Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., II GSK 1308/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., II GSK 1308/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2328/15 w sprawie ze skargi P. W. na informację zawartą w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. W. na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2328/15 oddalił skargę P. W. na informację zawartą w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej.

3 Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

4 Skarżący złożył [...] listopada 2009 r. w Ł. Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w zakresie środka 2.2 "Działania wodno – środowiskowe" w ramach programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013".

5 Przeprowadzona weryfikacja wniosku o przyznanie pomocy oraz załączonych do niego dokumentów wykazała, iż zachodzi potrzeba usunięcia braków i złożenia wyjaśnień. W związku z tym, pismem z [...] grudnia 2009 r. Skarżący został poinformowany o konieczności uzupełnienia wniosku, złożenia poprawnych dokumentów oraz wyjaśnień w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania pisma. Organ wskazał w piśmie jakie - jego zdaniem - dokumenty należy dostarczyć oraz wyjaśnienia dotyczące jakich okoliczności należy złożyć. [...] grudnia 2009 r. do Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęły dokumenty stanowiące uzupełnienie wniosku o przyznanie pomocy. Z kolei [...] stycznia 2010 r. Skarżący dokonał samouzupełnienia wniosku o przyznanie pomocy.

6 Z uwagi na wyczerpanie dostępnego limitu środków finansowych dla środka 2.2 "Działania wodno – środowiskowe" w ramach programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", pismem [...] z [...] kwietnia 2010 r. organ odmówił przyznania Skarżącemu pomocy finansowej.

7 W reakcji na tę informację, pismem z [...] kwietnia 2010 r. Skarżący wezwał Prezesa ARiMR do usunięciu naruszenia prawa, wskazując na nieprawidłowość wydania rozstrzygnięcia odmownego, a następnie wniósł do WSA w Warszawie skargę na odmowę przyznania pomocy.

8 Pismem z [...] czerwca 2010 r. organ podtrzymał wcześniejsze rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania pomocy stwierdzając, że w sprawie wszczętej wnioskiem z [...] listopada 2009 r. nie doszło do naruszenia prawa przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w związku z czym brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem V SA/Wa 1703/10 z 27 stycznia 2011 r. oddalił skargę.

10 Na skutek złożonej przez Skarżącego skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem II GSK 962/11 z 9 listopada 2012 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie.

11 Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Warszawie wyrokiem V SA/Wa 2967/12 z 26 lutego 2013 r. ponownie oddalił skargę. Od tego rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wyrokiem II GSK 1156/13 z 5 września 2014 r. uchylił zaskarżony wyrok, a także - co istotne - uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie zawarte w piśmie ARiMR z dnia [...] kwietnia 2010 r. Sąd kasacyjny uznał, że z wykładni literalnej przepisu zawartego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 – Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007 – 2013" (Dz. U. Nr 147,poz. 1193), w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, wynika jednoznacznie, że w przypadku środka "Działania wodno-środowiskowe" wnioskodawca miał obowiązek dołączyć do wniosku o dofinansowanie albo aktualne pozwolenie wodnoprawne, o którym mowa w przepisach prawa wodnego, albo potwierdzenie złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. W przepisie tym nie wprowadzono obowiązku, by przedkładane pozwolenie wodnoprawne było nie tylko aktualne, ale i prawomocne. Zdaniem Sądu, ARiMR bezpodstawnie wezwała wnioskodawcę do przedłożenia prawomocnych pozwoleń wodnoprawnych i nie uznała za wystarczające załączonych do wniosku dokumentów świadczących o aktualności wymaganych pozwoleń wodnoprawnych. Sąd I instancji wadliwie nie dostrzegł tych naruszeń - mających bez wątpienia istotny wpływ na wynik sprawy, skoro skutkiem działań ARiMR było uznanie wniosku skarżącego za kompletny już po wyczerpaniu alokacji dostępnych środków finansowych dla operacji 2.2 ‘Działania wodno – środowiskowe" przez wcześniej złożone wnioski innych podmiotów - a przez to błędnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. zamiast ją uwzględnić.

