Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2010 r., II FZ 55/10

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2010 r., II FZ 55/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 657/09 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 29 czerwca 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2007 - 2008 postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt: I SA/Gd 657/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Z. P. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 29 czerwca 2009 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2007 - 2008.

3 Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 28 września 2009 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. W małżeństwie wnioskodawcy istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, dlatego też uważa on, że majątek i dochody jego żony są bez znaczenia dla oceny jego sytuacji finansowej. Z tych względów nie wykazał ich w złożonym oświadczeniu. Skarżący jest właścicielem domu letniskowego w R. (obciążonego hipoteką), który wynajmuje, uzyskując z tego tytułu dochody w wysokości około 5.500 zł miesięcznie, współwłaścicielem (w - części) domu o powierzchni 200 m2 (także obciążonego hipoteką), posiada środki pieniężne w wysokości około 80.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że środki pieniężne, które w obecnej chwili posiada są mu niezbędne do spłaty karty Visa gold (20.000 zł), na usługi dentystyczne w kwocie 10.000 zł oraz na spłatę zobowiązań. Wskazał też, że jego obciążenia miesięczne z tytułu zobowiązań kredytowych i alimentacyjnych oraz kosztów utrzymania stanowią kwotę około 14.000 zł.

4 Postanowieniem z dnia 4 listopada 2009 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw.

5 Rozpatrując wniosek strony Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę wysokość należnego w sprawie wpisu oraz mając na względzie uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody i posiadane oszczędności Sąd doszedł do przekonania, że poniesienie kosztu sądowego związanego z wpisem od złożonej skargi nie odbędzie się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Z porównania kwoty należnego wpisu z kwotą dochodu uzyskiwanego z tytułu najmu nieruchomości oraz z kwotą oszczędności, którymi dysponuje strona wynika, że suma 500 zł jest możliwą do poniesienia.

6 Sąd wskazał, że koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W tym kontekście należy zauważyć, że wnioskodawca przeznacza na spłatę zaciągniętych kredytów i koszty utrzymania kwotę około 14.000 zł miesięcznie, a więc znacznie przekraczającą wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

7 Zażalenie od powyższego postanowienia złożył skarżący zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy.

8 Do zażalenia dołączył oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, w których wskazał, że jest współwłaścicielem domu w S. oraz domu letniskowego w R. (nieruchomości obciążone są hipoteką), posiada zasoby pieniężne w wysokości 3.000 zł. Podkreślił, że źródłem jego utrzymania są dochody z wynajmu domu letniskowego w R. wynoszącego ok. 5.000 zł miesięcznie, wskazał ponadto liczne zobowiązania kredytowe na kwotę 14.000 zł w tym alimenty na dziecko w wysokości 1.300 zł.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

12 Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

13 Jednocześnie zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 199 p.p.s.a. strony obowiązane są do ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Skoro przytoczony przepis ustanawia jako zasadę ponoszenie kosztów postępowania przez stronę, która dokonała czynności procesowej, to przyznanie zwolnienia od tych kosztów jako wyjątek od zasady mogło nastąpić wyłącznie w sytuacji wykazania przez stronę wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – brak możliwości poniesienia pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny.

14 W przypadku zaskarżenia postanowienia Sądu dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy należało wobec tego wykazać, że Sąd naruszył dyspozycję przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w ten sposób, że przyjęta w zaskarżonym orzeczeniu ocena została dokonana bez uwzględnienia wszystkich okoliczności przytoczonych w sprawie bądź z naruszeniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innymi elementami, które pozwalają domniemywać, że sytuacja strony uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazany art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek określonych w tym przepisie.

15 Z kolei poddając ocenie sytuację materialną skarżącego, Sąd miał obowiązek wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Zaskarżone orzeczenie nie nosi znamion dowolności i tym samym wypełnia dyspozycję art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. i powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się również z treścią rozstrzygnięcia nie dostrzegając błędnej subsumcji stanu faktycznego do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, iż nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych, o czym w niniejszej sprawie nie może być mowy - średni miesięczny dochód skarżącego wynosi zgodnie z przedłożonym do zażalenia wnioskiem ok. 5.000 zł, środki te pochodzą z wynajmu domu letniskowego w R., ponadto skarżący jest współwłaścicielem domu w Słupsku o powierzchni 200 m2, z oświadczenia z dnia 20 października 2009 r. wynikało, że posiada również zasoby pieniężne w kwocie 80.000 zł, natomiast z oświadczenia z dnia 21 grudnia 2009 r. złożonego przy zażaleniu wynika, że posiada zasoby pieniężne w kwocie 3.000 zł oraz płaci alimenty w wysokości 1.300 zł. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji skonfrontował wysokość wpisu z wysokością osiąganych przez skarżącego dochodów i stwierdził, że skarżący ma finansowe możliwości pokrycia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

16 Podniesiona przez stronę okoliczność spłacania wielu zobowiązań kredytowych, nie może być uznana za mającą priorytet względem należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażany w judykaturze pogląd, że przedkładanie przez stronę należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi, nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa. Stąd też uznać należało, że skarżący nie wykazał, iż biorąc pod uwagę jego majątek nieruchomy i posiadane środki pieniężne nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w sprawie.

17 Mając na uwadze fakt, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.