Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji uznał ostateczną ocenę niespełniania przez J.Ż. przesłanki określonej art. 65 pkt 1 p.a. za wykazaną i w związku z tym za zgodną z prawem odmowę wpisania skarżącego na listę adwokatów.

24 Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., z których zasadnicze znaczenie należy przydać zarzutowi naruszenia art. 65 pkt 1 p.a. przez jego błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie przez WSA, że sam fakt prowadzenia wobec skarżącego postępowań dyscyplinarnych, w sytuacji ich umorzenia, może skutecznie podważyć rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu przez wnioskującego o wpis na listę adwokatów.

25 Zarzut nie jest uzasadniony, bowiem Sąd I instancji nie oparł swojej oceny legalności zaskarżonej decyzji na tak sformułowanej wykładni art. 65 pkt 1 p.a. Przepis ten stanowi, że na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

26 Pojęcia te jako niedookreślone, były wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Odwołując się zatem do ugruntowanego w tej kwestii w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej składających się na etyczno-moralny wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność (podobnie: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 447/16 oraz wyrok NSA z dnia 2 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1840/14; te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi też zasadniczych wątpliwości ocena, że dwa elementy stanowiące warunki wpisu na listę adwokatów, o których stanowi przepis, a więc nieskazitelny charakter i rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu należy traktować jako elementy ze sobą powiązane, w wyniku czego brak cech składających się na pojęcie nieskazitelnego charakteru takich jak m.in. prawość, uczciwość, rzetelność czy odpowiedzialność za własne słowa i czyny rzutować musi na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Wreszcie prawidłowo WSA objaśnił jak należy rozumieć przyjętą przepisem formułę "dotychczasowego zachowania", które brane pod uwagę pozwala na ocenę spełnienia przez wnioskującego o wpis określonych art. 65 pkt 1 p.a. warunków. Niewątpliwie ocena ta dokonuje się na przestrzeni czasowej dotychczasowego życia kandydata aż do dnia złożenia przez niego wniosku o wpis (np. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 324/09).

27 Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji, podzielając stanowisko organu co do braku przymiotu nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata po stronie skarżącego, nie stwierdził, że u podstaw tej oceny legły prowadzone przeciwko skarżącemu postępowania dyscyplinarne i postępowanie karne. W ocenie WSA o niespełnianiu przez skarżącego przesłanki nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu zadecydowały udokumentowane fakty bezprawnego posługiwania się tytułem adwokata.

28 Przede wszystkim nie ulega kwestii, że na ocenę spełniania określonej art. 65 pkt 1 p.a. przesłanki nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata rzutować muszą wszystkie znajdujące potwierdzenie w konkretnych dowodach okoliczności, także te, które legły u podstaw wszczęcia i prowadzenia przeciwko danej osobie postępowań karnych lub dyscyplinarnych. Zatem to nie samo "uwikłanie się skarżącego w postępowania karne i dyscyplinarne" – jak to ujmuje organ, a za nim Sąd – powinno być brane pod uwagę, lecz motywujące te postępowania fakty. Niewątpliwie umorzenie postępowania karnego i dyscyplinarnego z racji niestwierdzenia okoliczności będących podstawą wszczęcia tych postępowań będzie skutkowało niedopuszczalnością odwoływania się do tych okoliczności przy ocenie przesłanki nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Natomiast całkowicie odmiennie rzecz się ma w przypadku umorzenia postępowania dyscyplinarnego/karnego z przyczyn formalnych, procesowych – jak to miało miejsce w odniesieniu do postępowania dyscyplinarnego, prowadzonego przeciwko skarżącemu – zakończonego postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013 r. o przywołanej przez WSA sygnaturze; postępowanie zostało umorzone w związku ze skreśleniem pana J.Ż. z listy aplikantów adwokackich. Taki sposób zakończenia postępowania dyscyplinarnego nie uzasadnia nieuwzględniania okoliczności bezspornych, a istotnych dla oceny przesłanek wpisu z art. 65 pkt 1 p.a.