12 W toku ponownego procedowania wniosku Skarżącego z [...] listopada 2009 r., Ł. Oddziału Regionalny ARiMR pismem z [...] stycznia 2015 r. ponownie odmówił P. W. przyznania pomocy finansowej. Tym razem uczynił to z uwagi na wykluczenie Skarżącego z możliwości otrzymania środków. W swoim rozstrzygnięciu ARiMR powołał się na treść art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. z 2009 r. Nr. 72, poz. 619 ze zm.) oraz art. 207 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.)

13 Pismem z [...] stycznia 2015 r. Skarżący wezwał Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na nieprawidłowość wydania rozstrzygnięcia odmownego w niniejszej sprawie.

14 Pismem [...] z [...] marca 2015 r. Prezes ARiMR podtrzymał wcześniejsze rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania pomocy.

15 Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego, uznając ją za niezasadną.

16 Sąd I instancji wskazał, że mając na względzie wyrok NSA II GSK 1156/13 z 5 września 2014 r. uchylający m.in. zaskarżone rozstrzygnięcie zawarte w piśmie ARiMR z [...] kwietnia 2010 r. organ ponownie rozpatrywał sprawę. W pierwszej kolejności przeprowadził wstępną weryfikację formalno – merytoryczną wniosku m.in. pod kątem zgodności z programem operacyjnym, w wyniku której uznano, iż wniosek o dofinansowanie jest poprawny, dołączono do niego wszystkie załączniki i można na ich podstawie ustalić stan faktyczny. ARiMR doszedł do przekonania, że wnioskodawca spełnia warunki formalne przyznania pomocy, dlatego wniosek podlegał dalszej ocenie (część B2 karty weryfikacji wniosku - k. 163 akt adm.). Następnym etapem weryfikacji wniosku było ustalenie, czy Wnioskodawca nie jest podmiotem wykluczonym od otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w trybie określonym w art. 207 u.f.p. (część B3 karty weryfikacji wniosku - k. 162). Czyniąc zadość powyższemu obowiązkowi, ARiMR pismem z [...] grudnia 2014 r. zwrócił się z prośbą do Ministra Finansów o udzielenie informacji czy Skarżący widnieje w Rejestrze podmiotów wykluczonych (k. 175 akt adm.). Z informacji udzielonych przez Ministra Finansów pismem z [...] stycznia 2015 r., bezspornie wynika, że został on wpisany doprowadzonego przez Ministra Finansów na podstawie art. 210 ust. 1 u.f.p. Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Rozpoczęcie okresu wykluczenia datowane jest na [...] października 2014 r., zaś instytucją, która przekazała informację o wykluczeniu jest Ł Oddział Regionalny ARiMR. Skarżący został zgłoszony do Rejestru podmiotów wykluczonych, ze względu na brak dokonania zwrotu należności w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji z [...] września 2014 r. (k. 196-201 akt adm.) określającej kwotę przypadającą do zwrotu (1.896,00 zł plus odsetki) w związku ze sprawą z wniosku [...] złożonego w zakresie środka 2.2 "Działania wodno-środowiskowe" w ramach programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007- 2013". Skarżący został przy tym poinformowany o sankcjach wynikających z braku dokonania spłaty całej kwoty zadłużenia we wskazanym terminie. W pouczeniu wskazano m.in., iż w przypadku gdy zwrot środków finansowych nie zostanie dokonany w całości w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, na podstawie art. 207 ust. 4 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, beneficjent zostanie wykluczony z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizacją programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Skarżący, mimo stosownego pouczenia nie złożył też do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odwołania od decyzji z [...] września 2014 r. określającej kwotę przypadającą do zwrotu.

17 Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji, wykluczenie skarżącego z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wobec treści art. 207 ust. 4 u.f.p. uniemożliwia zawarcie umowy przewidującej udzielenie pomocy finansowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rybackiego. Wykluczenia Skarżącego z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich datowany jest przy tym od 14 października 2014 r. Z kolei wyrok NSA II GSK 1156/13 z 5 września 2014 r. uchylający m.in. rozstrzygnięcie zawarte w piśmie ARiMR z [...] kwietnia 2010 r. i zobowiązujący ARiMR do ponownego rozpatrzenia sprawy, wpłynął do ARiMR 28 października 2014 r. Tym samym data wykluczenia poprzedza moment wszczęcia przez ARiMR ponownego postępowania mającego na celu ponowne rozpoznanie sprawy. Ponadto Sąd nie zgodził się z poglądem skarżącego, że organ powinien był oceniać wniosek o przyznanie pomocy biorąc pod uwagę jedynie okoliczności faktyczne mające miejsce w dacie złożenia wniosku z [...] listopada 2009 r. Oczekiwane przez skarżącego zignorowanie przez ARiMR faktu figurowania skarżącego w Rejestrze podmiotów wykluczonych na podstawie art. 207 u.f.p. byłoby działaniem sprzecznym z wyrażoną w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego zasadą, zgodnie z którą w postępowaniu w sprawie przyznawania pomocy na podstawie umowy o dofinansowanie organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności. Prowadziłoby bowiem do zignorowania treści po pierwsze: art. 207 ust. 4 pkt 3) u.f.p. oraz po drugie: art. 14 ust. 4 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego.

