Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2018 r., II FZ 502/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2018 r., II FZ 502/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Po 211/18 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 października 2010 r. nr [...] w sprawie ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Pismem z 19 stycznia 2018 r. L. J. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 15 grudnia 2017 r. utrzymującą w mocy uprzednią decyzję tegoż organu z 12 września 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 20 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu.

3 Odrębnym pismem z 23 kwietnia 2018 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej z 20 października 2010 r. nr [...], podnosząc, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na wydanie jej na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją.

4 Postanowieniem z 16 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania wskazanej przez skarżącą decyzji, w uzasadnieniu zajętego stanowiska wskazując na brak zawarcia stosownego uzasadnienia wniosku.

5 Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 19 lutego 2018 r. skarżąca zaskarżyła rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o jego zmianę oraz wstrzymanie wykonania decyzji. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca powtórzyła uprzednio podnoszoną argumentację, dodatkowo podkreślając, iż samo stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisu, który był podstawą danej decyzji organu administracyjnego jest przesłanką wysoce uprawdopodabniającą, że owa decyzja jest dotknięta wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności, co z kolei w ocenie skarżącej świadczy o spełnieniu przesłanki do wstrzymania wykonania określonej przezeń decyzji.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

7 Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

8 Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

9 Treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte są zarówno akty zaskarżone, jak również akty wydane w pierwszej instancji oraz akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli, albowiem ustawodawca odsyła do sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, której tożsamość wyznaczają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, tj. identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej (postanowienie NSA z 3 lutego 2015 r., II OZ 63/15; postanowienie NSA z 24 października 2014 r., II OZ 1114/14). Z tej przyczyny trafnym było stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu co do dopuszczalności merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej.

10 Odnosząc się do oceny podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię należy wskazać, iż jakkolwiek celem wypełnienia dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności, które stanowią podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie, niekoniecznie ograniczając się jedynie do ogólnikowego wskazania konsekwencji wynikających z wykonania decyzji. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia swych racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których wielokrotnie podkreślano, iż podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie (postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14; postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, postanowienie NSA z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 502/09).

11 Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczającym złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji.

12 Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie podołała ciążącemu nań obowiązkowi wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Pismo z 23 kwietnia 2018 r. zawierające wniosek skarżącej objęty rozpoznaniem przez sąd pierwszej instancji nie zawiera w swej treści jakiegokolwiek odniesienia do konkretnych okoliczności faktycznych świadczących o wystąpieniu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem skarżącej zawartym w zażaleniu jakoby o zaistnieniu rzeczonych przesłanek świadczyło samo stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisu, który był podstawą wydania danej decyzji, które to stwierdzenie jest przesłanką wysoce uprawdopodabniającą obarczenie decyzji wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Należy wszak wskazać, iż zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem tutejszego Sądu, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i uznaje za własne, koniecznym jest rozróżnienie przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania decyzji od przesłanek warunkujących uwzględnienie skargi inicjującej postępowanie w sprawie. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania określonej decyzji czy postanowienia, sąd nie dokonuje oceny merytorycznej skargi inicjującej postępowanie w sprawie, bowiem takie działanie sądu dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu (postanowienie NSA z 27 stycznia 2016 r., I OZ 38/16; postanowienie NSA z 10 listopada 2015 r., I OZ 1457/15; postanowienie NSA z 21 stycznia 2015 r., II OZ 19/15; postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2016 r., II OZ 643/16).

13 Za chybiony uznać należało również zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu art. 252 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U. z 2018 poz. 800 z późn. zm., dalej: o.p.), albowiem w toku podejmowania czynności na etapie sądowoadministracyjnym sąd pierwszej instancji nie stosuje przepisów rzeczonej ustawy. Zobowiązanym do procedowania w oparciu o przepisy o.p. jest organ podatkowy - naczelnik urzędu skarbowego oraz dyrektor izby administracji skarbowej. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest trzecią instancją toczącego się w oparciu o przepisy o.p. postępowania podatkowego. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę rozstrzygnięć podejmowanych przez organy podatkowe pod względem zgodności z prawem. Skoro rzeczonego zarzutu zawartego w zażaleniu nie powiązano z jakimkolwiek przepisem p.p.s.a., trudno uznać by Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dopuścił się obrazy art. 252 o.p.

14 Mając na względzie ogół zaprezentowanej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.