Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., II FZ 698/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., II FZ 698/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 638/12 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 13 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 638/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał J. S. prawo pomocy w zakresie częściowym, to jest: zwolnił Skarżącą od kosztów sądowych i odmówił stronie Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 243 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.).

3 Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że J. S. zwróciła się o zwolnienie od opłaty sądowej i ustanowienie pełnomocnika, motywując to trudną sytuacją materialną spowodowaną zajęciem wynagrodzenia oraz konta należącego do jej konkubenta Z. K. Prowadzona egzekucja doprowadziła Skarżącą do całkowitej niewypłacalności m. in. wobec banków, a także z tytułu opłat za mieszkanie i pozostałych mediów.

4 Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPF, w którym wskazała, iż jej dochody pozwalają jedynie na wegetację. Skarżąca posiada niespłacone kredyty w Banku Spółdzielczym, Banku BPH S.A. oraz Banku PKO BP S.A. Jedynym źródłem utrzymania Skarżącej jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr [...] w N. w kwocie 1184 zł netto. Powtórzyła, że egzekucja spowodowała, iż zaciągnięte zobowiązania przestały być spłacane. Skarżąca nie posiada majątku, a zajmowany przez nią lokal jest wynajmowany. Skarżąca wyjaśniła, że w 2011 r. jej konkubent uzyskał przychód z działalności w kwocie 30.315,88 zł, zaś koszty wyniosły 31.967,21 zł. Poniósł zatem stratę w wysokości 1.651,33 zł. Skarżąca od czerwca 2011 r. nie prowadzi już działalności. Skarżąca przesłała PIT-11 za 2011 r., odcinek płacowy, decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenie o zawieszeniu wykonywania tej działalności, deklaracje VAT-7 Z. K., dokumenty obrazujące wysokość opłat, harmonogramy spłat kredytów, pisma w sprawie spłaty kredytów, pismo ZUS w sprawie zaległości składkowych, wyciągi bankowe, receptę, dokumentację dotyczącą Z.K. (wezwania do zapłaty, decyzje ZUS, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, wypowiedzenie umowy rachunku bieżącego).

5 Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę stwierdził, że okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co oznacza, iż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca w sposób wystarczający uprawdopodobniła, iż poniesienie kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Skarżąca ma zajęte wynagrodzenie, posiada niespłacone kredyty w Banku Spółdzielczym, Banku BPH S.A. oraz Banku PKO BP S.A. Ponadto Skarżąca ma nieuregulowane należności za czynsz od miesiąca lipca 2011 r. do marca 2012 r. w kwocie 3575 zł. Zważywszy na fakt, że jedynym źródłem dochodu Skarżącej jest 1184 zł z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy, Sąd stwierdził, że uiszczenie jakichkolwiek kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe.

6 Odnośnie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu Sąd zważył, że na obecnym etapie postępowania nie istnieje taka konieczność i nie uwzględnił wniosku Skarżącej. Sąd podkreślił, że Skarżąca ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, której wyrazem jest sformułowana w art. 6 p.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom.

7 W zażaleniu od powyższego rozstrzygnięcia Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części odmawiającej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika i przekazania sprawy w tej części do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej, ewentualnie o zmianę orzeczenia ww. zakresie.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

10 Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

11 Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

12 Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż Skarżąca wykazała, że jej sytuacja finansowa jest na tyle ciężka, że uzasadnia zwolnienie jej w całości od kosztów sądowych, to brak jest podstaw do przyjęcia, aby była ona w stanie pokryć koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.

13 Ponadto mając na uwadze, że jedynym kryterium warunkującym przyznanie prawa pomocy jest sytuacja materialna Skarżącej nie jest prawidłowa argumentacja Sądu, że na obecnym etapie postępowania sprawa nie wymaga udziału profesjonalnego pełnomocnika, jak też wskazywanie na możliwość pouczania o skutkach prawnych i skutkach zaniedbań przez Sąd - art. 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., II OZ 274/08).

14 W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.