Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2015 r., II FZ 607/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2015 r., II FZ 607/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 750/15 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r., I SA/Gd 750/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił W. K.(dalej: skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku

3 z dnia 12 marca 2015 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Sąd wskazał, że to strona skarżąca ma obowiązek przedstawić okoliczności, które pozwalają na wstrzymanie wykonania aktu. Skarżąca natomiast nie wykazała, by zaistniały okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.

4 2. W zażaleniu, sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika, skarżąca zarzuciła sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 166 w związku z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez ograniczenie uzasadnienia do stwierdzenia braku przesłanek oraz naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku, jeżeli sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a.

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

7 3. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

8 Z konstrukcji tego przepisu wynika, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Chcąc uzyskać wstrzymanie wykonania decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dlatego sąd nie ma obowiązku wzywania do "uzupełnienia braków" dokumentacji. Nie ma bowiem listy dokumentów, które należy przedstawić w takiej sytuacji. W istocie można przedstawić różne dokumenty – w zależności od okoliczności życiowych. Sąd nie może wezwać strony o dosłanie, informując, że brakuje jeszcze dokumentu nr 2 i 4. To strona zna swoją sytuację materialną, to strona twierdzi, że niezbędne jest wstrzymanie wykonania decyzji i to strona wie, jakie dokumenty powinna przesłać, by poprzeć swoje twierdzenia. Jeżeli wnioskodawca twierdzi, że jest przewlekle chory, zakup lekarstw podtrzymujących życie pochłania większość środków to sam wie, że w takiej sytuacji powinien przedstawić zaświadczenie lekarskie o chorobie, faktury za lekarstwa. Jeżeli wnioskodawca twierdzi, że konieczna jest w jego przypadku rehabilitacja to nie jest rzeczą sądu dopytywać ile ta rehabilitacja kosztuje, jak długo trwa, czy skarżący zechce przedstawić jakieś rachunki na tę okoliczność. To wnioskodawca chce uzyskać wstrzymanie wykonania aktu i to na nim – jako na osobie najlepiej znającej swoją sytuację materialną – spoczywa obowiązek dostarczenia dokumentów, które potwierdzą jego twierdzenia. Jeżeli wnioskodawca podnosi, że brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje np. konieczność zamknięcia działalności gospodarczej, to powinien przedstawić miesięczne zestawienie kosztów prowadzenia tej działalności. Powinien również załączyć aktualny wydruk z rachunku bankowego, by wykazać, że koszt prowadzenia działalności miesięcznie wynosi wartość X, zgromadzone środki na rachunku pokryją miesięczne koszty, ale egzekucja spowoduje, iż na rachunku pozostanie zgromadzona mniejsza kwota, kwota Y, która nie pozwoli na pokrycie miesięcznych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. To wobec niezapłaconych faktur (można załączyć ich kopie) uniemożliwi dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Wnioskujący o wstrzymanie wykonania decyzji wie najlepiej, jakie ponosi koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Czy koszty te wynikają

9 z faktur za towary handlowe, za media, za wynajęcie lokalu, za artykuły biurowe, czy koszty tworzone są przez wynagrodzenie pracowników. Sąd nie może dopytywać wnioskodawcy, czy zatrudnia pracowników, a jeżeli tak to ilu, czy kłopoty finansowe wnioskodawcy spowodują konieczność zwolnienia pracowników. To wnioskodawca może użyć tego argumentu, posiłkując się np. danymi z GUS dotyczącymi bezrobocia w regionie. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a akta tworzone są m.in. z dokumentów dostarczonych przez stronę skarżącą – w tym wypadku dokumenty dostarczane są z inicjatywy strony.

10 4. Trafnie stwierdził sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała okoliczności pozwalających na wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazała wysokość przychodów, ale było to twierdzenie gołosłowne, niepoparte dokumentami. Jedyne precyzyjne wyliczenia zostały sporządzone przez organ

11 w decyzji i dotyczą skarżonych, zeszłych lat (2006 r.), a nie stanu obecnego.

