Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2022 r., II GSK 123/19

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2022 r., II GSK 123/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 października 2018 r. sygn. akt III SA/Po 357/18 w sprawie ze skargi (...) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...)r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. zasądza solidarnie od (...) na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1020 (słownie: jeden tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 października 2018 r. sygn. akt III SA/Po 357/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi (...), (...), - wspólników spółki cywilnej Firma Handlowo - Usługowo-Transportowa "(...)" spółki cywilnej w (...) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) r. nr (...)w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w punkcie I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Poznaniu z dnia (....)r. Nr (...), w punkcie II. zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżących zwrot kosztów sądowych.

3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

4 Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia (...)r. r. wydaną na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013r., poz. 1414 ze zm., dalej u.t.d.) oraz ustaleń protokołu kontroli z dnia 19.06.2016 r. r. - nałożył na (...), (...) wspólników spółki cywilnej – Firma Handlowo-Usługowo – Transportowa "(...) " karę pieniężną w wysokości 6000zł., w tym: 1) karę w wysokości 5000 zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, 2) karę w wysokości 1000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.

5 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu (...)r. dokonano kontroli przedmiotowego pojazdu ciężarowego wraz z naczepą. Podczas kontroli stwierdzono niedozwolone urządzenie dodatkowe do tachografu (wyłącznik tachografu). Zdaniem organu dane wykazywane przez tachograf nie mogły być uznane za wiarygodne. Dla organu przedmiotowy tachograf utracił ponadto legalizację.

6 Po rozpatrzeniu odwołania strony, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia (...) r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

7 Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92 b i art. 92 c u.t.d.

8 Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.

10 W ocenie Sądu I instancji organy prawidłowo ustaliły i oceniły, że użycie przez kierowcę niedozwolonego urządzenia ingerującego w pracę tachografu należało zakwalifikować, jako wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego, którego skutkiem jest - nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Także, zdaniem Sądu I instancji, organy również prawidłowo oceniły, że nie zachodzą przesłanki zastosowania regulacji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

11 W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji przyznał rację organom, że strona skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

12 Także w ocenie WSA prawidłowe jest również stanowisko organów, że w sprawie nie miał zastosowania art. 92 b u.t.d., z uwagi na to, że stwierdzone w sprawie naruszenia dotyczą przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących lub cyfrowych urządzeń rejestrujących, zaś wskazany przepis może mieć zastosowanie tylko w postępowaniu, którego przedmiotem jest naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku.

13 W ocenie Sądu I instancji doszło natomiast do naruszenia przepisu 6.1.4. załącznika nr 3 do u.t.d. (wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji ). W ocenie organów w wyniku stosowania przez kierowcę niedozwolonego urządzenia kontrolowane urządzenie rejestrujące (tachograf) utraciło cechy legalizacji. Zdaniem Sądu I instancji , stanowisko organów nie jest prawidłowe. W ocenie Sądu I instancji zgromadzony i przedstawiony przez organy materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że sam fakt użycia dodatkowego niedozwolonego urządzenia w procesie używania tachografu, który nie wiadomo, czy spowodował czy też nie jego uszkodzenie powoduje, że urządzenie to utraciło cechy legalizacji. Zatem, Sąd I instancji przyjął, że w ustalonym przez organy stanie faktycznym, nie było podstaw do uznania, że miało miejsce naruszenie określone w pkt 6.1.4. załącznika nr 3 do u.t.d.

14 Od przedmiotowego wyroku organ złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

15 Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zarzucając:

16 1) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., zwanej dalej także k.p.a.) oraz art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d., a także lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w stanie faktycznym sprawy brak jest przesłanek do stwierdzenia naruszenia wskazanego pod lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy podstawę naruszenia określonego pod lp. 6.1.4 zał. nr 3 do u.t.d. stanowił już sam fakt fizycznej ingerencji w strukturę cyfrowego urządzenia rejestrującego (tachografu cyfrowego) zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe, przez naruszenie jego integralności i podłączenie niedozwolonego urządzenia pozwalającego na dowolną zmianę wskazań tachografu, która to okoliczność skutkuje utratą ważności dotychczasowego badania okresowego tachografu oraz koniecznością naprawy urządzenia rejestrującego i wykonania ponownej kalibracji oraz przeprowadzenia badania kontrolnego;

17 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22, art. 23 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE Nr L 60, str. 1), a także lp. 4 rozdziału VI Załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE Nr L 370, z 31 grudnia 1985 r. z późn. zm.), polegające na ich błędnej wykładni, przejawiającej się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że fizyczna i prawnie niedopuszczalna ingerencja w strukturę i istotne elementy tachografu samochodowego polegająca na zamontowaniu w nim niedozwolonego urządzenia pozwalającego kierowcy na zmianę wskazań lub nierejestrowanie przez tachograf rzeczywistych okresów aktywności kierowcy i pojazdu, nie wyczerpuje znamion naruszenia określonego pod 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, jeśli okoliczność taka nie została stwierdzona przez kompetentny podmiot, podczas gdy ingerencja ta - potwierdzona w rozpatrywanej sprawie przez uprawniony warsztat - skutkuje bezwzględną utratą ważności sprawdzenia okresowego tachografu oraz nałożonych cech legalizacyjnych i wymaga jego naprawy, a następnie przeprowadzenia ponownego sprawdzenia tachografu, natomiast czyn ten nie jest tożsamy z zachowaniem sankcjonowanym na podstawie lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., które wymaga ustalenia, że kierowca faktycznie używał niedozwolonego urządzenia i nie rejestrował okresów swojej aktywności, podczas gdy do naruszenia przewidzianego pod lp. 6.1.4 dochodzi już poprzez samą ingerencję w budowę tachografu i fizyczne naruszenie któregokolwiek z jego zintegrowanych elementów;