18 Zdaniem Sądu I instancji, w realiach rozpoznawanej sprawy organ nie odstąpił przy tym od wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA II GSK 1156/13 z 5 września 2014 r. Zasadnie natomiast wziął dodatkowo pod uwagę nową istotną okoliczność faktyczną, która pojawiła się przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jej pojawienie się przesądziło o kształcie kontrolowanego obecnie rozstrzygnięcia. Okoliczność ta nie była przy tym niezależna od Skarżącego. Stanowi jedynie skutek jego zaniechania, przy czym Skarżący miał pełną świadomość nieuchronności wystąpienia tego skutku. W tej sytuacji nie sposób zgodzić się z tezą skargi, że kształt obecnie kontrolowanego rozstrzygnięcia jest wynikiem zawinionego działania organu.

19 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucając mu, w trybie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie:

20 1. art. 190 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie faktu związania organu i Sądu wykładnią prawa ustaloną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 września 2014 r. sygn. akt: II GSK 1156/14 i orzeczenie sprzecznie z nią, to jest przyjęcie, że wykluczenie skarżącego z możliwości otrzymania dopłat, które nastąpiło w roku 2014 miało wpływ na sytuację skarżącego i niweczyło możliwość przyznania skarżącemu wnioskowanych w 2009 r. środków finansowych,

21 2. nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na zupełnym pominięciu przez Sąd I instancji faktu spełnienia przez skarżącego wszystkich warunków uprawniających go do otrzymania wnioskowanej pomocy finansowej już w roku 2010 oraz faktu, że skarżący winien był pomoc tę otrzymać a także faktu, że program operacyjny, w ramach którego skarżący starał się o przyznanie mu wnioskowanej pomocy obejmował lata 2007 - 2013 oraz, że nieprzyznanie skarżącemu pomocy w roku 2010 wynikało tylko i wyłącznie z uchybień, leżących po stronie organu a nie skarżącego,

22 3. zasad ogólnych postępowania administracyjnego, to jest w szczególności - zasady niedziałania prawa wstecz, zasady równości, słuszności i ochrony praw słusznie nabytych i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,

23 4. przepisów postępowania sądowego, to jest art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zwanej dalej p.u.s.a., i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez ustalenie błędnego stanu faktycznego sprawy, to jest uznanie, że wykluczenie skarżącego z możliwości otrzymania środków finansowych, które nastąpiło w roku 2014 miało wpływ na możliwość przyznania środków finansowych, o które skarżący wnioskował w roku 2009 i warunki przyznania których spełnił już w roku 2010 a w konsekwencji - aprobaty udzielenia skarżącemu odmowy przyznania środków finansowych z uwagi na jego wykluczenie w roku 2014. Naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy,

24 5. przepisów postępowania sądowego, to jest art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe dokonanie oceny zgodności z prawem działania organu administracji, polegającego na uznaniu, że wykluczenie skarżącego z możliwości otrzymania środków finansowych, które nastąpiło w roku 2014 miało wpływ na możliwość przyznania środków finansowych, o które skarżący wnioskował w roku 2009 i warunki przyznania których spełnił w roku 2010 a w konsekwencji aprobaty udzielenia skarżącemu odmowy przyznania środków finansowych z uwagi na jego wykluczenie w roku 2014. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy,

