Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2013 r., II FZ 662/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2013 r., II FZ 662/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Z. i L. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 594/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skarg A. Z. i L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 10 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie potrącenia zaległości podatkowych z wierzytelności wobec Skarbu Państwa postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z dnia 13 maja 2013 r., I SA/Gd 594/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie z wniosku A.Z. i L. Z. (dalej: Skarżący) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Skarżących na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 10 kwietnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potrącenia zaległości podatkowych z wierzytelności wobec Skarbu Państwa. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

3 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:

4 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku podał, że prawomocnym postanowieniem Referendarza sądowego WSA w Gdańsku z dnia 16 lipca 2012 r., I SA/Gd 594/12, przyznano Skarżącej w rozpoznawanej sprawie prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Prawomocnym postanowieniem Referendarza sądowego WSA w Gdańsku z dnia 14 lutego 2013 r., I SA/Gd 594/12, przyznano Skarżącemu w rozpoznawanej sprawie prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Przyznane Skarżącym prawo pomocy nie zostało cofnięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w trybie art. 249 p.p.s.a.

5 2.2. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r., I SA/Gd 594/12, WSA w Gdańsku oddalił skargę Skarżących na ww. decyzję Dyrektora IS. Obaj pełnomocnicy sporządzili opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku.

6 2.3. Wnioskiem złożonym w dniu 23 kwietnia 2013 r. Skarżący ponownie zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata).

7 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (Sądu pierwszej instancji):

8 3.1. Umarzając postępowanie z wniosku Skarżących, WSA w Gdańsku stwierdził, że rolą sądu administracyjnego jest orzekanie w zakresie wniosku o przyznanie prawo pomocy. Natomiast o wskazaniu konkretnej osoby jako pełnomocnika decyduje wyłącznie właściwa korporacja zawodowa. Również ewentualnej zmiany pełnomocnika może dokonać jedynie właściwa okręgowa rada adwokacka lub Krajowa Rada Doradców Podatkowych. Sąd nie ma natomiast wpływu na decyzję organu samorządu zawodowego w zakresie wyznaczenia kolejnego pełnomocnika.

9 3.2. Skarżący zostali już zwolnieni od ponoszenia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie – zatem nie mają obowiązku ich uiszczania na żadnym etapie postępowania sądowodaministracyjnego – oraz ustanowiono dla nich pełnomocników z urzędu (dla Skarżącej – doradcę podatkowego, dla Skarżącego – adwokata), którzy reprezentowali ich w toku postępowania. W tej sytuacji ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bezprzedmiotowy. Skarżący nie mogą skutecznie domagać się przyznania kolejnego prawa pomocy, ponieważ ich prawo w tym zakresie zostało skonsumowane prawomocnymi postanowieniami Referendarza sądowego WSA w Gdańsku. Wyznaczenie przez Okręgową Radę Adwokacką adwokata z urzędu dla Skarżącego oraz wyznaczenie przez Krajową Radę Doradców Podatkowych doradcy podatkowego z urzędu dla Skarżącej, i sporządzenie przez obu tych pełnomocników opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowiło wykonanie wydanych w sprawie postanowień o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

10 4. Stanowisko Skarżących w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:

11 Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Gdańsku, Skarżący zażądali jego zmiany i przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący podnieśli argumenty związane z przedmiotem postępowania głównego, tj. kwestią istnienia lub nieistnienia wierzytelności, z której mogliby potrącić zaległości podatkowe stosowanie do art. 64 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej: o.p.).

12 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Skarżący sformułowali je w sposób nie w pełni odpowiadający wymogom prawa, jednocześnie nie przedstawili żadnych twierdzeń co do niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia WSA w Gdańsku.

14 5.2. Odnosząc się w pierwszej kolejności do cech formalnych zażalenia, a przede wszystkim braku adekwatnego uzasadnienia zgłoszonego wniosku zmiany zaskarżonego postanowienia WSA w Gdańsku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie odpowiada ono w pełni wymogom prawa. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić bowiem zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wniesione przez Skarżących zażalenie – jak już wyżej wskazano - nie zawiera żadnych argumentów odnoszących się do prawidłowości lub wadliwości zaskarżonego postanowienia WSA w Gdańsku, które dotyczy tzw. postępowania wpadkowego z zakresu prawa pomocy, a nie postępowania głównego, w którym wydano wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 listopada 2012 r., I SA/Gd 594/12 w przedmiocie potrącenia na podstawie art. 64 § 1 o.p. zaległości podatkowych z wierzytelności wobec Skarbu Państwa.