18 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 4 oraz art. 8n ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 884 z późn. zm., dalej u.p.m.), przez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, albowiem jak wynikało z bezspornych ustaleń faktycznych w kontrolowanym pojeździe zainstalowane było cyfrowe urządzenie rejestrujące (tachograf cyfrowy), do których to urządzeń - stosownie do treści przywołanego art. 2 ust. 4 Prawa o miarach - nie stosuje się przepisów tej ustawy, natomiast obowiązki w zakresie badań kontrolnych i sprawdzeń okresowych tachografów cyfrowych uregulowane zostały w przepisach rozporządzenia (UE) nr 165/2014;

19 Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

20 Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje.

21 Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, przy czym nie wszystkie zarzuty zasługują na uznanie.

22 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

23 W niniejszej sprawie skarga kasacyjna – wobec niedostrzeżenia przesłanek skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji – podlega rozpoznaniu w granicach sformułowanych zarzutów.

24 Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Poznaniu WSA stwierdził, że doszło do naruszenia przepisu 6.1.4. załącznika nr 3 do ustawy stanowiącego o wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. Sądu I instancji, wskazując na regulację zawarta w art. 8n ust 4 u.p.m. uznał, że stwierdzenie wskazanych w tym przepisie okoliczności nastąpić musi na podstawie przeprowadzonego sprawdzenia przyrządu pomiarowego, dokonanego przez upoważniony do tego podmiot, zaś w aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów w tym zakresie. To doprowadziło WSA do wniosku, że w ustalonym przez organy stanie faktycznym, nie było podstaw do uznania, że miało miejsce naruszenie określone w pkt 6.1.4. załącznika nr 3 do u.t.d.

25 Z tym stanowiskiem Sądu I instancji nie można się zgodzić, wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 2 ust. 4 u.p.m. przepisów ustawy nie stosuje się do tachografów cyfrowych w zakresie określonym w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych. Przepisy wskazanej ustawy oraz regulacja zawarta w Rozporządzeniu (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L.2014.60.1, dalej Rozporządzenie (UE) nr 165/2014) całościowo regulują kwestie badań kontrolnych i sprawdzania okresowego tachografów. To wskazane rozporządzenie określa przesłanki i warunki, w przypadku których konieczne jest przeprowadzenie ponownej kalibracji, badania kontrolnego czy też sprawdzenia okresowego. Dlatego też za zasadny uznać trzeba zarzut podniesiony w pkt 3) petitum skargi kasacyjnej.

26 Natomiast nie ma uzasadnionych podstaw zarzut zawarty w pkt 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej. Organ skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 22 i art. 23 Rozporządzenia (UE) nr 165/2014 oraz lp.4 rozdziału VI Załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 poprzez błędną wykładnię. Powołany art. 22 i art. 23 Rozporządzenia (UE) nr 165/2014 r., określają wymogi dotyczące instalacji i naprawy tachografów oraz wymogi i zakres prowadzenia przeglądów tachografów. Regulacje te nakładają wymóg poddania tachografu przeglądowi przynajmniej raz na dwa lata i weryfikacji jego działania między innymi pod kątem podłączenia do tachografu urządzenia manipulacyjnego lub śladów pochodzących po podłączeniu takiego urządzenia i zapewnienia, aby tego typu urządzenie, jeśli już zostanie podłączone, nie mogło naruszyć lub zmienić rejestrowanych danych. Tożsamy zakres przeglądu okresowego określał lp. 4 załącznika IB do rozporządzenia nr 3821/85 w punkcie 257 tiret 7. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wskazuje, aby WSA dokonał wykładni powyższych przepisów. Dlatego też nie można zasadnie zarzucić mu błędnej wykładni przepisów przywołanych rozporządzeń. Jak już wcześniej wskazano uchylenia decyzji wyżej opisanych nastąpiło dlatego, że w ocenie Sądu I instancji w aktach sprawy brak było dowodów wskazujących, iż zaistniała którakolwiek z okoliczności wskazanych w art. 8n ust 4 u.p.m. Zdaniem natomiast organu, interpretacja przepisów rozporządzeń unijnych, w świetle ustaleń faktycznych sprawy i stwierdzonej ingerencji w pracę tachografu, niejako z automatu powinna skutkować, stwierdzeniem braku aktualnych badań urządzenia, a w konsekwencji nałożeniem na stronę kary. Do tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę nie może się odnieść, albowiem Sąd I instancji nie dokonał oceny zasadności stanowiska organu w tym zakresie, do czego będzie zobligowany przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

27 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.