12 W aktach administracyjnych (np. karta 239) znajdują się faktury za telefon (potwierdzające poniesienie kosztu) ale z 2006 r., a nie obecnego. Tym samym skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie dostarczyła dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację finansową. Sąd orzekając

13 o wstrzymaniu wykonania decyzji odnosi się do aktualnej sytuacji finansowej, życiowej skarżącej. We wniosku, sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika, a nie przez samą skarżącą, strona wskazuje na "trudną sytuację majątkową i rodzinną". Nie ma jednocześnie żadnych dokumentów, które uzasadniałyby na czym polega trudna sytuacja majątkowa, z czym związana jest trudna sytuacja rodzinna. Sąd nie może orzec o wstrzymaniu wykonania decyzji nie mając stosownych dokumentów na poparcie twierdzeń strony. To w interesie strony leży dostarczenie takich dokumentów i tylko strona wie, jakie to powinny być dokumenty.

14 Podobne wnioski znajdują się również w uzasadnieniu sądu pierwszej instancji, który wskazał m.in., że: "konieczne jest (...) dysponowanie aktualnymi

15 i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony. Samo wskazanie źródeł dochodów oraz wysokości niektórych z ponoszonych wydatków, nie jest w ocenie sądu równoznaczne z wykazaniem aktualnej (podkreślenie Naczelnego Sądu Administracyjnego) sytuacji majątkowej".

16 5. Odnosząc się ponownie do obowiązku wezwania strony do uzupełnienia wniosku poprzez załączenie dokumentów popierających twierdzenia strony, należy wskazać kilka uzasadnień Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu

17 z dnia 28 września 2015 r., II FZ 721/15, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał – wobec zarzutu braku wezwania o dosłanie dokumentów: "Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska pełnomocnika, zgodnie z którym Sąd pierwszej instancji winien był wezwać skarżącą do uzupełnienia wniosku o stosowne dokumenty. Ustawa p.p.s.a. nie zawiera przepisu, na podstawie którego taki obowiązek sądu można byłoby zrekonstruować. Wskazany przez pełnomocnika art. 49 § 1 p.p.s.a. dotyczy jedynie sytuacji, w której pismo ze względu na niezachowanie warunków formalnych nie może otrzymać prawidłowego biegu. Nie dotyczy natomiast pobieżnego uzasadnienia wniosku, czy niezałączenia dowodów na poparcie twierdzeń autora pisma. (...) W niniejszej sprawie skarżąca jest reprezentowana przez adwokata, który powinien wiedzieć, jak należy sporządzić wniosek

18 o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu."

19 W postanowieniu z dnia 21 września 2015 r., II FZ 723/15, Naczelny Sąd Administracyjny podniósł: "Wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd, gdy brak jest takich dokumentów, nie ma uprawnień, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony skarżącej o ich przedstawienie. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji."

20 6. Przed sporządzeniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji pełnomocnik skarżącej powinien był zapoznać się z wymaganiami takiego wniosku. Wniosek został sporządzony w dniu 30 kwietnia 2015 r. W Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) już od dnia 2 kwietnia 2015 r. znajdowało się postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. II FZ 252/15 dotyczące takiego samego wniosku, jak w niniejszej sprawie.

21 W uzasadnieniu postanowienia oddalającego zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał wyraźnie: "Spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 2 i 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji z uwagi na nieprzedstawienie dokumentów finansowych oraz majątkowych uzasadniających zasadność wniosku bez wcześniejszego wezwania spółki do uzupełnienia braków formalnych żądania. (...). Podmiotem inicjującym postępowanie w przedmiocie przyznania środka ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym była spółka i to na niej ciążył – z mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. – obowiązek wykazania, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Analiza uzasadnienia skargi, w której zawarty był wniosek, doprowadziła sąd pierwszej instancji do słusznej konstatacji, że wniosek nie został prawidłowo uzasadniony, tj. przede wszystkim nie wskazano w nim okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie środka ochrony tymczasowej. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 NSA stwierdził, że >>obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd<<".

22 Z wyżej wskazanych fragmentów uzasadnień, z którymi pełnomocnik mógł się zapoznać przed sporządzeniem wniosku wynika, że – po pierwsze - do wniosku niezbędne jest dołączenie dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową strony, a po drugie – wobec braku stosownych dokumentów sąd nie będzie wzywał

23 o ich dosłanie. Za niezasadne zatem należy uznać zarzuty zażalenia.

24 7. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.