15 W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Uwzględniając specyfikę środka odwoławczego, jakim jest zażalenie oraz postępowania, które inicjuje, należy stwierdzić, że wykluczona jest możliwość odpowiedniego stosowania art. 174 i 176 p.p.s.a. Przemawia za tym systemowe odczytanie art. 197 § 2 i art. 194 § 4 p.p.s.a. Ten ostatni przepis określa wyczerpująco wymogi formalne stawiane przez przepisy prawa środkowi odwoławczemu określonemu w p.p.s.a. jako zażalenie. Tym samym nie ma potrzeby do sięgania po dyspozycję norm znajdujących się w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wadliwe uzasadnienie zażalenia nie może zatem prowadzić do tak rygorystycznych konsekwencji, jakie miałyby miejsce w postępowaniu zainicjowanym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej. Rygoryzm formalny, mający swoją podstawę w art. 174 i art. 176 p.p.s.a., nie ma w postępowaniu zażaleniowym miejsca, gdyż ww. przepisów nie stosuje się. Tym samym, jeżeli z treści zażalenia możliwe jest wywiedzenie, jakimi intencjami i racjami kierował się wnoszący zażalenie, to nie ma przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu i rozpoznania merytorycznego sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia NSA: z dnia 17 grudnia 2009 r., II FZ 553/09; z dnia 15 września 2010 r., II FZ 441/10; z dnia 4 czerwca 2013 r., II FZ 203/13; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

16 5.3. W rozpoznawanej sprawie treść zażalenia nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że intencją Skarżących jest zmiana zaskarżonego postanowienia WSA w Gdańsku. Jednakże wniosek Skarżących zawarty w zażaleniu jest chybiony, bowiem postanowienie odpowiada prawu.

17 W rozpoznawanej sprawie prawomocnym postanowieniem Referendarza sądowego WSA w Gdańsku z dnia 16 lipca 2012 r., I SA/Gd 594/12, przyznano Skarżącej w rozpoznawanej sprawie prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Prawomocnym postanowieniem Referendarza sądowego WSA w Gdańsku z dnia 14 lutego 2013 r., I SA/Gd 594/12, przyznano Skarżącemu w rozpoznawanej sprawie prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Przyznane Skarżącym prawo pomocy nie zostało cofnięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w trybie art. 249 p.p.s.a.

18 Ponownie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżący, w świetle art. 253 p.p.s.a., nie mogą skutecznie domagać się od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ ich prawo w tym zakresie zostało skonsumowane ww. prawomocnymi postanowieniami. Wyznaczenie przez samorząd prawniczy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu i sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W świetle przepisów p.p.s.a., sąd administracyjny nie ma wpływu na decyzję w zakresie wyznaczenia konkretnego pełnomocnika przez organy samorządu adwokackiego. Tym bardziej sąd nie może wnioskować do tegoż organu o zmianę pełnomocnika w sytuacji, gdy stronie nie odpowiada sposób reprezentowania jej przez pełnomocnika. Rola sądu w tym zakresie kończy się, zgodnie z art. 253 p.p.s.a. do wystąpienia do właściwej okręgowo rady adwokackiej o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Przepisy p.p.s.a. nie zawierają normy, która przyznawałaby stronie prawo żądania od sądu wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, w omawianym przypadku zmiany osoby pełnomocnika, z uwagi na okoliczność, że w ocenie Skarżących wyznaczony adwokat i doradca podatkowy nie spełniają ich oczekiwań. O tym, jaka konkretnie osoba będzie tym pełnomocnikiem, stosownie do art. 253 p.p.s.a., decyduje wyłącznie właściwa korporacja zawodowa. Ewentualnej zmiany pełnomocnika może dokonać zatem właściwy organ danego samorządu prawniczego, on bowiem wyznacza imiennie pełnomocnika (adwokata lub doradcę podatkowego) na podstawie postanowienia sądu, który przyznał stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawo pomocy w takim zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r., II OZ 780/07, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała i - jak już powyższej stwierdzono - pozostaje ona poza kognicją sądów administracyjnych.

19 5.4. Uwzględniając powyższe okoliczności i argumentację oraz dochodząc do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie ze względu na bezprzedmiotowość wniosku Skarżących o ponowne przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym WSA w Gdańsku zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.