25 6. przepisów postępowania sądowego, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie w treści uzasadnienia wyroku zarzutów formułowanych przez skarżącego oraz rozważań dotyczących w szczególności faktu, że skarżący spełnił wszystkie warunki konieczne dla uzyskania wnioskowanej pomocy już w roku 2010 i w konsekwencji pominięcie przedmiotowego zagadnienia w toku rozstrzygania sprawy,

26 7. art. 184 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez nieprawidłowe dokonanie oceny zgodności z prawem działania organu administracji, polegającego na uznaniu, że wykluczenie skarżącego z możliwości otrzymania środków finansowych, które nastąpiło w roku 2014 miało wpływ na możliwość przyznania środków finansowych, o które skarżący wnioskował w roku 2009 i warunki przyznania których spełnił w roku 2010 a w konsekwencji aprobaty udzielenia skarżącemu odmowy przyznania środków finansowych z uwagi na jego wykluczenie w roku 2014,

27 8. art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie wniesionej przez skarżącego skargi pomimo braku podstaw do jej oddalenia,

28 9. regulacji art. 134 § 1 p.p.s.a. z uwagi na fakt iż Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice mimo iż powinien był to uczynić i nie badał okoliczności, że skarżący spełnił wszystkie warunki konieczne dla uzyskania wnioskowanej pomocy już w roku 2010 a wykluczenie skarżącego z możliwości otrzymania dopłat nastąpiło dopiero w roku 2014, a więc już o dacie, w której skarżący winien był otrzymać wnioskowaną pomoc.

29 10. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydanego orzeczenia, polegający na nieprawidłowym ustaleniu, że fakt wykluczenia skarżącego z możliwości otrzymania wnioskowanych środków finansowych w roku 2014 miał znaczenie dla oceny spełnienia przez skarżącego warunków koniecznych dla uzyskania wnioskowanych środków finansowych w roku 2010, w sytuacji gdy skarżący wnioskował o przyznanie mu środków finansowych w ramach programu operacyjnego przewidzianego na lata 2007 - 2013, spełnił wszystkie warunki dla uzyskania wnioskowanej pomocy w roku 2010 a brak przyznania skarżącemu tych środków wynikał tylko i wyłącznie z uchybień leżących po stronie organu, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy,

30 11. prawa materialnego - art. 207 ust. 4 u.f.p. - poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym uznaniu, że regulacja zawarta w tym przepisie znajduje zastosowanie także do sytuacji skarżącego - to jest, że pomimo spełnienia przez niego wszystkich warunków do uzyskania wnioskowanej płatności już w roku 2010 - jego późniejsze wykluczenie, które miało miejsce w roku 2014 miało wpływ na możliwość przyznania skarżącemu wnioskowanych środków finansowych i zastosowanie tej regulacji.

31 Mając na uwadze powyższe naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

32 Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

33 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

34 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

35 Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych w ostatnim wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

36 ` W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzając się przede wszystkim do nieprawidłowej oceny przez Sąd I instancji zgodności z prawem działania organu administracji, który ponownie rozpoznając sprawę z wniosku z dnia [...] listopada 2009 r. uwzględnił stan faktyczny sprawy na dzień wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. Oznaczało to uwzględnienie przy rozpoznawaniu tej sprawy także faktu zgłoszenia skarżącego do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich, a rozpoczęcie okresu wykluczenia datowane jest na 14 października 2014 r. Tymczasem skarżący niezmiennie wywodzi, że skoro wniosek o dofinansowanie złożył w 2009 r., w związku z czym fakt wykluczenia z możliwości uzyskania wsparcia w 2014 r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ gdyby nie wcześniejsze błędy po stronie organu i pierwotne rozstrzygnięcie odmowne, to przed dokonaniem wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych skarżącemu dofinansowanie zostałoby przyznane.

37 Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów w pierwszej kolejności należy krótko przypomnieć, że zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego w postępowaniu w sprawie przyznania pomocy na postawie umowy o dofinansowanie organ, przed którym toczy się postępowanie, stoi na straży praworządności, a także jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 207 ust. 4 w związku z art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są pobrane nienależnie, beneficjent zostaje wykluczony z możliwości otrzymania dofinansowania, jeśli nie zwrócił środków w wyznaczonym to tego terminie. Stosownie zaś do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Należy jednak podkreślić, na co zwrócił Sąd I instancji, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą nie tylko w przypadku zmiany stanu prawnego, ale także gdy zaistniała po wydaniu orzeczenia sądowego zmiana istotnych okoliczności faktycznych. Zmieniające się okoliczności sprawy powodują zaś nieaktualność w części lub w całości ocen sprawy dokonanej na podstawie art. 154 p.p.s.a. i jednocześnie konieczność jej weryfikacji na podstawie stanu aktualnego (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego. CH Beck. Warszawa 2015. s. 626).