29 Nie znajduje potwierdzenia w analizie uzasadnienia zaskarżonego wyroku twierdzenie skargi kasacyjnej, zgodnie z którym Sąd I instancji w istocie uznał, że "wszystkie osoby w stosunku do których umorzono postępowanie (dyscyplinarne vel karne) nie dają rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu...". Stanowisko WSA odwoływało się wszak do okoliczności, których prawdziwość nie została zakwestionowana, a idzie tu o posługiwanie się przez pana J.Ż. tytułem zawodowym adwokata w okresie, gdy takich uprawnień nie posiadał, czego dowodzi zawarcie przez niego dnia 7 grudnia 2012 r. umowy spółki partnerskiej wbrew dyspozycji art. 87 § 1 k.s.h. i 88 tej ustawy, przy czym nie sposób przyjąć, że mając niemal ukończone specjalistyczne kształcenie zawodowe, skarżący nie miał wiedzy co do treści wskazanych przepisów. W aktach sprawy znalazło się także oświadczenie pana J.Ż. z dnia 22 marca 2013 r. (data egzaminu adwokackiego) o wypowiedzeniu umowy spółki.

30 Przedstawiony stan rzeczy przekonuje, że stanowisko Sądu aprobujące wyrażoną zaskarżonym rozstrzygnięciem ocenę było w pełni uzasadnione, zaś twierdzenia skargi kasacyjnej pominięcia przez Sąd okoliczności, w jakich zawarta została umowa spółki oraz tego, kto złożył wniosek rejestracyjny do Krajowego Rejestru Sądowego nie mają istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, bowiem nie jest wątpliwy sam fakt podpisania przez skarżącego umowy spółki, udziału w niej przez określony czas, a następnie jej wypowiedzenia.

31 Sąd I instancji dodatkowo wskazał na wystawioną przez skarżącego fakturę VAT z dnia 21 stycznia 2013 r., którą opatrzył podpisem i pieczątką o treści "Adwokat [...]". Powyższy dowód, zrealizowany przez zapłatę określonej nim kwoty, jest kwestionowany w skardze kasacyjnej i uznany za "gołosłowny", tymczasem faktura VAT jest dokumentem księgowym podlegającym ewidencji tak przez wystawcę jak i jej adresata, a następnie kontroli organów kontroli skarbowej. Niewątpliwie zatem za gołosłowne należy uznać supozycje skarżącego kasacyjnie, że faktura mogła zostać sfałszowana przez osobę, której ten dokument wystawiono.

32 Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, stwierdzić należy, że stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna może zostać uwzględniona jedynie wówczas, jeśli naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiej zależności w związku z postawionymi zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz wskazanych przepisów k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza. Przede wszystkim nie jest tak, jak twierdzi skarżący kasacyjnie, że z przepisów art. 75 § 1 i art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 7, 77 § 1 tej ustawy wynika bezwzględny obowiązek organu przeprowadzenia dowodu, mimo że dana okoliczność została już udowodniona innymi dowodami. Za ugruntowane w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych należy uznać stanowisko, zgodnie z którym, jeżeli wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności ponad wszelką wątpliwość wyjaśnionych w postępowaniu, organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia kolejnego dowodu, jednak obowiązany jest do wyjaśnienia swojego stanowiska w tym względzie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 maja 1998 r. sygn. akt III SA 193/97). Pogląd Sądu I instancji, że obowiązek zebrania materiału dowodowego obciąża organ administracji jedynie do chwili uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy, wpisuje się w dotychczasowe oceny prawne w tej kwestii. Przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność spełniania przez pana J.Ż. przesłanek z art. 65 pkt 1 p.a. było o tyle niecelowe, że po pierwsze, naruszenie określonych tym przepisem wartości zostało wykazane dokumentami, których prawdziwość nie została podważona, a po drugie, zgodnie z oświadczeniami osób, które miałyby zostać przesłuchane, kierunkowane były na niekwestionowane wszakże kwalifikacje zawodowe skarżącego.

33 Nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym akt sprawy administracyjnej zarzut niezapewnienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

34 Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.