38 Uwzględniając powyższe przepisy należy więc zwrócić uwagę, że po uchyleniu przez NSA wyrokiem z dnia 5 września 2014 r. rozstrzygnięcia organu z dnia [...] kwietnia 2010 r. organ ten zobowiązany był do ponownego, kompleksowego zweryfikowania złożonego wniosku o dofinansowanie, uwzględniając aktualny stan faktyczny i prawny sprawy. Oznaczało to więc wzięcie pod uwagę wpisania skarżącego do rejestru osób wykluczonych z pomocy. Ocena wniosku według stanu na dzień jego złożenia obejmowała wstępną weryfikację formalno – merytoryczną, m.in. pod kątem zgodności z programem operacyjnym. Nie ulega jednak wątpliwości, że organ winien był rozpoznać ponownie sprawę z tego wniosku dokonując powtórnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dniu wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. Zatem obowiązujące w tej dacie przepisy, jak wyżej wspomniany art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego w zw. z art. 207 u.f.p. nie pozwalały na pominięcie w sprawie faktu figurowania skarżącego w rejestrze osób wykluczonych z pomocy, co oznaczało wydanie negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia organu. Należy zauważyć, że beneficjent zostaje z mocy prawa wykluczony z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w razie zaistnienia jednej z czterech ustawowo określonych przesłanek wymienionych w art. 207 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. Jedną z nich, wymienioną w pkt 3, jest niezwrócenie w terminie (określonym w decyzji o zwrocie) środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Uchybienie temu terminowi skutkuje sankcją wykluczenia. Przepisy nie uzależniają zastosowania tej sankcji od odpowiedzialności beneficjenta za uchybienie terminowi zwrotu środków czy też rozmiaru opóźnienia w spłacie.

39 Wymaga podkreślenia także, na co zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że w ramach środka "Działanie wodno-środowiskowe" dofinansowanie przyznawane jest na podstawie umowy o dofinansowanie, która może być zawarta pod warunkiem między innymi złożenia przez beneficjenta oświadczenia, że nie podlega wykluczeniu z ubiegania się o przyznanie pomocy na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych, przepisów Unii Europejskiej lub przepisów odrębnych. W tej sprawie skarżący nie mógłby więc złożyć takiego oświadczenia, ponieważ podlegał wykluczeniu z ubiegania o przyznanie pomocy na podstawie przepisów u.f.p. Słusznie także zauważył Sąd I instancji, że okoliczność wykluczenia skarżącego z możliwości ubiegania się o dofinansowanie jest w sprawie bezsporna i nie była od skarżącego niezależna, gdyż stanowiła skutek jego zaniechania poprzez niedokonanie w terminie zwrotu należności, o którym to obowiązku zwrotu skarżący wiedział, jak również wiedział o konsekwencjach nie wywiązaniu się z tego obowiązku.

40 Mając powyższe na uwadze należy więc uznać za niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej, w tym w szczególności zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 190 p.p.s.a. Przepis ten kreuje związaniu sądu I instancji wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie sądowoadministracyjnej treścią wyroku sądu kasacyjnego. Jednakże, co wymaga podkreślenia, z przepisu tego wynika związanie wykładnią prawa tylko przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Ponadto określenie "związanie wykładnią prawa" oznacza, że WSA nie jest związany oceną co do stanu faktycznego sprawy (tak: Drachal, Wiktorowska, Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego. CH Beck. Warszawa 2015. s. 718). Przypomnieć w związku z tym należy, że w rozpoznawanej sprawie wyrokiem NSA z dnia 5 września 2014 r. uchylony został zarówno wyrok WSA, jak również rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2010 r., zatem art. 190 p.p.s.a. nie miał w tej sprawie zastosowania.

41 Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie Sądu I instancji należało uznać za prawidłowe, a skarga kasacyjna w tej sprawie, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie.

42 Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.